Avrupa Kalp Yetmezliği Öz Bakım Davranışı Ölçeği

Özet

Avrupa Kalp Yetmezliği Öz Bakım Davranışı Ölçeği (EHFSCBS), kalp yetmezliği tanısı almış hastaların öz bakım davranışlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş uluslararası bir aracın Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Bu ölçek, hastaların ilaç takibi, diyet yönetimi, semptom izleme ve sağlık hizmeti arama gibi kritik öz bakım uygulamalarına ne ölçüde bağlı kaldığını ölçmektedir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Kalp Yetmezliği yönetiminde önemli bir bileşen olan öz bakımın kültürel bağlamda geçerli ve güvenilir şekilde ölçülmesini sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kalp Yetmezliği, Öz Bakım, Avrupa Kalp Yetmezliği Öz Bakım Davranışı Ölçeği, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Cronbach Alfa, Yapısal Eşitlik Modellemesi

Yazarlar

Baydemir, C., Özdamar, K., & Ünalır, A.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Kalp Yetmezliği hastalarının hastalık yönetimine yönelik sergiledikleri öz bakım davranışlarının düzeyini standart ve psikometrik açıdan sağlam bir yöntemle belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir.

Öz bakım, kronik hastalık yönetiminde merkezi bir rol oynamaktadır. Bu ölçek sayesinde klinisyenler ve araştırmacılar, hastaların öz bakım eksikliklerini tespit edebilir ve buna yönelik hedefe odaklı hemşirelik girişimleri geliştirebilirler.

Yapı

Avrupa Kalp Yetmezliği Öz Bakım Davranışı Ölçeği, Öz Bakım yeterliliğini ve davranışlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, hastanın semptomları tanıma, ilaç rejimine uyma, sıvı ve tuz kısıtlamalarına dikkat etme ve ne zaman profesyonel yardım alacağına karar verme yeteneklerini kapsar.

Ölçek, kalp yetmezliği tanısı konmuş bireylerin günlük yaşamlarında uyguladıkları davranışsal stratejilerin etkinliğini değerlendirerek, hastalığın prognozu üzerinde doğrudan etkisi olan öz bakım düzeyini nicel hale getirir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmasında ağırlıklı olarak Yapı Geçerliği incelenmiştir. Ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmek amacıyla hem açıklayıcı hem de doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Ölçeklerin yapısal modellerinin oluşturulması ve hipotez edilen faktör yapısının veriyle uyumunun denetlenmesi için gelişmiş bir istatistiksel teknik olan Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle desteklendiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) α = 0.69 olarak bulunmuştur.

Genel kabul gören psikometrik standartlara göre, 0.69 değeri ölçeğin yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelmektedir, ancak daha yüksek katsayılar ideal kabul edilmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde korunup korunmadığını belirlemek amacıyla kapsamlı bir Faktör Analizi süreci izlenmiştir. İlk olarak, veri setinin temel yapısını ortaya çıkarmak için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

Ardından, elde edilen faktör yapısının teorik modelle ne kadar uyumlu olduğunu kesinleştirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, Yapısal Eşitlik Modellemesi çerçevesinde gerçekleştirilerek, ölçeğin maddelerinin beklenen faktörlere yüklendiği ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu doğrulanmıştır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert Tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır.

Derecelendirme Detayları:

• 1: Hiç Katılmıyorum
• 2: Katılmıyorum
• 3: Kararsızım
• 4: Katılıyorum
• 5: Kesinlikle Katılıyorum

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kalp Yetmezliği hastaları.

Yaş Grubu: Yetişkin hastalar (Uyarlama çalışmasının bağlamına göre).

Popülasyon Detayları: Kalp yetmezliği tanısı almış bireylerin öz bakım davranışları araştırılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan anket.

Anahtar Kelimeler

Öz Bakım Davranışı, İç Tutarlılık, Psikometrik Özellikler, Kardiyoloji, Hemşirelik Araştırmaları, YEM

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Dr. Canan Baydemir

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir (Ancak sorumlu yazar bilgileri mevcuttur).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları ile ilgili detaylar için sorumlu yazar Dr. Canan Baydemir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

Baydemir, C., Özdamar, K., & Ünalır, A. (2013). Validity of the Turkish version of the European Heart Failure Self-Care Behavior Scale. Anadolu Kardiyol Dergi, 13(6), 573-579.

Araştırmacılar, makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişebilirler: proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçek adaptasyonuna ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: european-heart-failure-self-care-behavior-scale-toad.pdf

Avrupa Kalp Yetmezliği Öz Bakım Davranışı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.