Lise ve Üniversite Öğrencileri İçin Genel Erteleme Ölçeği

Özet

Lise ve Üniversite Öğrencileri İçin Genel Erteleme Ölçeği (GEO), lise ve üniversite düzeyindeki öğrencilerde gözlemlenen genel erteleme davranışlarının yoğunluğunu ve niteliğini ölçmek amacıyla 2003 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, D.Ç. Çakıcı tarafından kaleme alınan yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Toplamda 18 maddeden oluşan bu araç, 5’li Likert Ölçeği formatını kullanarak, bireylerin erteleme eğilimlerini değerlendirmektedir. Ölçek, 11 olumsuz ve 7 olumlu ifade içermektedir.

Bu ölçek, öğrencilerin sadece akademik görevleri erteleme eğilimlerini değil, aynı zamanda günlük yaşamdaki genel görevleri erteleme eğilimlerini de kapsayan daha geniş bir erteleme yapısını incelemeye olanak tanır. Elde edilen bulgular, ölçeğin istenilen düzeyde güvenirlik niteliklerine sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Erteleme, Genel Erteleme Ölçeği, Akademik Erteleme, Lise Öğrencileri, Üniversite Öğrencileri, Psikoloji, Ölçme Aracı, Geliştirme, Likert Ölçeği

Yazarlar

D.Ç. Çakıcı

Amaç

Lise ve Üniversite Öğrencileri İçin Genel Erteleme Ölçeği’nin temel amacı, lise ve üniversite öğrencileri popülasyonunda genel erteleme davranışının yaygınlığını, sıklığını ve altında yatan eğilimleri standardize edilmiş bir yöntemle belirlemektir. Bu araç, özellikle eğitim bilimleri ve gelişimsel psikoloji alanlarında, öğrencilerin zaman yönetimi becerileri ve motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi anlamak için tasarlanmıştır.

Ölçek, öğrencilerin sadece okul başarısını etkileyen akademik görevleri erteleme davranışlarını değil, aynı zamanda kişisel sorumlulukları ve diğer yaşam alanlarındaki görevleri erteleme eğilimlerini de kapsayarak, erteleme fenomenine bütüncül bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, ana yapı olarak Genel Erteleme Davranışı (Procrastination) kavramını ölçmektedir. Erteleme, bireyin yapılması gereken bir görevi, genellikle olumsuz sonuçlar doğuracağını bilmesine rağmen, gönüllü olarak geciktirmesi eğilimi olarak tanımlanan karmaşık bir psikolojik yapıdır. Bu ölçekte ölçülen genel erteleme, ertelemenin sadece akademik bağlamla sınırlı kalmayıp, bireyin günlük yaşamdaki karar alma süreçlerine ve görev tamamlama alışkanlıklarına nüfuz eden süreğen bir kişilik özelliği veya davranışsal örüntü olarak ele alınmaktadır.

Ölçek, bireylerin görevlere başlama zorlukları, görevleri son dakikaya bırakma eğilimleri ve planlama konusundaki eksiklikleri gibi ertelemenin tipik göstergelerini değerlendiren maddelerden oluşur. Maddelerin bir kısmı erteleme eğilimini olumlu yönde (yüksek erteleme) işaret ederken, diğer kısmı bu eğilimin yokluğunu (düşük erteleme) ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezi özetinde spesifik olarak içerik, ölçüt veya yapı geçerliğine dair detaylı istatistiksel raporlar sunulmamıştır. Ancak, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, ölçeğin Genel Erteleme yapısını ölçtüğüne dair teorik ve mantıksal bir geçerlik çabasının olduğu varsayılmaktadır. Geliştirme sürecinde genellikle uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi (içerik geçerliği) sağlanmaya çalışılmıştır.

İleride yapılacak araştırmalarda, bu ölçeğin yapısal geçerliğinin (örneğin, doğrulayıcı faktör analizi yoluyla) ve ölçüt geçerliğinin (örneğin, bilinen diğer erteleme ölçekleri veya başarı skorları ile korelasyonu) detaylı olarak incelenmesi önerilmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeklerin genel olarak iç tutarlılık katsayıları .63 ile .92 arasında değişkenlik göstermektedir. Bu geniş aralık, ölçeğin farklı alt boyutları veya kullanılan diğer araçlar için geçerli olabilir; ancak genel olarak, elde edilen katsayıların psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeylerde olduğu belirtilmiştir.

Özellikle .70 ve üzeri katsayılar genellikle kabul edilebilir bir güvenirlik düzeyini işaret ettiğinden, ölçeğin büyük bir kısmının güvenilir niteliklere sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum, ölçeğin tekrar tekrar uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Sunulan kaynak özetinde, ölçeğin faktör yapısı veya faktör analizi sonuçlarına ilişkin doğrudan bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, ölçeğin geliştirilme amacı (genel erteleme ve akademik erteleme davranışının incelenmesi) göz önüne alındığında, yazarın tezi kapsamında açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizleri uygulayarak ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlediği düşünülmektedir.

Eğitim ve psikoloji alanında erteleme genellikle durumsal veya kronik faktörler altında incelendiğinden, bu ölçeğin de ertelemenin farklı yönlerini temsil eden alt faktörlere sahip olması muhtemeldir. İlgili yüksek lisans tezi detaylı olarak incelendiğinde faktör yapısına ulaşılabilir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Kendi kendine cevaplanan, kağıt-kalem formu veya dijital form

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğrenciler (Lise ve Üniversite Düzeyi)

Age Group: Genç Yetişkinlik ve Ergenlik Dönemi (Yaklaşık 15-25 yaş)

Population Details: Türkiye’deki lise ve üniversite öğrencileri popülasyonu.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirme yapılmaktadır. Cevap seçenekleri şunlardır:

• 1 = Beni hiç yansıtmıyor
• 2 = Beni az yansıtıyor
• 3 = Kararsızım
• 4 = Beni oldukça yansıtıyor
• 5 = Beni tamamen yansıtıyor

Anahtar Kelimeler

Ölçme ve Değerlendirme, Erteleme Davranışı, Eğitim Psikolojisi, Tez Çalışması, İç Tutarlılık, Ölçek Geliştirme, Lise, Üniversite

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tez çalışmasının yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2003

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım için genellikle yazarın izni veya tezin yayınlandığı kurumun (Ankara Üniversitesi) izni gerekmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle ücretsizdir.

Ölçeğin orijinal yüksek lisans tezi kaydına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir:

tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

Aşağıda ölçeğin geliştirildiği orijinal kaynak referansı ve ilgili PDF bağlantısı sunulmuştur:

1. Çakıcı, D.Ç. (2003). Lise ve üniversite öğrencilerinde genel erteleme ve akademik erteleme davranışının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: lise-ve-universite-ogrencileri-icin-genel-erteleme-olcegi-geo-toad.pdf

Lise ve Üniversite Öğrencileri İçin Genel Erteleme Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplamda 18 maddeden oluşmaktadır. Bu maddelerin 11 tanesi olumsuz ifade (erteleme eğilimini gösteren) ve 7 tanesi olumlu ifade (erteleme eğiliminin düşük olduğunu gösteren) içermektedir.

Madde Yapısı Özeti:

• Toplam Madde Sayısı: 18
• Olumsuz Yüklü Madde Sayısı: 11
• Olumlu Yüklü Madde Sayısı: 7

Puanlama, 5’li Likert Ölçeği üzerinden yapılmakta olup, olumsuz maddeler ters yönde puanlanarak toplam bir erteleme skoru elde edilmektedir. Yüksek skorlar, yüksek erteleme eğilimine işaret eder.