Klinik Stres Anketi

Özet

Klinik Stres Anketi, bireylerin yaşadığı klinik stres düzeylerini ve bu stresin altında yatan faktörleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Türkiye’de bu ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Şendir ve Acaroğlu (2006) tarafından gerçekleştirilen bir uyarlama çalışması ile sağlanmıştır. Ölçek, 4 alt boyuttan ve toplam 20 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Yapılan psikometrik analizler, anketin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını desteklemektedir. Ölçeğin Türkçe formunun kullanımı, klinik ve psikolojik araştırma alanlarında stres düzeylerinin objektif değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Klinik Stres Anketi, Stres, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Cronbach Alpha, Hemşirelik.

Yazarlar

Şendir, M., Acaroğlu, R.

Amaç

Klinik Stres Anketi, bireylerin klinik ortamlarda veya genel yaşamlarında deneyimledikleri stres düzeylerinin yoğunluğunu ve niteliğini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, psikolojik ve fizyolojik stres belirtilerini kapsayan kapsamlı bir değerlendirme sunmaktır.

Türkçe adaptasyon çalışması, özellikle Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir araç sunarak, klinik stresin araştırılmasına ve müdahale programlarının etkinliğinin ölçülmesine zemin hazırlamıştır.

Yapı

Klinik Stres Anketi, klinik stres yapısını ölçen çok boyutlu bir araçtır. Yapılan faktör analizi sonucunda, ölçeğin toplam varyansın önemli bir kısmını açıklayan 4 ana alt boyuttan oluştuğu doğrulanmıştır. Bu alt boyutlar, stresin farklı tezahürlerini (örneğin, fiziksel, duygusal, bilişsel tepkiler) temsil etmektedir.

Ölçek, toplamda 20 maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler, bireylerin stresli durumlar karşısındaki tepkilerini ve deneyimlerini sistematik olarak değerlendirmek üzere tasarlanmıştır, böylece stresin derinlemesine anlaşılması sağlanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, faktör yapısının incelenmesi yoluyla değerlendirilmiştir. Yapı geçerliliğini sınamak için Principal Component Analysis (Temel Bileşenler Analizi) yöntemi, Varimax rotasyonu ile birlikte kullanılmıştır.

Bu analizler sonucunda elde edilen faktörler, ölçekteki toplam varyansın %58.6’sını açıklamıştır. Bu oran, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı (klinik stresi) yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermekte ve Türkçe formunun yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Anketin güvenirlik sınaması, iç tutarlılık düzeyini belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla Madde-Toplam Puan Korelasyonu ve Cronbach Alpha Çözümlemesi yöntemleri kullanılmıştır.

Anketin tamamına ilişkin hesaplanan Cronbach Alpha katsayısı .70 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler araştırmaları için genellikle kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyini işaret etmektedir. Ek olarak, anketin madde puan ortalamalarının .32 ile .70 arasında değiştiği gözlemlenmiştir, bu da maddelerin ölçek bütünlüğüne katkısının tutarlı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Klinik Stres Anketinin Türkçe formunun faktör yapısını ortaya koymak amacıyla açıklayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Analiz, Principal Component yöntemi ve Varimax rotasyonu kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Analiz sonucunda 4 alt boyutun varlığı tespit edilmiş ve bu faktör yapısı, toplam varyansın %58.6’sını açıklayarak ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiştir. Bu bulgular, orijinal ölçeğin kavramsal çerçevesinin Türk kültürüne uygun bir şekilde korunduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 4 Alt Boyut ve 20 Madde

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyonlar, Genel Yetişkin Popülasyon (Özellikle hemşirelik ve sağlık alanında çalışanlar veya hastalar için uygun olduğu varsayılmaktadır).

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada detaylı popülasyon bilgisi verilmemiştir. (Uyarlama çalışması hemşirelik dergisinde yayınlanmıştır.)

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği (0= Hiç – 4= Çok Fazla) kullanılan öz bildirim anketi.

Anahtar Kelimeler

Klinik Stres, Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Temel Bileşenler Analizi, İç Tutarlılık, Adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2006

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri kaynak makalede belirtilmemiştir. Kullanım için ilgili yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal makalenin bağlantısı Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr.

Ölçekle ilgili orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: klinik-stres-anketi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Şendir, M. ve Acaroğlu, R. (2006). Klinik stres anketi’nin türkçe formunun güvenirlik ve geçerliği. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 14(56), 59-70.

Klinik Stres Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Klinik Stres Anketinin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesine ulaşmak için adaptasyon çalışmasının orijinal referansına başvurulması gerekmektedir.