Koroner Kalp Hastalığı Öz Bakım Envanteri

Özet

Koroner Kalp Hastalığı Öz Bakım Envanteri (KKHÖBE), bireylerin öz bakım davranışlarını ve yeterliliklerini değerlendirmek üzere tasarlanmış bir ölçektir. Bu envanterin Türk popülasyonuna uyarlanması, Bayrak ve Oğuz (2020) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle Koroner Kalp Hastalığı (KKH) tanısı almış bireylerin hastalık yönetimi ve yaşam tarzı değişikliklerine uyum düzeylerini belirlemeyi amaçlar. Uyarlama çalışması, psikometrik özelliklerin (geçerlik ve güvenirlik) Türkiye bağlamında doğrulanmasını sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Koroner Kalp Hastalığı, Öz Bakım, Öz Bakım Envanteri, Kardiyoloji, Hemşirelik, Psikometri, Uyarlama

Yazarlar

Betül Bayrak, Sibel Oğuz

Amaç

Koroner Kalp Hastalığı Öz Bakım Envanteri’nin temel amacı, koroner kalp hastalığı olan yetişkinlerin öz bakım davranışlarını sistematik olarak ölçmektir. Öz bakım, hastaların semptomları tanıma, ilaçları doğru kullanma, diyet ve egzersiz gibi yaşam tarzı değişikliklerine uyum sağlama becerilerini içerir.

Ölçek, klinik uygulamada hemşirelerin ve sağlık profesyonellerinin hastaların öz bakım ihtiyaçlarını belirlemelerine ve buna uygun eğitim ve destek stratejileri geliştirmelerine yardımcı olmak amacıyla kullanılmaktadır. Türk popülasyonuna yapılan bu uyarlama çalışması, uluslararası geçerliliği olan bir aracın Türkiye’deki kültürel ve dilsel ortama uygunluğunu sağlamıştır.

Yapı

Envanter, Koroner Kalp Hastalığı ile ilişkili öz bakımın çeşitli boyutlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Öz bakım kavramı genellikle öz bakım sürdürme (davranışsal ve bilişsel süreçler) ve öz bakım yönetimi (semptomları tanıma ve müdahale etme) olmak üzere iki ana bileşen etrafında şekillenir.

Bu ölçek, bireyin sağlık durumunu koruma ve kötüleşmeyi önleme yeteneği ile akut durumlarda uygun tepkileri verme yeterliliğini değerlendirerek, hastanın hastalığıyla ne kadar etkili bir şekilde başa çıktığını gösteren bir psikolojik yapı üzerine kurulmuştur.

Geçerlik

Bayrak ve Oğuz (2020) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği incelenmiştir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinde genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğu gösterilmeye çalışılmıştır.

Yapı geçerliğine ek olarak, ölçeğin Koroner Kalp Hastalığı öz bakımını ölçme yeteneğini desteklemek için kriter geçerliği ve kapsam geçerliği gibi diğer geçerlik türlerinin de incelenmiş olması muhtemeldir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında envanterin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin tutarlı olduğunu ve güvenilir ölçümler sağladığını gösterir. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik değerleri belirtilmemiştir, ancak uyarlama makalesinin başlığı bu analizlerin yapıldığını doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe versiyonun geliştirilmesi aşamasında, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Genellikle, uyarlama çalışmalarında ölçeğin orijinal yapısının kültürel bağlamda ne kadar iyi temsil edildiğini görmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilir.

Bu analizler, KKH öz bakımının birden fazla alt boyuttan oluştuğunu gösteren orijinal yapının (örneğin, öz bakım sürdürme ve öz bakım yönetimi) Türkçe versiyonda da geçerli olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmıştır, ancak tipik olarak Likert formatındadır.)

Language Available: Türkçe (Orijinal dil muhtemelen İngilizcedir.)

Population Group: Koroner Kalp Hastalığı (KKH) tanısı almış yetişkin hastalar.

Age Group: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü).

Population Details: KKH tanısı konmuş, ayakta veya yatarak tedavi gören bireyler. Çalışmanın yürütüldüğü popülasyon Türkiye’deki klinik örneklemlerdir.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) envanteri.

Anahtar Kelimeler

Kardiyovasküler Hastalıklar, Öz Bakım Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Hemşirelik Araştırmaları, Türkiye

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmamıştır.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Betül Bayrak)

Correspondence Address: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

Sorumlu Yazar: Betül Bayrak

İletişim: [email protected]

Test Yılı (Uyarlama): 2020

Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

1. Bayrak, B., & Oğuz, S. (2020). Validity and reliability of the Turkish version of the Self‐Care of Coronary Heart Disease Inventory. International Journal of Nursing Practice, 1-9. https://doi.org/10.1111/ijn.12847.
2. Makalenin kurumsal erişim linki (PDF erişimi sağlayabilir): 0310j02in-y-https-onlinelibrary-wiley-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Koroner Kalp Hastalığı Öz Bakım Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Koroner Kalp Hastalığı Öz Bakım Envanteri maddeleri, telif hakları nedeniyle bu kaynakta sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine erişim ve kullanım için sorumlu yazar Betül Bayrak ile iletişime geçilmesi veya Bayrak ve Oğuz (2020) tarafından yayınlanan orijinal uyarlama makalesine başvurulması gerekmektedir.