Stresle Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği

Özet

Stresle Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği, 2005 yılında K. Bahar-Aydın tarafından doktora tezi kapsamında psikolojik ölçek geliştirme yöntemiyle oluşturulmuş bir araçtır. Bu ölçek, özellikle ergen popülasyonunun stresli durumlarla karşılaştıklarında kullandıkları çeşitli stresle başa çıkma yöntemlerini ve stratejilerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, Mihaly Csikszentmihalyi’nin Akış Kuramına dayalı bir grup programının etkisini ölçmek üzere yapılmıştır. Bu bağlamda, ölçek hem temel araştırma aracı olarak hem de uygulanan müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol üstlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Stresle başa çıkma, ergen, psikolojik ölçek, Akış Kuramı, stres yönetimi, doktora tezi, psikometri.

Yazarlar

K. Bahar-Aydın

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ergen bireylerin yaşadıkları zorlayıcı ve stresli durumlar karşısında sergiledikleri bilişsel ve davranışsal stratejileri sistematik bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, özel olarak Akış Kuramı prensiplerine dayalı bir grup programının, ergenlerin stresle başa çıkma stratejileri üzerindeki potansiyel etkilerini değerlendirmek için bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemiştir. Bu, programın başarısını ve katılımcıların adaptif veya maladaptif başa çıkma yöntemlerindeki değişimleri belirlemek için hayati öneme sahiptir.

Yapı

Stresle Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği, bireyin karşılaştığı stresi azaltmak, yönetmek veya katlanmak için kullandığı bilişsel ve davranışsal çabalar olan stresle başa çıkma yapılarını ölçmektedir. Geleneksel başa çıkma modellerinde olduğu gibi, bu ölçeğin de farklı alt boyutları içermesi beklenmektedir (örneğin, problem odaklı başa çıkma, duygu odaklı başa çıkma veya kaçınma stratejileri). Ölçek, Akış Kuramı bağlamında geliştirildiği için, muhtemelen stresle başa çıkmada aktif katılımı, odaklanmayı ve içsel motivasyonu vurgulayan stratejilere özel bir ağırlık vermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösterir. Tez çalışmasında, muhtemelen yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve kriter geçerliği (diğer ilgili stres veya başa çıkma ölçekleriyle korelasyon) yöntemleri kullanılmıştır. Ancak, bu akademik kayıtta sunulan özette spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri belirtilmemiştir. Detaylı geçerlik analizleri için, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan orijinal doktora tezi incelenmelidir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin ölçümlerde tutarlılık ve istikrar sağlamasını ifade eder. Geliştirme aşamasında, ölçeğin iç tutarlılığını (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğini belirlemek için çalışmalar yapılmıştır. Verilen kaynak bilgisi içerisinde bu spesifik güvenirlik katsayılarına dair rakamsal bir bilgi yer almamaktadır. Ölçeğin güvenirliği ile ilgili ayrıntılı istatistiksel raporlar, Bahar-Aydın’ın 2005 tarihli tez çalışmasında mevcuttur.

Faktör Analizi

Yeni geliştirilen bir ölçek olduğu için, Stresle Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği’nin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kaç farklı alt boyutta toplandığını ve bu alt boyutların teorik yapıyı ne kadar iyi yansıttığını ortaya koyar. Faktör analizi sonuçları, Akış Kuramı ile ilişkili başa çıkma stratejilerinin ayrışıp ayrışmadığı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi boş bırakılmış olsa da, psikolojik ölçeklerin genellikle Likert tipi bir derecelendirme formatı kullandığı varsayılmaktadır.)

Kullanılabilir Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Genellikle 12-18 yaş aralığı (Doktora tezinin örneklemine bağlıdır.)

Popülasyon Detayları: Ankara ilindeki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ergenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Stres, başa çıkma stratejileri, Akış Kuramı, psikometrik özellikler, ergen psikolojisi, ölçek geliştirme, Ankara Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir doktora tezi kapsamında geliştirildiği için, ticari kullanımı için telif hakkı ve izinler genellikle yazarın kendisine veya tez danışmanına aittir. Akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Testin geliştirildiği yıl 2005‘tir.

Kaynaklar

1. Bahar- Aydın, K. (2005). Akış kuramına dayalı stresle başa çıkma grup programının ergenlerin stresle başa çıkma stratejilerine etkisi (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Tez Özeti ve Erişim Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: stresle-basa-cikma-stratejileri-olcegi-toad.pdf

Stresle Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak bilgisi içinde yer almamaktadır. Detaylı madde listesi için orijinal doktora tezine başvurulması gerekmektedir.