London Chest Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği

Özet

London Chest Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (LCADL), kronik solunum yolu hastalıkları, özellikle de obstrüktif akciğer hastalarında, günlük yaşam aktiviteleri (GYA) sırasında yaşanan kısıtlılıkları ve dispneyi (nefes darlığını) değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, hastaların fonksiyonel kapasitelerini ve fiziksel aktivite düzeylerini subjektif olarak ölçmeyi hedefler.

Sunulan çalışma, Seda Met tarafından 2009 yılında doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkçe uyarlamasının ve psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) belirlenmesine odaklanmıştır. Ölçek, toplam 15 maddeden oluşmakta olup, hastanın kişisel bakımdan ev işlerine kadar geniş bir yelpazede performansını değerlendiren 4 ana alt kategoriye ayrılmıştır. Çalışma, LCADL’nin Türk popülasyonunda kronik solunum yolu hastalıkları olan bireylerin yaşam kalitesini değerlendirmede güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

London Chest Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, LCADL, Obstrüktif Akciğer Hastalığı, Günlük Yaşam Aktiviteleri, Fiziksel Aktivite, Geçerlik, Güvenirlik, Solunum Rehabilitasyonu.

Yazarlar

Seda Met (Uyarlama Sorumlu Yazarı).

[quads id=5]

Amaç

London Chest Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği’nin temel amacı, kronik akciğer hastalıklarına sahip bireylerde, özellikle de KOAH hastalarında, günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirme yeteneğindeki kısıtlılık düzeyini ölçmektir. Bu ölçek, hastalığın fonksiyonel etkisini ve hastaların yaşam kalitesini değerlendirmede kritik bir rol oynar.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, LCADL’nin Türkçe formunun Türk popülasyonunda geçerlik ve güvenirliğini sağlayarak, klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliğini tesis etmektir. Çalışmada ayrıca, obstrüktif akciğer hastalarının bildirdiği fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesi hedeflenmiştir.

Yapı

LCADL ölçeği, solunum yolu hastalıkları nedeniyle azalan fonksiyonel kapasite ve artan dispne (nefes darlığı) algısı etrafında şekillenmiş bir yapıyı ölçer. Yapısal olarak, bireyin günlük yaşamdaki temel ve enstrümantal aktiviteleri ne kadar zorlukla gerçekleştirdiğini değerlendirir.

Ölçek toplam 15 maddeden ve dört ana alt kategoriden oluşmaktadır. Bu alt kategoriler, hastaların yaşamın farklı alanlarındaki kısıtlılıklarını detaylıca analiz etmeye olanak tanır. Ölçeğin yapısı, hastanın fiziksel aktivite seviyesini ve hastalığın günlük rutin üzerindeki yükünü yansıtır.

Geçerlik

London Chest Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği’nin orijinal formunun geçerlik çalışmaları, solunum hastalarında fonksiyonel durumu doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Ancak, sunulan kaynak materyalde, Türkçeye uyarlama çalışmasına ait spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri (örneğin, yapı geçerliği, eş zamanlı geçerlik) hakkında detaylı bilgiye ulaşılamamıştır.

Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında, ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığı faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerle incelenir ve klinik ölçütlerle korelasyonu incelenerek eş zamanlı geçerliği belirlenir. Bu çalışmanın geçerlik bulguları, ilgili doktora tezinin tam metninde yer almaktadır.

Güvenirlik

London Chest Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasının güvenirlik analizleri, ölçeğin oldukça yüksek düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Güvenirlik çalışmalarında hem iç tutarlılık hem de zaman içinde kararlılık incelenmiştir.

Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçek, ilk uygulamadan 10-15 gün sonra ikinci bir gözlemci tarafından tekrar uygulanmıştır. İkinci uygulamada elde edilen sonuçlar ile ilk uygulama sonuçları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır (Z=0.583, p>0.05), bu da ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır.

İç Tutarlılık ve Korelasyon: Ölçeğin toplam sonucu için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı 0.976 olarak saptanmıştır. Bu değer, ölçek maddelerinin birbiriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu gösterir. Ayrıca, Gözlemciler Arası Güvenirlik için hesaplanan Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (ICC) 0.953 olarak belirlenmiştir, bu da mükemmel bir güvenirlik seviyesine işaret etmektedir.

Faktör Analizi

LCADL ölçeği, 15 maddeden ve 4 alt kategoriden oluşmaktadır. Bu yapı, orijinal İngilizce ölçeğin faktör yapısıyla tutarlı bir şekilde, günlük yaşam aktivitelerinin farklı boyutlarını (örneğin, kişisel bakım, ev işleri, fiziksel efor gerektiren aktiviteler) ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışması kapsamında yapılan faktör analizi sonuçları (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kaynak özetinde açıkça belirtilmemiştir; ancak 4 alt kategori varlığı, ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğunu düşündürmektedir. Bu alt kategoriler, klinisyenlerin hastaların fonksiyonel kısıtlılıklarını daha spesifik alanlarda değerlendirmesine yardımcı olmaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Toplam 15 madde ve 4 alt kategoriden oluşan, öz bildirim ölçeğidir. Derecelendirme sistemi kaynakta belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Kronik Solunum Yolu Hastaları (Özellikle Obstrüktif Akciğer Hastaları)

Age Group: Yetişkin ve Geriatrik Bireyler

Population Details: Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde doktora tezi kapsamında yürütülen çalışma grubudur (2009).

Test Methodology: Ölçek, hastaların günlük aktiviteleri gerçekleştirirken yaşadıkları zorluk derecesini veya nefes darlığını değerlendiren bir anket formudur. Genellikle klinik ortamda ya da solunum rehabilitasyonu programlarında kullanılır.

Anahtar Kelimeler

LCADL, KOAH, Fonksiyonel Kapasite, Dispne, ICC, Cronbach Alfa, Test-Tekrar Test Güvenirliği.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: N/A

Affiliation Email addresses: N/A

Correspondence Address: Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (2009 Doktora Tezi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2009

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik veya araştırma amaçlı kullanımı için orijinal ölçeğin telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Türkçeye uyarlama tezi YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Kaynaklar

• Met, S. (2009). Obstrüktif akciğer hastalarında London Chest Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeğinin geçerlik ve güvenirliğinin ve fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesi (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Tez Erişim Linki: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

London Chest Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak materyal, ölçeği oluşturan 15 maddenin orijinal içeriğini sağlamamaktadır. Maddeler, uyarlama tezinin tam metninde (Met, 2009) yer almaktadır.