MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği

Özet

MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği (MacNew Heart Disease Questionnaire – MHDQ), özellikle anjina pektoris, miyokard enfarktüsü veya koroner arter baypas greftleme (KABG) gibi durumları olan hastalarda sağlığa ilişkin yaşam kalitesini (Yaşam Kalitesi) değerlendirmek üzere tasarlanmış, kapsamlı bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, kronik kalp hastalığı olan bireylerin fiziksel, duygusal ve sosyal işlevsellik düzeylerini ölçmeye odaklanır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması (uyarlaması), Daşkapan, Höfer ve meslektaşları tarafından 2008 yılında gerçekleştirilmiş ve anjina hastalarında geçerlik ve güvenilirliği kanıtlanmıştır.

Ölçeğin temel amacı, hastalığın semptomlarının ve tedavi süreçlerinin bireyin günlük yaşam üzerindeki etkilerini nicel olarak belirlemek ve böylece kardiyak rehabilitasyon programlarının etkinliğini izlemektir. Türkçe versiyonu, Başkent Üniversitesi’nden Arzu Daşkapan’ın sorumluluğunda yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği, kalp hastalığı, anjina, yaşam kalitesi, kardiyak rehabilitasyon, psikometrik araç, uyarlama, Daşkapan.

Yazarlar

Ölçeğin orijinal geliştiricileri arasında Neil Oldridge bulunmaktadır. Türkçe adaptasyon çalışmasının yazarları ise Daşkapan, A., Höfer, S., Oldridge, N., Alkan, N., Müderrisoğlu, H., & Tüzün, E. H.’dir. Sorumlu yazar: Arzu Daşkapan.

Amaç

MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği’nin temel amacı, kalp hastalığı tanısı konmuş bireylerde, hastalığın günlük işlevsellik ve genel iyilik hali üzerindeki etkilerini standartlaştırılmış ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu araç, özellikle klinik araştırmalarda ve kardiyak rehabilitasyon programlarının bireysel düzeyde veya grup düzeyinde başarısını değerlendirmede kritik bir rol oynar.

Ölçek, hastaların kendi algılarına dayalı olarak, fiziksel kısıtlamalar, duygusal sıkıntılar ve sosyal izolasyon gibi alanlardaki zorlukları belirleyerek klinisyenlere tedavi planlarını optimize etme konusunda değerli veriler sunar. Türkçe adaptasyon çalışması, Daşkapan ve ekibi tarafından, ölçeğin Türkiye’deki anjina (anjina) hastaları popülasyonunda kullanılabilirliğini sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Yapı

MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği (MHDQ), sağlığa ilişkin yaşam kalitesi yapısını çok boyutlu olarak ele alır. Ölçek genellikle üç ana alt boyuttan oluşur:

• Duygusal İşlevsellik (Emotional Function): Depresyon, kaygı, öfke ve hayal kırıklığı gibi kalp hastalığı ile ilişkili duygusal tepkileri değerlendirir.
• Fiziksel/Fonksiyonel Sınırlamalar (Physical/Functional Limitation): Kalp semptomları (örneğin, nefes darlığı, yorgunluk, göğüs ağrısı) nedeniyle günlük aktivitelerde yaşanan kısıtlamaları ölçer.
• Sosyal İşlevsellik (Social Function): Aile, arkadaşlar ve sosyal aktivitelerle etkileşimde yaşanan zorlukları ve kısıtlamaları değerlendirir.

Bu üç boyutun birleştirilmesiyle elde edilen toplam puan, bireyin kalp hastalığına özgü genel yaşam kalitesi düzeyini temsil eder. Ölçek, hastaların hem olumlu hem de olumsuz duygusal ve işlevsel deneyimlerini yakalayacak şekilde tasarlanmıştır.

Geçerlik

MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Daşkapan ve arkadaşları (2008) tarafından anjina hastaları üzerinde yürütülmüştür. Çalışmada, ölçeğin yapı geçerliliğini ve ayırt edici geçerliliğini incelemek için uygun istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

Özellikle, ölçeğin beklenen üç faktörlü yapıyı destekleyip desteklemediği incelenmiştir. Ayrıca, bilinen grup karşılaştırmaları (örneğin, daha ağır semptomları olan hastaların daha düşük yaşam kalitesi bildirmesi) yoluyla ölçeğin klinik açıdan anlamlılığı gösterilmiştir. Bu bulgular, Türkçe MHDQ’nun Türk popülasyonunda kalp hastalarının yaşam kalitesini geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Daşkapan ve arkadaşları tarafından yapılan Türkçe uyarlama çalışmasında güvenirlik analizleri de detaylı olarak gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ve maddelerinin iç tutarlılığını ifade eder.

Çalışmada, ölçeğin iç tutarlılığı genellikle Cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Orijinal MacNew Ölçeği genellikle yüksek iç tutarlılığa (alfa değerleri 0.80’in üzerinde) sahiptir ve Türkçe versiyonunun da bu standartları karşıladığı varsayılmaktadır. Yüksek güvenilirlik değerleri, ölçeğin rastgele hatalardan arınmış olduğunu ve psikometrik (psikometrik) olarak sağlam olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği’nin geliştirilmesi ve Türkçe uyarlama sürecinde faktör analizi, ölçeğin teorik yapısını desteklemek için kullanılan temel istatistiksel yöntem olmuştur. Orijinal ölçek, genellikle üç temel faktörün varlığını ortaya koyan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile desteklenmiştir: Duygusal, Fiziksel/Fonksiyonel ve Sosyal alt ölçekler.

Türkçe adaptasyon çalışması da bu üç boyutlu yapıyı Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test etmek amacıyla analiz etmiştir. Bu analizlerin başarıyla sonuçlanması, ölçeğin Türkiye’de kalp hastalarının yaşam kalitesi alanındaki farklı yönlerini bağımsız olarak ölçebildiğini doğrulamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirim raporu (Self-report questionnaire). Genellikle 7 noktalı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılır, burada yüksek puanlar daha iyi yaşam kalitesi anlamına gelir.

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal), Almanca ve diğer birçok dil.

Population Group: Kalp hastalığı olan hastalar (Koroner arter hastalığı, anjina, miyokard enfarktüsü geçirmiş hastalar vb.).

Age Group: Genellikle yetişkin popülasyon (18 yaş ve üzeri).

Population Details: Türkçe uyarlama çalışması, Daşkapan ve arkadaşları tarafından anjina pektoris tanısı konmuş hastalar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Ölçek, hastaların son dört hafta içindeki deneyimlerini ve duygularını değerlendirmesini ister. Kısa sürede uygulanabilir ve klinik veya araştırma ortamlarında kolayca yönetilebilir.

Anahtar Kelimeler

Koroner arter hastalığı, kardiyoloji, psikometrik değerlendirme, Duygusal İşlevsellik, Fonksiyonel Durum, MacNew, anjina pektoris.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Arzu Daşkapan)

Correspondence Address: Başkent Üniversitesi (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonunun kullanımı için telif hakkı sahiplerinden (genellikle Dr. Neil Oldridge veya yetkili kuruluş) izin alınması gerekebilir. Türkçe adaptasyon çalışması 2008 yılında yayımlanmıştır.

Orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

The original PDF can be downloaded here: macnew-heart-disease-questionnaire-toad.pdf

Kaynaklar

1. Daşkapan, A., Höfer, S., Oldridge, N., Alkan, N., Müderrisoğlu, H., & Tüzün, E. H. (2008). The validity and reliability of the Turkish version of the MacNew Heart Disease Questionnaire in patients with angina. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 14(2), 209-213. doi:10.1111/j.1365-2753.2007.00834.x
2. Oldridge, N., Hofer, S., McGee, H., & Saner, H. (2008). The MacNew Heart Disease Health-related Quality of Life Questionnaire (MacNew): Validity and reliability in patients with angina pectoris. European Journal of Cardiovascular Prevention & Rehabilitation, 15(6), 680-687. (Orijinal ölçeğin geliştirme referanslarından biri).

MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The scale items for the MacNew Kalp Hastalığı Ölçeği maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddeler, ölçeğin tam uyarlama metninde bulunabilir.