Ortaokul ve Lise Öğrencileri için Bilgisayara Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Ortaokul ve Lise Öğrencileri için Bilgisayara Yönelik Tutum Ölçeği, öğrencilerin bilgisayarlara karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanan bir psikometrik araçtır. Ölçek, 20 maddeden oluşmakta ve üç temel alt boyutta bilgisayara yönelik tutumu değerlendirmektedir: Bilgisayardan Hoşlanma, Bilgisayarın Önemi ve Bilgisayar Kaygısı. Bu araç, özellikle eğitim teknolojileri ve psikoloji alanlarında, öğrencilerin dijital araçlarla olan ilişkilerini ve potansiyel öğrenme engellerini belirlemek için değerli bir kaynak sunmaktadır.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması Ömer Demir ve Halil Yurdugül tarafından 2014 yılında gerçekleştirilmiştir. Uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliliği ve faktör yapısı Türk örnekleminde incelenmiş ve güçlü güvenirlik katsayıları elde edilmiştir. Ölçek, 5’li bir Likert derecelendirme sistemi kullanılarak uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilgisayara Yönelik Tutum, Bilgisayar Kaygısı, Eğitim Teknolojisi, Psikometrik Ölçek, Likert Ölçeği, Uyarlama, Ortaokul Öğrencisi, Lise Öğrencisi.

Yazarlar

Ömer Demir, Halil Yurdugül

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin bilgisayar kullanımına ve bilgisayar teknolojilerine karşı sahip oldukları tutumları nicel olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle öğrencilerin bilgisayar kullanımından ne kadar keyif aldıklarını (hoşlanma), bilgisayarların eğitim ve günlük yaşamdaki rolüne ne kadar değer verdiklerini (önem) ve bilgisayar kullanırken ne düzeyde stres veya endişe yaşadıklarını (kaygı) belirlemeyi hedefler.

Eğitim araştırmacıları ve uygulayıcıları için bu ölçek, öğrencilerin teknoloji entegrasyonuna karşı gösterdikleri direnci veya motivasyonu anlamada kritik bilgiler sağlar. Elde edilen veriler, öğrencilerin teknoloji destekli öğrenme ortamlarına adaptasyonunu artırmak için gerekli pedagojik müdahalelerin geliştirilmesine yardımcı olur.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ortaokul ve Lise Öğrencileri için Bilgisayara Yönelik Tutum Ölçeği, bilgisayara yönelik tutumu üç farklı ancak ilişkili alt boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yaklaşım, tutumun sadece tek bir genel skorla değil, farklı duygusal ve bilişsel bileşenlerle değerlendirilmesini sağlar.

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapılar ve alt boyutlar şunlardır:

• Bilgisayardan Hoşlanma: Öğrencilerin bilgisayar kullanmaktan aldıkları keyif, haz ve olumlu duygusal tepkileri ifade eder.
• Bilgisayarın Önemi: Öğrencilerin bilgisayarların eğitimsel başarıları, kariyer hedefleri ve genel yaşamları için ne kadar gerekli ve değerli olduğuna dair inançlarını yansıtır.
• Bilgisayar Kaygısı: Öğrencilerin bilgisayar kullanırken yaşadıkları gerginlik, endişe, stres ve başarısızlık korkusunu ifade eder. Yüksek kaygı, teknoloji kullanımını engelleyici bir faktör olarak işlev görebilir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Demir & Yurdugül, 2014), orijinal yapıya uygunluğun sağlanması amacıyla gerekli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Uyarlama sürecinde genellikle yapı geçerliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır. Bu analizler, 20 maddenin Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında da üç faktörlü yapıyı koruduğunu göstermiştir.

Yapılan analizler, ölçeğin teorik olarak varsayılan yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü ve maddelerin ilgili alt boyutlara yeterli düzeyde yüklendiğini ortaya koymuştur. Bu durum, ölçeğin ortaokul ve lise öğrencilerinin bilgisayara yönelik tutumlarını ölçmek için uygun bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve yapısal güvenirliği, faktör bazında yüksek katsayılarla kanıtlanmıştır. Yapısal güvenirlik değerleri, ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik seviyeleri, ölçekten elde edilen sonuçların tekrarlanabilirliği açısından güçlü bir dayanak sunmaktadır.

Ölçeğin her bir faktörü için hesaplanan yapısal güvenirlik (muhtemelen Cronbach Alfa katsayısı) değerleri şöyledir:

• Bilgisayardan Hoşlanma: 0,86
• Bilgisayarın Önemi: 0,86
• Bilgisayar Kaygısı: 0,90

Bu katsayılar, sosyal bilimler araştırmalarında kabul edilen 0.70 eşiğinin oldukça üzerindedir ve ölçeğin alt boyutlarının iç tutarlılık açısından mükemmel düzeyde olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ortaokul ve Lise Öğrencileri için Bilgisayara Yönelik Tutum Ölçeği, 20 maddeden oluşan ve üç alt boyuta ayrılan bir yapıya sahiptir. Bu yapı, öğrencilerin bilgisayara yönelik tutumlarının farklı bileşenlerini bağımsız olarak değerlendirmeye olanak tanır.

• Toplam Madde Sayısı: 20 madde
• Alt Boyut Sayısı: 3 alt boyut

Maddelerin alt boyutlara dağılımı aşağıdaki gibidir:

• Bilgisayardan Hoşlanma faktöründe 6 madde yer almaktadır.
• Bilgisayarın Önemi faktöründe 6 madde yer almaktadır.
• Bilgisayar Kaygısı faktöründe 8 madde yer almaktadır.

Uyarlama çalışmasında kullanılan faktör analizi yöntemi (Büyük olasılıkla DFA), bu üç faktörün verilerle uyumlu olduğunu ve her faktörün ölçtüğü yapıyı net bir şekilde temsil ettiğini doğrulamıştır.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama Çalışması (Orijinal ölçeğin Türkçe’ye çevirisi ve kültürel adaptasyonu)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği. Seçenekler şunlardır:

1. Kesinlikle katılmıyorum
2. Katılmıyorum
3. Fikrim yok
4. Katılıyorum
5. Kesinlikle katılıyorum

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Ortaokul ve Lise Öğrencileri

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaokul ve lise düzeyindeki öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını 5 dereceli bir ölçek üzerinde belirtmeleri şeklinde gerçekleştirilir. Puanlama, genellikle alt boyut skorlarının toplamı üzerinden yapılır; kaygı maddeleri ters puanlanabilir (fakat bu bilgi kaynakta detaylı verilmemiştir).

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Bilgisayar Tutum Ölçeği, Psikometrik Özellikler, Faktör Analizi, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Güvenirlik Katsayısı, Türkiye Uyarlaması.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ömer Demir

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi (Sorumlu yazarın kurumu temel alınmıştır)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar/yayıncı tarafından belirlenen telif hakları ve izin gereklilikleri için sorumlu yazar (Ömer Demir) ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçek, akademik bir dergide (Eğitim ve Bilim) yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Demir, Ö. ve Yurdugül, H. (2014). Ortaokul ve Lise Öğrencileri için Bilgisayara Yönelik Tutum Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 247-256. doi: 10.15390/EB.2014.3619. Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: egitimvebilim.ted.org.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyalarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• ortaokul-ve-lise-ogrencileri-icin-bilgisayara-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf
• ortaokul-ve-lise-ogrencileri-icin-bilgisayara-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Ortaokul ve Lise Öğrencileri için Bilgisayara Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte detaylı olarak listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için lütfen referans olarak belirtilen akademik makaleye başvurunuz.

Ölçek yapısı aşağıdaki gibidir:

• Toplam 20 madde
• Bilgisayardan Hoşlanma faktöründe 6 madde
• Bilgisayarın Önemi faktöründe 6 madde
• Bilgisayar Kaygısı faktöründe 8 madde