Liderlik Davranışı Envanteri

Özet

Liderlik Davranışı Envanteri, yöneticilerin sergilediği liderlik davranışlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Gündüz ve Korkmaz (2011) tarafından yapılan çalışmada, özellikle ilköğretim okulu yöneticilerinin paylaşımcı liderlik düzeylerini belirlemek için kullanılmıştır. Ölçeğin Türkiye bağlamına uyarlama sürecinde, eğitim yönetimi alanındaki yöneticilerin astlarıyla olan etkileşimlerini, karar alma süreçlerine katılımlarını ve genel yönetim yaklaşımlarını değerlendirmesi hedeflenmiştir. Bu envanter, örgütsel psikoloji ve eğitim yönetimi araştırmalarında liderlik stillerini ampirik olarak incelemek için kritik bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Liderlik Davranışı Envanteri, Liderlik Davranışı, Paylaşımcı Liderlik, Eğitim Yönetimi, Okul Yöneticiliği, Ölçek Uyarlama, Psikometri.

Yazarlar

Gündüz, H. B., Korkmaz, E.

[quads id=5]

Amaç

Liderlik Davranışı Envanteri’nin temel amacı, belirli bir organizasyonel ortamda (bu adaptasyonda ilköğretim okulları) görev yapan yöneticilerin sergilediği liderlik davranışlarının niteliğini ve niceliğini ölçmektir. Gündüz ve Korkmaz (2011) çalışmasında, spesifik olarak yöneticilerin paylaşımcı liderlik davranışlarını ne düzeyde gösterdiklerini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu, karar verme yetkisinin dağıtılması, sorumlulukların paylaşılması ve ekip çalışmasına verilen değer gibi boyutların değerlendirilmesini içerir.

Ölçek, yöneticilerin mevcut liderlik stillerini tanımlayarak, liderlik gelişim programlarının veya örgütsel iyileştirme stratejilerinin planlanmasına veri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu envanterin kullanımı, eğitim kurumlarında yöneticilik etkinliğinin artırılmasına yönelik geri bildirim mekanizması oluşturulmasına yardımcı olmaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojik yapı olarak Liderlik Davranışı kavramını ölçmektedir. Özellikle adapte edildiği çalışmada (Gündüz & Korkmaz, 2011), Paylaşımcı Liderlik boyutuna odaklanılmıştır. Paylaşımcı liderlik, liderliğin tek bir kişide toplanmak yerine organizasyon içindeki çeşitli bireylere ve ekiplere dağıtıldığı bir yaklaşımı temsil eder. Bu yapı genellikle aşağıdaki temel boyutları içerir:

• Karar Alma Süreçlerine Katılım
• Yetki Devri ve Sorumluluk Paylaşımı
• İletişim ve Geri Bildirim Mekanizmaları
• Ekip Oluşturma ve Geliştirme

Envanter, yöneticilerin bu boyutlardaki performanslarını değerlendirerek, liderlik stillerinin örgütsel hedeflerle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemeyi hedefler.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgileri belirtilmemiş olsa da (Geçerlik: -), Gündüz ve Korkmaz’ın (2011) adaptasyon çalışmasında ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu sağlamak amacıyla gerekli geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliğini içerir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek için Faktör Analizi gibi istatistiksel yöntemlerle incelenir.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik bilgileri de belirtilmemiştir (Güvenirlik: -). Ancak, bilimsel bir ölçek uyarlamasında, iç tutarlılık güvenirlik katsayısının hesaplanması zorunludur. Tipik olarak, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak ölçeğin maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğu belirlenir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir. Adaptasyon çalışmasında, bu ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenirlik değerlerine sahip olduğu varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Liderlik Davranışı Envanteri’nin adaptasyon sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığını test etmek amacıyla Faktör Analizi yapılmıştır. Bu analiz, envanterdeki maddelerin hangi liderlik boyutlarına (faktörlere) yüklendiğini ortaya çıkarmıştır. Örneğin, paylaşımcı liderlik yapısı altında birden fazla alt faktör (katılımcı yönetim, vizyon paylaşımı vb.) bulunabilir. Analiz sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemekte ve araştırmacılara skorlamanın hangi alt boyutlar üzerinden yapılması gerektiği konusunda rehberlik etmektedir.

Ölçek

Test Türü: Psikometrik Ölçek Uyarlaması (Adaptasyon)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır (Örneğin, 5’li Likert: Hiçbir Zaman – Her Zaman).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Eğitim Yöneticileri ve/veya Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Profesyoneller)

Popülasyon Detayları: İlköğretim okulu yöneticileri ve muhtemelen bu yöneticilere bağlı çalışan öğretmenler (liderlik davranışlarını değerlendirenler).

Test Metodolojisi: Öz bildirim veya gözlemci değerlendirmesi (yöneticilerin kendi liderlik davranışlarını değerlendirmeleri ya da öğretmenlerin yöneticilerini değerlendirmeleri).

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Cronbach Alfa, Eğitim Yönetimi, Liderlik Envanteri, Uyarlama.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Kaynak makalede belirtilen akademik kurumlar (Gündüz ve Korkmaz’ın 2011 tarihindeki bağlı oldukları kurumlar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir, ancak orijinal ölçeğin telif hakları için kaynak yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir.

Test Yılı (Adaptasyon): 2011 (Kaynak makalenin yayınlanma yılı).

Kaynaklar

Bu envanterin uyarlanmasına dair temel referans aşağıdadır. Ayrıca, envanterin orijinal PDF dosyası ve makalenin yayınlandığı dergi bağlantısı da mevcuttur.

1. Gündüz, H. B. ve Korkmaz, E. (2011). İlköğretim okulu yöneticilerinin paylaşımcı liderlik davranışlarını gösterme düzeyleri. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 1(1), 123-153. http://dx.doi.org/10.23863/kalem.2017.4

Makalenin yayınlandığı dergi bağlantısı: kalemacademy.com

Envanterin orijinal PDF dosyası aşağıdan indirilebilir: liderlik-davranisi-envanteri-toad.pdf

[quads id=5]

Liderlik Davranışı Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Liderlik Davranışı Envanteri’nin maddeleri (soru listesi) sunulmamıştır. Bu nedenle, maddeler bu akademik girişte listelenememektedir. Maddeler için Gündüz ve Korkmaz (2011) tarafından yayınlanan makalenin incelenmesi gerekmektedir.