Beden Eğitimi Dersi Sportmenlik Davranışı Ölçeği

Öz

Beden Eğitimi Dersi Sportmenlik Davranışı Ölçeği (BEDSDÖ), Yakup Koç tarafından 2013 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, öğrencilerin beden eğitimi dersleri sırasında sergiledikleri sportmenlik düzeyindeki davranışları bilimsel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, iki temel alt boyuttan oluşmakta olup, toplamda 22 maddeden meydana gelmektedir.

Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin psikometrik açıdan güçlü olduğunu göstermiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, iki faktörlü yapının iyi uyum sağladığını kanıtlarken, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) yüksek güvenirlik seviyesini işaret etmiştir. Bu araç, beden eğitimi ortamlarında sportmenlik eğitiminin etkinliğini ölçmek ve öğrencilerin etik davranışlarını belirlemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sportmenlik davranışı, Beden Eğitimi, Ölçek geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Yakup Koç

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin beden eğitimi dersleri ve ilgili sportif aktiviteler sırasında gösterdikleri sportmenlik davranışlarını sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek hem olumlu sportmenlik yaklaşımlarını hem de sportmenliğe uygun olmayan davranışlardan kaçınma eğilimlerini değerlendirerek, öğrencilerin ahlaki gelişim düzeylerine dair kapsamlı bir bakış açısı sunar.

Ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, spor etiği eğitimlerinin başarısını izlemesine ve öğrencilerin sosyal becerilerini geliştirmeye yönelik pedagojik stratejiler belirlemesine yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Beden Eğitimi Dersi Sportmenlik Davranışı Ölçeği (BEDSDÖ), sportmenlik kavramını iki ana boyutta ele almaktadır. Bu iki faktörlü yapı, sportmenliğin hem proaktif (olumlu davranış sergileme) hem de reaktif (olumsuz davranıştan kaçınma) yönlerini kapsamaktadır. Ölçek, toplam 22 maddeden oluşmaktadır.

Alt boyutlar ve madde sayıları şunlardır:

• Sportmenliğe Uygun Davranışları Sergileme (11 madde): Bu faktör, kurallara uyma, rakiplere saygı gösterme, dürüstlük ve yardımseverlik gibi olumlu sportmenlik yaklaşımlarını ölçer.
• Sportmenliğe Uygun Olmayan Davranışlardan Kaçınma (11 madde): Bu faktör ise, alay etme, hile yapma, tartışma çıkarma veya agresif davranışlarda bulunma gibi sportmenlik dışı eylemlerden uzak durma eğilimini değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin iki faktörlü yapısının teorik beklentilerle tutarlı olduğunu ve kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

Elde edilen uyum iyiliği istatistikleri aşağıda listelenmiştir:

• X² /sd (Ki-kare / serbestlik derecesi oranı) = 2.00 (Mükemmel uyum için 3.00 ve altı kabul edilir).
• RMSEA (Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması) = .067 (İyi uyumu işaret eder).
• SRMR (Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kalıntı) = .08 (Kabul edilebilir uyumu işaret eder).
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi) = .95 (Mükemmel uyumu işaret eder).
• GFI (İyilik Uyum İndeksi) = .85.
• AGFI (Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi) = .82.
• NFI (Normlaştırılmış Uyum İndeksi) = .90.
• NNFI (Normsuz Uyum İndeksi) = .95.

Ek olarak, ölçek maddelerinin korelasyonları incelenmiş ve madde korelasyonlarının .31 ile .70 arasında değiştiği tespit edilmiştir, bu da maddelerin ölçülen yapıyı temsil etme gücünün yeterli olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa kullanılarak yapılmıştır. Ölçek, 449 kişilik bir örneklem üzerinde uygulanmıştır.

Elde edilen güvenirlik sonuçları şöyledir:

• Ölçeğin tamamı için hesaplanan genel Cronbach Alfa katsayısı .88 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.
• Faktör 1 (Sportmenliğe Uygun Davranışları Sergileme) için Cronbach Alfa katsayısı .86 olarak hesaplanmıştır.
• Faktör 2 (Sportmenliğe Uygun Olmayan Davranışlardan Kaçınma) için Cronbach Alfa katsayısı .84 olarak hesaplanmıştır.

Her iki faktörün de ayrı ayrı yüksek güvenirlik katsayılarına sahip olması, alt boyutların kendi içlerinde tutarlı olduğunu ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmasında, teorik olarak belirlenen iki faktörlü yapının ampirik olarak doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçek maddelerinin hangi faktörlere yüklendiğini ve bu yapının verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için tercih edilmiştir.

Analiz sonuçları, ölçeğin iki temel boyutta (Sportmenliğe Uygun Davranışları Sergileme ve Sportmenliğe Uygun Olmayan Davranışlardan Kaçınma) toplandığını ve bu yapının kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir (CFI=.95, RMSEA=.067). Bu bulgular, Beden Eğitimi Dersi Sportmenlik Davranışı Ölçeği’nin güçlü bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Beden Eğitimi dersi alan okul çağındaki bireyler)

Age Group: Çalışmanın yapıldığı bağlama göre ortaokul/lise öğrencileri (Detaylı yaş aralığı kaynakta belirtilmemiştir, ancak beden eğitimi dersi alan öğrencileri kapsar).

Population Details: Ölçek, 449 kişilik bir örneklem üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Kendi bildirimine dayalı (Self-report) ölçek. Öğrencilerden beden eğitimi derslerinde sergiledikleri davranışları 5’li Likert formatında derecelendirmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sportif davranış, Etik, Eğitim psikolojisi, Sosyal beceriler, Geçerlik, Güvenirlik, Beden eğitimi dersi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Yakup Koç

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Yakup Koç tarafından 2013 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımına ilişkin ticari izinler ve ücret bilgisi için doğrudan sorumlu yazar Yakup Koç ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayınlanmıştır. Orijinal makalenin bağlantısına buradan ulaşılabilir.

Kaynaklar

Koç, Y. (2013). Beden Eğitimi Dersi Sportmenlik Davranışı Ölçeği (BEDSDÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 96-114.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: beden-egitimi-dersi-sportmenlik-davranisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Beden Eğitimi Dersi Sportmenlik Davranışı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

2 Alt boyut ve 22 Madde

Sportmenliğe Uygun Davranışları Sergileme (11 m): Beden eğitimi dersinde heyecanlanıp oyun kuralına uymadığım da rakibimden özür dilerim.

Sportmenliğe Uygun Olmayan Davranışlardan Kaçınma (11 m): Beden eğitimi dersinde yendiğim zaman karşı takım oyuncusuyla dalga geçerim.