Londra Engellilik Ölçeği

Özet

Londra Engellilik Ölçeği, bireylerin yaşadığı işlevsel kısıtlılıkları ve toplumsal katılımdaki engellilik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin sunulan formu, Hayat Yalın tarafından 2011 yılında hazırlanan doktora tezinde, inme sonrası hastaların fonksiyonel durumlarını, engellilik seviyelerini ve yaşam kalitelerini değerlendirmek için Türkçe’ye uyarlama çalışması kapsamında kullanılmıştır. Ölçek, özellikle nörolojik hasar sonrası rehabilitasyon süreçlerinin takibinde ve engelliliğin kapsamlı değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Kaynak referansta, bu adaptasyon çalışmasına ait detaylı psikometrik özellikler (geçerlik ve güvenirlik) belirtilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Londra Engellilik Ölçeği, Engellilik, Fonksiyonel Durum, Yaşam Kalitesi, İnme, Nörolojik Rehabilitasyon, Uyarlama, Psikometrik Ölçek.

Yazarlar

Hayat Yalın (Uyarlayan)

Amaç

Londra Engellilik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin hastalık veya travma sonrasında günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirme becerilerindeki kısıtlamaları ve toplumsal rollerindeki engelleri sistematik bir şekilde ölçmektir. Özellikle Hayat Yalın’ın çalışmasında, bu ölçek, inme geçirmiş bireylerde ortaya çıkan fiziksel ve bilişsel yetersizliklerin derecesini belirlemek ve bu yetersizliklerin genel yaşam kalitesi üzerindeki etkisini incelemek için kullanılmıştır. Ölçek, klinisyenlere ve araştırmacılara hastanın rehabilitasyon ihtiyacını ve gelişimini izleme konusunda nicel veriler sunmayı hedefler.

Yapı

Ölçek, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Engellilik, İşlevsellik ve Sağlık Sınıflandırması (ICF) modeline benzer şekilde, engelliliği çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Bu yapı genellikle fiziksel işlevsellik, günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeyi, sosyal katılım ve çevresel faktörlerle etkileşim gibi alanları kapsar. Ölçek, sadece biyolojik hasarı değil, aynı zamanda bu hasarın bireyin yaşamına yansıyan sosyal ve kişisel kısıtlamalarını da ölçerek kapsamlı bir engellilik değerlendirmesi sunar. Bu adaptasyon çalışması inme sonrası fonksiyonel durum üzerine odaklanmıştır.

Geçerlik

Londra Engellilik Ölçeği’nin orijinal versiyonunun geliştirilmesinde çeşitli geçerlik çalışmaları yapılmış olsa da, Hayat Yalın tarafından inme hastaları üzerinde gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasına ait spesifik geçerlik verileri (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik veya ayırt edici geçerlik) bu kaynakta detaylı olarak sunulmamıştır. Bir uyarlama çalışmasında beklenen geçerlik analizleri genellikle, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini kanıtlamak için diğer standardize edilmiş fonksiyonel ölçüm araçlarıyla korelasyon analizi yapmayı içerir.

Güvenirlik

Benzer şekilde, ölçeğin Türkçe adaptasyonunun güvenirlik istatistikleri (örneğin, iç tutarlılık katsayısı Cronbach Alfa değeri veya test-tekrar test güvenirliği) sunulan kaynak özetinde yer almamaktadır. Yüksek güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı uygulayıcılar tarafından uygulandığında tutarlı sonuçlar üretebilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu tür bir ölçekte beklenen güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde kararlılığını ve maddelerinin birbiriyle tutarlılığını test etmeyi gerektirir.

Faktör Analizi

Londra Engellilik Ölçeği’nin orijinal yapısının doğrulanması veya Türkçe kültüre özgü faktör yapısının incelenmesi amacıyla yapılan Faktör Analizi sonuçları (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) bu kaynakta belirtilmemiştir. Bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının (yani, kaç alt boyuttan oluştuğunun) hedef popülasyonda da korunduğunu teyit etmek için faktör analizi yapılması bilimsel açıdan gereklidir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Bildirilmemiş (Genellikle öz bildirim veya görüşmeye dayalı)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dili İngilizce (İngiliz kökenli bir ölçek olduğu varsayılmaktadır).

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkinler (İnme sonrası hastalar)

Popülasyon Detayları: İnme sonrası fonksiyonel durum, engellilik ve yaşam kalitesi değerlendirmesi yapılan hastalar.

Test Metodolojisi: Ölçek, doktora tezi kapsamında veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Derecelendirme sistemi hakkında detaylı bilgi mevcut değildir.

Anahtar Kelimeler

Engellilik Ölçeği, Fonksiyonel Kısıtlılık, İnme Sonrası Bakım, Hayat Yalın, Türkçe Uyarlama, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Marmara Üniversitesi, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Bulunmamaktadır.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul (Tez bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Tez kapsamında kullanıldığı için ticari izin ve ücret bilgisi net değildir. Kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2011

Kaynaklar

• Yalın, H. (2011). İnme sonrası hastaların fonksiyonel durum, engellilik ve yaşam kaliteleri (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

• Tezin dijital kopyasına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF belgesi indirilebilir: londra-engellilik-olcegi-toad.pdf

Londra Engellilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynağın sağladığı içerikte yer almadığından bu alana eklenememiştir. Maddelerin içeriği için tezin tam metnine veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.