Hollanda Kalp Yetmezliği Bilgi Ölçeği

Özet

Hollanda Kalp Yetmezliği Bilgi Ölçeği (HKYBÖ), orijinal olarak Hollandaca geliştirilmiş bir ölçektir ve kalp yetmezliği hastalarının hastalıkları hakkındaki bilgi düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Seyhan Çıtlık Sarıtaş ve arkadaşları tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerlik ve güvenirlik özelliklerini sınayarak, klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliğini sağlamıştır. Ölçek, hastaların kendi bakımlarını yönetme yeteneklerini doğrudan etkileyen temel bilgi alanlarını ölçmek için kritik bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Hollanda Kalp Yetmezliği Bilgi Ölçeği, HKYBÖ, Kalp Yetmezliği, Hasta Eğitimi, Bilgi Düzeyi, Psikometrik Özellikler, Uyarlama.

Yazarlar

Çiftlik-Sarıtaş, S., Çevik, S., Ozden, G., Salik, S.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kronik kalp yetmezliği tanısı almış bireylerin hastalık yönetimi, semptom tanıma, ilaç kullanımı ve yaşam tarzı değişiklikleri konularındaki bilgi düzeylerini objektif olarak ölçmektir. Yüksek bilgi düzeyi, hastaların tedaviye uyumunu ve öz-bakım davranışlarını iyileştirmede önemli bir prediktör olarak kabul edilmektedir. Bu ölçek, klinisyenlere ve araştırmacılara, hasta eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede ve bilgi eksikliklerini hedeflemede yardımcı olur.

Orijinal ölçek, kalp yetmezliği yönetiminde hasta merkezli yaklaşımların temelini oluşturur. Türkçe uyarlaması, Türk kültürüne ve sağlık sistemine özgü farklılıkları dikkate alarak, ölçeğin yerel popülasyonda geçerli ve güvenilir sonuçlar üretmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Hollanda Kalp Yetmezliği Bilgi Ölçeği, kalp yetmezliği hastalarının sahip olması gereken temel klinik bilgileri ölçen bilişsel bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle multidimensiyonel olup, aşağıdaki bilgi alanlarını kapsamaktadır:

• Hastalığın Fizyolojisi: Kalp yetmezliğinin tanımı ve vücut üzerindeki etkileri.
• İlaç Yönetimi: Reçeteli ilaçların amacı, dozajı ve olası yan etkileri.
• Semptom Tanıma: Alevlenme belirtileri (örn. nefes darlığı, ödem) ve acil durum gerektiren durumlar.
• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Diyet (özellikle sodyum ve sıvı kısıtlaması), fiziksel aktivite ve kilo takibi.

Ölçek, bu alanlardaki bilgi eksikliklerini belirleyerek, bireyselleştirilmiş eğitim stratejilerinin geliştirilmesine olanak tanır.

Geçerlik

Çiftlik-Sarıtaş ve arkadaşlarının 2020 tarihli uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal ve içerik geçerliği incelenmiştir. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış ve ölçek maddelerinin kültürel olarak uygunluğu değerlendirilmiştir. Yapı geçerliği ise istatistiksel yöntemlerle (genellikle faktör analizi) test edilmiştir. Çalışmanın amacı, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe versiyonunda da korunduğunu ve ölçülmek istenen bilgi yapısını doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermektir. Ölçeğin klinik geçerliği, bilgi puanlarının hastaların öz-bakım davranışları ve klinik sonuçları (örneğin hastaneye yatış sıklığı) ile ilişkisi incelenerek desteklenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm tutarlılığını ve istikrarını göstermek üzere yapılmıştır. Bu çalışmaların temel bileşeni, ölçeğin iç tutarlılık (internal consistency) düzeyinin değerlendirilmesidir. Çiftlik-Sarıtaş ve arkadaşları tarafından yürütülen çalışmada, Cronbach’s Alpha katsayısı kullanılarak ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğu belirlenmiştir. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçeğin güvenilir bir bilgi ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır. Güvenirliğin diğer bir yönü olan test-tekrar test güvenilirliği de, ölçek puanlarının zaman içinde stabil kaldığını göstermek amacıyla incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısının (yani bilgi alanlarının) hedef dildeki popülasyonda da geçerli olup olmadığını test etmek için kullanılır. Kalp Yetmezliği Bilgi Ölçeği için yapılan faktör analizi (EFA veya CFA), ölçek maddelerinin teorik olarak belirlenen alt boyutlara (örneğin ilaç bilgisi, diyet bilgisi) ayrılıp ayrılmadığını değerlendirmiştir. Bu analiz, Türkçe versiyonunun kültürel ve dilsel farklılıklara rağmen orijinal ölçekle aynı temel yapısal özelliklere sahip olduğunu doğrulamayı amaçlamıştır. Başarılı bir faktör yapısı, ölçeğin yapı geçerliğini güçlendirir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Bilişsel Bilgi Değerlendirme Ölçeği (Genellikle çoktan seçmeli veya doğru/yanlış formatında)

Mevcut Diller: Türkçe, Hollandaca (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Kalp Yetmezliği Hastaları

Yaş Grubu: Yetişkin Hastalar

Popülasyon Detayları: Kalp yetmezliği tanısı konmuş, genellikle kronik bakım gerektiren hastalar.

Test Metodolojisi: Öz-bildirimli bilgi anketi.

Anahtar Kelimeler

DHFKS, Kardiyoloji, Hasta Bilgisi, Öz-Bakım, Adaptasyon, Cronbach’s Alpha, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Seyhan Çıtlık Sarıtaş ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiricilerle veya uyarlama çalışmasını yapan sorumlu yazar (Seyhan Çıtlık Sarıtaş) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

Çiftlik-Sarıtaş, S., Çevik, S., Ozden, G., & Salik, S. (2020). Turkish version of The Dutch Heart Failure Knowledge Scale: Validity and reliability. Pakistan Heart Journal, 53(03). https://doi.org/10.47144/phj.v53i3.1956

Ek olarak, ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hollanda-kalp-yetmezligi-bilgi-olcegi-toad.pdf

Makalenin tam metnine erişim için kullanılan diğer bağlantı: 0312w1xfp.y.http.content.ebscohost.com.proxy2.marmara-elibrary.com

Hollanda Kalp Yetmezliği Bilgi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu akademik girişte doğrudan yayınlanmamıştır. Maddelere erişim ve tam ölçek içeriği için yukarıda belirtilen Çiftlik-Sarıtaş ve ark. (2020) referansına veya sağlanan PDF bağlantısına başvurulması gerekmektedir.