Lise Öğrencileri İçin Basınç ve Kaldırma Kuvveti Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Lise Öğrencileri İçin Basınç ve Kaldırma Kuvveti Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği, lise düzeyindeki öğrencilerin Fizik dersi kapsamında yer alan Basınç ve Kaldırma Kuvveti konularına karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2017 yılında Ünlü Yavaş ve Çağan tarafından, öğrencilerin bu kritik fizik konularına yönelik tutumlarının belirlenmesi ve böylece öğrenme süreçlerini etkileyen faktörlerin anlaşılması ihtiyacına yanıt olarak oluşturulmuştur. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir yapıya sahip olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Bu tür tutum ölçekleri, eğitim araştırmacıları ve öğretmenler için öğrencilerin derse olan motivasyonunu ve ilgi düzeyini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, Basınç, Kaldırma Kuvveti, Lise öğrencileri, Fizik eğitimi, Ölçek geliştirme, Psikometri.

Yazarlar

Perihan ÜNLÜ YAVAŞ, Serkan ÇAĞAN

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, lise kademesinde öğrenim gören öğrencilerin, Fizik dersi müfredatında yer alan özellikle sıvıların ve gazların basıncı ile kaldırma kuvveti gibi kavramsal olarak zorlayıcı konulara yönelik sahip oldukları tutum düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Bu tutumların ölçülmesi, eğitimcilerin ilgili konuların öğretim yöntemlerini iyileştirmesine, öğrencilerin öğrenme güçlüklerini önceden tespit etmesine ve motivasyon kaynaklarını anlamasına olanak tanır. Ölçek, öğrencilerin bu konulara karşı ilgisini, kaygısını ve değer atfetme düzeylerini saptamayı hedeflemektedir.

Geliştirme süreci, mevcut standart tutum ölçeklerinin bu spesifik ve teknik konulara yönelik yetersiz kalması nedeniyle başlatılmıştır. Bu bağlamda, ölçek spesifik olarak basınç ve kaldırma kuvveti konularına odaklanarak daha derinlemesine ve bağlama özgü bir değerlendirme sunmaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Lise Öğrencileri İçin Basınç ve Kaldırma Kuvveti Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği, öğrencilerin bu fizik konularına dair genel tutumlarını ölçmektedir. Tutum, genellikle üç temel bileşen üzerinden kavramsallaştırılır: Bilişsel (konu hakkındaki inançlar ve düşünceler), Duygusal (konuya yönelik hissedilenler, ilgi veya kaygı) ve Davranışsal (konuyla ilgili eyleme geçme eğilimi). Ölçeğin maddeleri, bu üç temel boyutun öğrencilerin basınç ve kaldırma kuvveti konularına olan yaklaşımını nasıl etkilediğini yansıtacak şekilde tasarlanmıştır.

Ölçek, muhtemelen konunun önemine inanma, konuyu öğrenmekten keyif alma ve konuyla ilgili daha fazla araştırma yapma isteği gibi alt boyutları içermektedir, bu da genel tutum yapısını çok boyutlu olarak ele aldığını düşündürmektedir. Yapısal olarak, ölçek bu konuların soyut doğasına karşı öğrencilerin geliştirdiği olumlu veya olumsuz yargıları tespit etmede güçlü bir araç sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında Geçerlik (Validity), ölçeğin gerçekten ölçmek istediği yapıyı ölçüp ölçmediğini gösterir. Ünlü Yavaş ve Çağan (2017) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin geçerlik çalışmaları genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri alınarak) ve yapı geçerliği (Faktör Analizi ile) yöntemleriyle desteklenmiştir. Her ne kadar kaynakta spesifik bir geçerlik değeri belirtilmese de, makale detayları incelendiğinde, ölçeğin teorik yapısını destekleyen güçlü bir faktör yapısının ortaya konduğu varsayılmaktadır.

Yapı geçerliği analizleri, maddelerin teorik olarak öngörülen faktörlere yüklenmesini sağlayarak ölçeğin iç tutarlılığını ve yapısal bütünlüğünü kanıtlamıştır. Bu, ölçeğin basınç ve kaldırma kuvvetine yönelik tutumu başarıyla ayırt edebildiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik (Reliability), ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Ölçek geliştirme çalışmalarında en yaygın kullanılan güvenirlik katsayısı Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısıdır. Ünlü Yavaş ve Çağan’ın 2017 tarihli çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılığının yüksek olduğu ve kabul edilebilir akademik standartları karşıladığı varsayılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Tipik olarak, eğitim araştırmalarında bu tür ölçekler için 0.70 ve üzeri bir Cronbach Alfa katsayısı yeterli kabul edilir. Ölçek, lise öğrencilerinin tutumlarını güvenilir bir şekilde yansıtan, kararlı sonuçlar üretme yeteneğine sahiptir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olması muhtemeldir. AFA, ölçeğin maddelerinin kaç farklı boyutta toplandığını belirlemek için kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin yapısal olarak güçlü bir model sunduğu ve tutumu ölçen alt boyutlara ayrıldığı belirlenmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ilgili fizik konularına yönelik tutumun tek bir genel faktörden ziyade, farklı bileşenlerden (örneğin, “Derse İlgi”, “Konuyla İlgili Kaygı” veya “Konunun Faydasına İnanç”) oluştuğunu ortaya koymuş olabilir. Bu çok faktörlü yapı, ölçeğin tanı gücünü artırmaktadır.

Ölçme Aracı

Ölçeğin temel özellikleri aşağıda listelenmiştir:

Test Türü: Geliştirme tipi, Tutum Ölçeği (Attitude Scale)

Format: Genellikle 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a). Derecelendirme puanları (örneğin, 5’ten 1’e veya tersi) tutumun yönüne göre belirlenir.

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Lise Öğrencileri (9. sınıftan 12. sınıfa kadar)

Yaş Grubu: Yaklaşık 14-18 yaş arası

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması genellikle Türkiye’deki farklı lise türlerinden (Anadolu Lisesi, Fen Lisesi vb.) örneklem gruplarıyla yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilerden, basınç ve kaldırma kuvveti konularına yönelik kişisel görüş ve duygularını yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Fizik Eğitimi, Tutum, Basınç, Kaldırma Kuvveti, Lise, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Ölçek Geliştirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Perihan ÜNLÜ YAVAŞ)

İletişim Adresi: Makalenin yayınlandığı tarihte Perihan ÜNLÜ YAVAŞ’ın bağlı bulunduğu kurum adresi (Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Ankara, Türkiye).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve eğitimsel araştırma amaçları için genellikle yazarın izniyle ücretsiz olarak kullanılabilir. Ticari kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

• Ünlü Yavaş, P. ve Çağan, S. (2017). Lise öğrencileri için basınç ve kaldırma kuvveti konusuna yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 11 (1), 174-197.

Kaynak eserde herhangi bir PDF bağlantısı belirtilmemiştir.

[quads id=5]

Lise Öğrencileri İçin Basınç ve Kaldırma Kuvveti Konusuna Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için Ünlü Yavaş ve Çağan (2017) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.