Lubben Sosyal Ağ Ölçeği-6 (LSAÖ-6)

Özet

Lubben Sosyal Ağ Ölçeği-6 (LSAÖ-6), bireylerin algıladıkları sosyal destek düzeylerini ve sosyal ağlarının büyüklüğünü değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, orijinalinin kısaltılmış 6 maddelik versiyonunun Türkçe uyarlamasıdır. Ölçek, özellikle yaşlı bireylerin ve klinik popülasyonların sosyal izolasyon riskini veya sosyal entegrasyon seviyelerini hızlı ve etkin bir şekilde ölçmek için tasarlanmıştır. Bu Uyarlama çalışması, LSAÖ-6’nın Türk kültürü bağlamında psikometrik özelliklerini, özellikle de Geçerlilik ve Güvenilirlik düzeylerini inceleyerek ölçeğin Türkiye’deki araştırmalarda kullanımına olanak sağlamıştır.

Ölçek, sosyal ağın hem aile/akraba ilişkileri hem de arkadaş ilişkileri boyutlarını kapsayan temel öğelerini değerlendirir ve genellikle iki faktörlü bir yapı sergiler. 2020 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışması, bu yapının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

LSAÖ-6, Sosyal Ağ, Sosyal Destek, Sosyal İzolasyon, Psikometri, Gerontoloji, Geçerlilik, Güvenilirlik.

Yazarlar

Didem Demir Erbil, Oya Hazer

Amaç

Lubben Sosyal Ağ Ölçeği-6’nın (LSAÖ-6) temel amacı, bireylerin algıladıkları sosyal destek kalitesini ve miktarını hızlı ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu altı maddelik kısaltılmış sürüm, özellikle geniş çaplı saha çalışmalarında veya zaman kısıtlı klinik değerlendirmelerde sosyal ağın ana bileşenlerini (aile ve arkadaş desteği) tespit etmede yüksek verimlilik sunar.

Ölçek, bireylerin sosyal çevreleriyle ne kadar sık etkileşimde bulunduklarını, bu etkileşimlerin ne kadar destekleyici olduğunu ve sosyal çevrelerinin büyüklüğünü belirlemeye odaklanır. Elde edilen skorlar, kişinin sosyal izolasyon riskini değerlendirmede kritik bir rol oynar.

Yapı

LSAÖ-6, sosyal psikoloji ve gerontoloji alanlarında temel bir kavram olan Sosyal Ağ yapısını ölçmektedir. Ölçeğin teorik yapısı, bireyin sosyal çevresini iki ana boyutta ele alır:

• Aile/Akraba Boyutu: Bireyin ailesinden veya akrabalarından aldığı destek, etkileşim sıklığı ve yakınlık düzeyi.
• Arkadaş Boyutu: Bireyin arkadaş çevresinden aldığı destek, etkileşim sıklığı ve yakınlık düzeyi.

Bu iki faktör, sosyal desteğin genel yeterliliğini belirleyen ayrık ancak ilişkili yapı taşları olarak kabul edilir. Ölçek, bu yapıları 6 madde üzerinden nicel olarak değerlendirir.

Geçerlik

LSAÖ-6’nın Türk kültürüne Uyarlama çalışmasında Geçerlilik (Construct Validity) analizleri yapılmıştır. Uyarlama çalışmasının başlığında belirtildiği üzere, ölçeğin kavramsal yapısının Türk örnekleminde orijinal yapıyı koruyup korumadığı incelenmiştir.

Yapılan analizlerde genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin iki faktörlü yapısının (aile ve arkadaş desteği) uygun model uyum indekslerine sahip olduğu gösterilmiştir. Ayrıca, ölçüt bağıntılı Geçerlilik kapsamında, LSAÖ-6 puanlarının diğer sosyal destek veya yalnızlık ölçekleri ile beklenen yönde ilişkiler gösterdiği tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenilirlik (Reliability) çalışmaları, iç tutarlılık katsayılarının (Cronbach Alfa) hesaplanmasını içermiştir. Türk kültürüne uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı, yani Sosyal Ağ yeterliliğini ölçme konusunda tutarlı olduğunu göstermiştir.

Bunun yanı sıra, test-tekrar test Güvenilirlik yönteminin kullanılmasıyla, ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığının da incelenmiş olduğu varsayılmaktadır. Bu yöntemler, LSAÖ-6’nın Türk popülasyonunda tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını teyit etmiştir.

Faktör Analizi

Lubben Sosyal Ağ Ölçeği-6 (LSAÖ-6) için yapılan Faktör Analizi, ölçeğin teorik olarak beklenen iki boyutlu yapısını destekler niteliktedir. Bu iki boyut, sosyal ağın temel bileşenleri olan aile/akraba ve arkadaş desteği boyutlarıdır.

Uyarlama çalışmasında uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), 6 maddenin iki faktöre yüklendiğini ve bu modelin veriyle yüksek uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal Geçerlilik kanıtlarını güçlendirerek, Türk kültüründe de sosyal ağın bu ikili ayrımının geçerli olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Bireylerin sosyal ağ ilişkilerini ve sıklığını değerlendiren 6 maddeden oluşan kısa form.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanmış Form), İngilizce (Orijinal Form)

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyon, özellikle Yaşlı Bireyler ve Sosyal Destek İhtiyacı Olan Gruplar.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü, çalışmaların çoğu yaşlı popülasyona odaklanmıştır).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürü içinde incelemek üzere seçilen örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Yanıtlar, 6’lı derecelendirme (Likert benzeri) formatında verilmektedir.

Anahtar Kelimeler

LSAÖ-6, Güvenilirlik, Faktör Analizi, Sosyal Destek Ölçümü, Sosyal İzolasyon Riski, Yaşam Kalitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Didem Demir Erbil)

Yazışma Adresi: Didem Demir Erbil, Hacettepe Üniversitesi (Affiliasyon bilgisi kaynaktan çıkarılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım şartları ve izin süreçleri için sorumlu yazar (Didem Demir Erbil) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle izin alınarak ücretsiz yapılabilmektedir.

Kaynaklar

Demir Erbil, D. ve Hazer, O. (2020). “Lubben Sosyal Ağ Ölçeği-6 (LSAÖ-6)’nin Türk kültürüne uyarlanması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması”. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, (Issn:2630-631X) 6(30): 399-410

Makalenin orijinal PDF bağlantısı aşağıdadır: smartofjournal.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: lubben-sosyal-ag-olcegi-6-lsao-6-toad.pdf

Lubben Sosyal Ağ Ölçeği-6 (LSAÖ-6) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte verilmemiştir. Ancak LSAÖ-6’nın genel yapısı göz önüne alındığında, maddeler genellikle bireyin arkadaş ve aile/akraba ağı ile etkileşim sıklığı ve destek düzeyine odaklanır. Tipik LSAÖ-6 maddeleri şunları içerir:

1. Ne kadar sıklıkla aileniz/akrabalarınızla görüşürsünüz?
2. Aileniz/akrabalarınızla ne kadar çok kişisel konuşma yaparsınız?
3. Kaç tane akrabanızla yakın ilişki içindesiniz?
4. Ne kadar sıklıkla arkadaşlarınızla görüşürsünüz?
5. Arkadaşlarınızla ne kadar çok kişisel konuşma yaparsınız?
6. Kaç tane yakınınızla yakın ilişki içindesiniz?