Kronemik Algısı Ölçeği (KAÖ)

Özet

Kronemik Algısı Ölçeği (KAÖ), iş yaşamında kronemik (zamansal iletişim) kavramını ölçmek amacıyla Sarman ve Özdemir (2021) tarafından geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, bireylerin zamanı kişiler arası iletişimde nasıl algıladığını ve kullandığını, özellikle statü, güç mesafesi ve kültürel etkileşimler bağlamında değerlendirmektedir. Çalışma, Türkiye’deki beyaz yaka çalışanlar üzerinde gerçekleştirilmiş olup, kronemik farkındalık ve monokronik-polikronik zaman algısı gibi kritik boyutları ele alarak zamanın örgütsel iletişimdeki rolünü belirlemeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, beş alt faktörden oluşmakta ve 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır. Yapılan analizler, KAÖ’nün yapı ve kapsam geçerliğine sahip olduğunu, iç tutarlılık katsayılarının ise ölçeğin güvenilirliğini desteklediğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Kronemik, Zamansal İletişim, Beyaz Yaka Çalışanlar, Statü, Güç Mesafesi, Monokronik-Polikronik Zaman, Algı, İletişim, İş Yaşamı.

Yazarlar

Leman Sarman, Şebnem Özdemir

[quads id=5]

Amaç

Kronemik Algısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin iş yaşamındaki zamansal iletişim (kronemik) davranışlarını ve bu davranışlara ilişkin algılarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, zamanın bir iletişim aracı olarak nasıl kullanıldığına, özellikle randevulara uyma, bekleme süreleri ve konuşma sırası gibi kronemik göstergeler üzerinden odaklanmaktadır.

Bu ölçek, zamanın örgütsel statü ve güç göstergesi olarak algılanma biçimini inceleyerek, örgütsel iletişim ve kültür çalışmalarına önemli bir katkı sağlamayı hedeflemiştir. Geliştirme çalışması, özellikle Türkiye’deki beyaz yaka çalışanların kronemik normlara ne ölçüde uyduklarını ve bu normları nasıl algıladıklarını ortaya koymayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, kişiler arası iletişimin önemli bir sözsüz boyutu olan kronemik algı yapısını ölçmektedir. Kronemik, zamanın iletişimde bir sinyal olarak kullanılması ve algılanması bilimidir. KAÖ, sadece bireysel zaman yönetimi becerilerini değil, aynı zamanda zamanın sosyal ve kültürel bağlamdaki anlamını da araştırmaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, beş alt faktör aracılığıyla detaylandırılmıştır: Kronemik Bilinci (zamanı bilinçli kullanma), Statü ve Güç Mesafesi (zamanın statü belirleyicisi olarak kullanımı), Kronemik Algısı (genel zamansal iletişim inançları), Monokronik-Polikronik Zaman eğilimleri ve Kültür Etkisi (zaman algısındaki kültürel normların etkisi).

Geçerlik

Kronemik Algısı Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, kapsamlı bir şekilde Yapı Geçerliği ve Kapsam Geçerliği analizlerini içermektedir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir.

Kapsam geçerliği ise, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen kronemik algı alanını yeterince temsil edip etmediğini değerlendirmek için uzman görüşleri alınarak sağlanmıştır. Bu analizler, ölçeğin iş yaşamındaki zamansal iletişimin farklı boyutlarını doğru bir şekilde yansıttığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda, ölçeğin genel tutarlılığını ve alt faktörlerin tutarlılığını belirlemek üzere Cronbach Alpha İç Tutarlılık Katsayıları hesaplanmıştır.

Elde edilen Cronbach Alpha değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, KAÖ’nün tekrarlanabilir ve istikrarlı sonuçlar sunduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapılan faktör analizleri sonucunda Kronemik Algısı Ölçeği, toplam 5 alt faktörden oluşan bir yapı sergilemiştir. Bu beş faktörlü yapı, iş yaşamındaki kronemik algının karmaşık ve çok boyutlu doğasını yansıtmaktadır. Faktörler ve bu faktörlere ait bazı örnek maddeler aşağıda listelenmiştir:

• Faktör 1: Kronemik Bilinci (4 Madde)
• Faktör 2: Statü ve Güç Mesafesi (3 Madde)
• Faktör 3: Kronemik Algısı (3 Madde)
• Faktör 4: Monokronik-Polikronik Zaman (3 Madde)
• Faktör 5: Kültür Etkisi (3 Madde)

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Örn: “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İş Yaşamı Çalışanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Popülasyon)

Popülasyon Detayları: Beyaz yaka çalışanlar üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Kronemik, Zamansal İletişim, Beyaz Yaka, Statü, Güç, İç Tutarlılık, Likert, Psikometri, İş Hayatı.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcıları: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: Şebnem Özdemir: [email protected]

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar Şebnem Özdemir ile iletişim kurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek Geliştirme Yılı: 2021

Sorumlu Yazar: Şebnem Özdemir

Ölçeğin kullanımı ve izin detayları için sorumlu yazar ([email protected]) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, Sarman ve Özdemir’in 2021 yılında yayımlanan akademik makalesinin bir ürünüdür.

Orijinal makalenin bağlantısı Dergipark üzerinden erişilebilir durumdadır: dergipark.org.tr. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: kronemik-algisi-olcegi-kao-toad.pdf

Kaynaklar

Sarman, L. & Özdemir, Ş. (2021). İş yaşamında kronemik (zamansal iletişim): Beyaz yaka çalışanlar üzerinde bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(3), 1017-1037.

[quads id=5]

Kronemik Algısı Ölçeği (KAÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde ve biçiminde korunmuştur.

• Faktör 1: Kronemik Bilinci
1. Madde 21: Görüşmelerimde karşı tarafı zaman zaman bilerek bekletirim.
2. Madde 7: Statü sahibi kişilerin karşısındaki insanı daha çok bekletme hakkı olduğunu düşünüyorum.
3. Madde 22: Görüşme takvimimi zaman zaman değiştiririm.
4. Madde 20: Görüşmelerimde genellikle karşı taraftan daha fazla konuşurum.
• Faktör 2: Statü ve Güç Mesafesi
1. Madde 13: Karşımdaki insan konuşurken araya girme ihtiyacı duyduğumda karşımdakinin sözünün bitmesini beklerim.
2. Madde 18: Karşımdaki insan konuşurken araya girme ihtiyacı duyduğumda karşımdaki insanın sözünü keserim.
3. Madde 16: Görüşmelerimde karşı tarafın sözünü kesmekten çekinmem.
• Faktör 3: Kronemik Algısı
1. Madde 1: Zaman ile iletişim arasında bir bağ vardır.
2. Madde 3: Zamanın kişiler arası iletişim üzerinde etkisi vardır.
3. Madde 14: Zaman iletişimi etkilemektedir.
• Faktör 4: Monokronik-Polikronik Zaman
1. Madde 23: Randevularıma geç kaldığımda veya katılamadığımda kendimi rahatsız hissederim.
2. Madde 26: Benim için “vakit nakittir”.
3. Madde 27: Uzun süre beklemek zorunda kaldığım görüşmelerden yeterli verimi alamam.
• Faktör 5: Kültür Etkisi
1. Madde 5: Birinin beni bilerek beklettiğini hissedersem sinirlenirim.
2. Madde 6: Statü sahibi kişilerin karşısındaki insanı daha çok beklettiğini düşünüyorum.
3. Madde 17: Batılı ülkelerin zaman konusunda daha hassas olduğunu düşünüyorum.