Genel Erteleme Ölçeği

Özet

Genel Erteleme Ölçeği (GEÖ), bireylerin görevleri veya eylemleri sistematik olarak son ana erteleme eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle akademik veya mesleki bağlamlarda yaygın olarak karşılaşılan erteleme davranışının genel düzeyini belirlemeyi hedefler. Ölçeğin geliştirilmesi ve ilk kullanımı, C. Gülebağlan tarafından 2003 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışma, öğretmenlerin işlerini erteleme eğilimleri ile onların mesleki yeterlilik algıları, deneyimleri ve branşları arasındaki ilişkileri incelemiştir.

Ölçek, ertelemenin sadece akademik bir sorun değil, aynı zamanda genel yaşam ve mesleki performans üzerinde etkili olan bir kişilik eğilimi olduğunu varsayarak tasarlanmıştır. Bu bağlamda, GEÖ; zaman yönetimi, görev tamamlama ve motivasyon gibi alanlarda bireysel farklılıkları tespit etme potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Genel Erteleme Ölçeği, Erteleme, Prokrastinasyon, Mesleki Yeterlilik, Öğretmen, Zaman Yönetimi, Psikolojik Değerlendirme.

Yazarlar

Gülebağlan, C.

Amaç

Genel Erteleme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çeşitli görevleri yerine getirmeyi geciktirme yönündeki genel eğilimlerinin şiddetini ve sıklığını nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, erteleme davranışının altında yatan psikolojik mekanizmaları anlamak ve klinik veya eğitimsel müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek için bir başlangıç noktası sunar.

Ölçeğin ilk uygulaması, öğretmenlerin mesleki yükümlülüklerini erteleme düzeylerini belirleyerek, bu eğilimin mesleki yeterlilik algıları ve deneyim gibi faktörlerle nasıl ilişkili olduğunu araştırmaya odaklanmıştır. Bu sayede, ertelemenin mesleki performans üzerindeki potansiyel olumsuz etkileri hakkında önemli çıkarımlar elde edilmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojide merkezi bir kavram olan erteleme (procrastination) yapısını ölçmektedir. Erteleme, genellikle bir görev veya kararın, sonuçları olumsuz olabilecek olsa bile, kasıtlı olarak ertelenmesi veya geciktirilmesi olarak tanımlanır. Genel Erteleme Ölçeği, bu davranışın belirli bir alana (örneğin sadece ders çalışmaya) bağlı olmaktan ziyade, bireyin genel yaşam tarzına yayılan eğilimini yakalamayı amaçlar.

Ölçek, bireyin görevlere başlama zorluğu, son teslim tarihlerine uyma motivasyonu ve görev tamamlama konusundaki genel tutumu gibi erteleme davranışının çeşitli boyutlarını kapsayan maddelerden oluşur. Ölçek, bu eğilimin bireysel farklılıklarını ortaya koyarak, ertelemenin bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerini dolaylı olarak değerlendirir.

Geçerlik

Genel Erteleme Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına dair özet veriler kaynakta doğrudan belirtilmemiştir (‘-‘). Ancak, ölçeğin geliştirildiği 2003 tarihli yüksek lisans tezinde, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği erteleme yapısını ne derece doğru ölçtüğünü gösteren geçerlik analizlerinin yapılmış olması beklenmektedir.

Tipik olarak, bu tür geliştirme çalışmalarında içerik geçerliği (maddelerin ilgili yapıyı temsil etme derecesi) ve yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla ölçeğin teorik yapısının doğrulanması) yöntemleri kullanılmıştır. Detaylı geçerlik katsayıları için orijinal tezin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynak verilerde güvenirlik bilgisi de açıkça belirtilmemiştir (‘-‘). Bir psikometrik aracın güvenilirliği, ölçüm sonuçlarının zaman içinde tutarlılığını ve iç tutarlılığını ifade eder. Gülebağlan (2003) tarafından yürütülen tez çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla genellikle Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmış olduğu varsayılmaktadır.

Yüksek bir güvenirlik katsayısı, Genel Erteleme Ölçeği maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir ve elde edilen puanların rastgele hatalardan arınmış olduğunu işaret eder. Ölçeğin güvenirlik düzeyleri, orijinal yüksek lisans tezi içerisinde detaylı olarak yer almaktadır.

Faktör Analizi

Genel Erteleme Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla, ölçeğin geliştirme aşamasında faktör analizi yönteminin kullanıldığı tahmin edilmektedir. Faktör analizi, ölçekteki maddelerin kaç temel boyutu (faktörü) temsil ettiğini ortaya koyar. “Genel Erteleme Ölçeği” adından yola çıkarak, ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı veya ertelemenin farklı yönlerini temsil eden birkaç alt boyutu ölçmek üzere tasarlanmış olabileceği düşünülmektedir.

Faktör yapısının açıklanması, ölçeğin teorik temellerini güçlendirir ve araştırmacıların erteleme davranışını hangi bileşenler üzerinden değerlendirdiğini anlamalarına yardımcı olur. Orijinal çalışmanın, ölçeğin yapısal bütünlüğünü destekleyen faktör yükleri ve açıklanan varyans oranlarını içermesi muhtemeldir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Derecelendirme formatı belirtilmemiştir, ancak psikolojik ölçeklerde yaygın olarak kullanılan Likert tipi bir derecelendirme (örneğin, 1=Hiç uymuyor, 5=Tamamen uyuyor) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, özellikle öğretmenler (Orijinal tez uygulaması baz alınmıştır).

Age Group: 20 yaş ve üzeri (Mesleki yaş grubu).

Population Details: Ölçeğin ilk uygulamasında hedef kitle öğretmenlerdir. Ancak ‘Genel Erteleme Ölçeği’ niteliği taşıması sebebiyle, akademik ve mesleki bağlamlarda erteleme eğilimi gösteren genel yetişkin popülasyonuna da uygulanabilir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Erteleme Eğilimi, Psikometri, Geliştirme Ölçeği, Mesleki Performans, Geçerlik, Güvenirlik, C. Gülebağlan.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tez Kurumu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2003 (Yüksek Lisans Tezi kapsamında geliştirilmiştir).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazarın ve/veya tezin yayınlandığı kurumun (Ankara Üniversitesi) akademik kullanım izni şartlarına uyulması gerekmektedir. Ticari kullanım için ek izinler talep edilebilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: genel-erteleme-olcegi-geo-toad.pdf

Kaynaklar

1. Gülebağlan, C. (2003). Öğretmenlerin işleri son ana erteleme eğilimlerinin, mesleki yeterlilik algıları, mesleki deneyimleri ve branşları bakımından karşılaştırılmasına yönelik bir araştırma (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Tez Referans Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Genel Erteleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Ölçek maddelerine ve derecelendirme bilgisine ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezi veya PDF dosyasının incelenmesi gerekmektedir.