Genel Erteleme Eğilimi Ölçeği

Özet

Genel Erteleme Eğilimi Ölçeği (GEEÖ), bireylerin görevleri başlatma ve tamamlama süreçlerinde gösterdikleri genel erteleme davranışlarının yoğunluğunu ve sıklığını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle akademik ve günlük yaşam bağlamlarında ortaya çıkan erteleme eğilimlerini nicel olarak değerlendirmeyi hedefler. Ölçeğin uyarlama çalışması, Balkıs (2006) tarafından öğretmen adayları üzerinde yürütülen bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

GEEÖ, bireysel farklılıkları tespit etme ve erteleme davranışının altında yatan psikolojik yapıyı anlama konusunda önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Ölçeğin orijinal yapısı genellikle Lay (1986) tarafından geliştirilen Genel Erteleme Ölçeği’ne dayanmakta olup, Türk kültürüne ve diline uygunluğu için gerekli çeviri ve psikometrik analizler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Erteleme, Psikometri, Genel Erteleme Eğilimi, Uyarlama, Öğretmen Adayları, Davranışsal Erteleme.

Yazarlar

Balkıs, M. (Uyarlayan).

Amaç

Genel Erteleme Eğilimi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çeşitli yaşam alanlarında görevleri yerine getirmeyi gönüllü olarak geciktirme eğilimlerinin düzeyini belirlemektir. Bu ölçüm, akademik başarı, mesleki performans ve genel iyi oluş üzerindeki ertelemenin etkilerini inceleyen araştırmacılar için kritik veriler sağlar.

Ölçek, kişisel zaman yönetimi becerileri ve görev tamamlama motivasyonları arasındaki ilişkileri araştırmada kullanılan temel araçlardan biridir. Özellikle eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında, erteleme eğiliminin düşünme ve karar verme tarzları gibi diğer bilişsel yapılarla ilişkisini ortaya koymak amacıyla kullanılmıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel yapılardan biri olan erteleme (procrastination) eğilimini ölçmektedir. Erteleme, genellikle bir bireyin gerçekleştirmeyi planladığı bir eylemi, olumsuz sonuçlar beklediği halde, gönüllü olarak geciktirmesi şeklinde tanımlanır.

GEEÖ, genellikle tek boyutlu bir yapıya sahip olup, erteleme eğiliminin genelliğini ve sürekliliğini yansıtan maddelerden oluşur. Bu yapı, ertelemenin durumsal bir tepkiden ziyade, bireyin kişilik özelliği olarak sabit bir eğilim olduğunu varsayar. Ölçek, bireyin görevlere başlama, sürdürme ve bitirme konusundaki genel davranış kalıplarını yansıtan ifadeler içerir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları hakkında detaylı bilgilere Balkıs (2006) tarafından hazırlanan doktora tezinde ulaşılmaktadır. Kaynakta belirtilen bilgilerde geçerlik değerleri için doğrudan bir özet sunulmamıştır.

Ancak bir uyarlama çalışması bağlamında, ölçeğin yapı geçerliğinin (genellikle Faktör Analizi yoluyla) ve ölçüt bağımlı geçerliğinin (erteleme ile ilişkili diğer yapılarla korelasyonu) incelenmiş olması beklenmektedir. Geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten erteleme eğilimini ölçtüğünü ve ölçmek istediği psikolojik yapıyı temsil ettiğini kanıtlamayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine ilişkin özet veriler kaynakta doğrudan belirtilmemiştir. Güvenirlik analizleri, genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilir.

Uyarlama çalışmasının bir parçası olarak, Balkıs (2006) çalışmasında, ölçeğin maddelerinin tutarlılığını ve farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verme yeteneğini gösteren istatistiksel kanıtlar sunulmuştur. Güvenirlik değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olması, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Genel Erteleme Eğilimi Ölçeği’nin uyarlama sürecinde faktör analizinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Faktör analizi, ölçeğin maddelerinin altında yatan temel boyutları veya faktörleri belirlemek için kullanılır. Orijinal ölçek (GPS) genellikle tek faktörlü bir yapıya işaret etse de, Türkçeye uyarlama sırasında bu yapının doğrulanması için Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri uygulanmıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Lickert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi kaynakta boş bırakılmış olsa da, bu tür ölçekler genellikle Lickert formatındadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmen Adayları (Uyarlama çalışmasının hedef kitlesi)

Age Group: Genellikle Yükseköğretim Düzeyi (18-25 yaş aralığı)

Population Details: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’ne bağlı öğretmen adayları.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Erteleme Davranışı, Ölçek Uyarlama, Bilişsel Tarzlar, Karar Verme Tarzları, Lisansüstü Araştırma.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Uyarlama dönemindeki kurumsal adres).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama yılı 2006’dır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, orijinal ölçeğin yazarı (Lay) ve uyarlamayı gerçekleştiren araştırmacı (Balkıs) ile iletişime geçilerek teyit edilmelidir. Ölçek bir akademik tez kapsamında kullanıldığı için ticari bir ücretlendirme bilgisi mevcut değildir.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: genel-erteleme-egilimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Balkıs, M. (2006). Öğretmen adaylarının davranışlarındaki erteleme eğiliminin, düşünme ve karar verme tarzları ile ilişkisi. (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

• Bu çalışmanın referansına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

• Lay, C. H. (1986). At last, my research article on procrastination. Journal of Research in Personality, 20(4), 474-495. (GEEÖ’nün dayandığı orijinal ölçek).

Genel Erteleme Eğilimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Detaylı maddelere, yukarıda belirtilen Balkıs (2006) doktora tezi üzerinden erişilmesi gerekmektedir.