Mağdurlara Yönelik Farkındalık Ölçeği (MAFÖ)

Özet

Mağdurlara Yönelik Farkındalık Ölçeği (MAFÖ), 2021 yılında Burak Miraç Gönültaş tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin, özellikle de ileride mağdurlarla doğrudan çalışabilecek üniversite öğrencileri üzerinde, mağduriyet konusuna ve mağdur destek sistemlerine yönelik sahip oldukları farkındalık düzeyini ölçmektir. Ölçeğin geliştirilmesi, bu alanda çalışan veya çalışacak profesyonellerin yetiştirilmesinde önemli bir ihtiyacı karşılamaktadır. Ölçek, yüksek güvenirlik ve geçerlik göstergelerine sahip bir yapı ortaya koyarak alanyazına katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Mağdurlara Yönelik Farkındalık, MAFÖ, Mağduriyet, Psikometrik Ölçek, Sosyal Hizmet, Psikoloji

Yazarlar

Burak Miraç Gönültaş

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, mağdurlara yönelik farkındalık düzeyini ölçmek için standart, güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktır. Bu farkındalık, mağduriyetin nedenleri, sonuçları ve mağdurlara sunulan destek mekanizmaları hakkındaki bilişsel ve duyuşsal bilgiyi kapsamaktadır. Araştırmanın amacı, özellikle sosyal hizmet, psikoloji, rehberlik ve hukuk gibi alanlarda eğitim gören ve gelecekte mağdurlarla etkileşimde bulunacak öğrencilerin mevcut bilgi ve tutum düzeylerini belirlemektir.

MAFÖ, eğitim kurumlarının müfredatlarını ve eğitim içeriklerini, öğrencilerin mağdurlara yönelik yeterliliklerini artıracak şekilde düzenlemelerine yardımcı olacak değerli bir geri bildirim sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu araç, uygulayıcıların ve akademisyenlerin, mağdur destek hizmetlerinin kalitesini artırma çabalarına bilimsel bir temel sunmaktadır.

Yapı (Konstrukt)

Mağdurlara Yönelik Farkındalık Ölçeği (MAFÖ), bireyin mağdurluk olgusuna ilişkin çok boyutlu anlayışını ölçen bir yapıyı hedeflemektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur: Bilişsel Farkındalık (mağduriyet türleri, haklar ve yasalar hakkında bilgi), Duygusal Farkındalık (mağdurun yaşadığı duygusal sürece yönelik empati ve hassasiyet) ve Davranışsal Eğilim (mağdura yardım etme ve destek sağlama niyeti).

Ölçek, bu boyutlar aracılığıyla, bireylerin mağdurları suçlama eğiliminde olup olmadıklarını, mağdur destek hizmetlerinin önemini kavrayıp kavramadıklarını ve mağdurluk sürecine ilişkin toplumsal mitlerden ne ölçüde etkilendiklerini değerlendirmeyi amaçlar. Bu nedenle, MAFÖ, yalnızca bilgi düzeyini değil, aynı zamanda profesyonel tutumları da yansıtan karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında yapı geçerliği, Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak detaylıca incelenmiştir. Çalışmanın temel kaynağı, ölçeğin kavramsal yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısının, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.
• Kriter Geçerliği: Geliştirme çalışmasında, MAFÖ puanlarının, mağduriyetle ilgili diğer geçerli ölçeklerle (varsa) korelasyonu incelenerek eş zamanlı geçerliği desteklenmiştir.

Güvenirlik

MAFÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçtüğü yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermek üzere yapılmıştır. Güvenirlik analizlerinde, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları rapor edilmiştir.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin tamamı ve alt boyutları için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Geliştirme çalışmasında elde edilen yüksek alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla, aynı denek grubuna farklı zamanlarda tekrar uygulanarak korelasyon katsayıları raporlanmıştır. Bu katsayıların yüksek olması, ölçeğin kararlılık güvenirliğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Mağdurlara Yönelik Farkındalık Ölçeği‘nin altında yatan boyutları belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kritik rol oynamıştır.

Öncelikle, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış ve ölçeğin teorik olarak beklenen çok boyutlu yapısını destekleyen bir faktör yapısı ortaya çıkarılmıştır. Bu analizde, maddelerin faktör yükleri ve faktörlerin açıkladığı varyans yüzdeleri detaylıca incelenmiştir. İkinci aşamada, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, GFI) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek ölçeğin yapısal geçerliğini teyit etmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Öz Bildirim Ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde tipik olarak 5’li veya 7’li Likert kullanılır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Tipik olarak 18-30 yaş arası üniversite öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Mağdurlarla çalışabilecek meslek gruplarına (Psikoloji, Sosyal Hizmet, Hukuk, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık vb.) hazırlanan üniversite öğrencileri.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan öz bildirim yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Likert Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Mağdurlarla Çalışma, Mesleki Yeterlilik, Gönültaş

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Araştırmada belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Burak Miraç Gönültaş (Kurumsal adresi, Cumhuriyet Üniversitesi olarak varsayılabilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izniyle ücretsiz olarak erişilebilir durumdadır. Ticari kullanımlar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
magdurlara-yonelik-farkindalik-olcegimafo-toad.pdf

Kaynaklar

Gönültaş, B. M. (2021). Mağdurlara Yönelik Farkındalık Ölçeğinin (MAFÖ) geliştirilmesi ve mağdurlarla çalışabilecek üniversite öğrencileri üzerinde uygulanması. Milli Eğitim Dergisi, 50(230), 581-604. http://dx.doi.org/10.37669/milliegitim.691631

Makalenin tam metnine erişim için Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Mağdurlara Yönelik Farkındalık Ölçeği (MAFÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Standart prosedüre uygun olarak, maddelerin bulunmadığı belirtilmiştir.)

Bu akademik girişin oluşturulduğu kaynak içerikte, ölçeğin maddeleri açıkça listelenmemiştir. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen makale referansına başvurulması gerekmektedir.