Kimlik İşlevleri Ölçeği

Özet

Kimlik İşlevleri Ölçeği (KIÖ), bireylerin psikolojik kimlik gelişimlerinin çeşitli yönlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal yapısının Türkçe kültürü ve dili için geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla İlkay Demir tarafından 2011 yılında uyarlanmıştır. Ölçek, özellikle bireyin kendini kabul etme, kişisel gelişim hedefleri belirleme, yaşam amacı duygusu, sosyal bağlılık ve özerklik gibi temel kimlik işlevlerini ölçmeye odaklanır. 15 maddeden oluşan bu kısa form, araştırmacılara ve uygulayıcılara kimlik süreçleri hakkında hızlı ve güvenilir veriler sunar.

Anahtar Kelimeler

Kimlik İşlevleri Ölçeği, Kimlik, Öz Kabul, Bireysel Gelişim, Psikolojik Geçerlik, Güvenirlik, İç tutarlılık, Uyarlama, Yaşam Amacı, Özerklik.

Yazarlar

İlkay Demir (Uyarlayan)

​

Amaç

Kimlik İşlevleri Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kimlik gelişim süreçlerinde gösterdikleri işlevselliğin düzeyini belirlemektir. Bu ölçek, özellikle ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde önemli olan kimlik oluşumunun beş temel boyutunu nicel olarak ölçmeye hizmet eder. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türk örnekleminde kimlik işlevlerinin psikometrik özelliklerini inceleyerek, alan araştırmalarına sağlam bir araç sağlamayı hedeflemiştir.

Bu araç, bireylerin kim olduklarına dair net bir anlayışa sahip olup olmadıklarını, kişisel değerlerini ve inançlarını ne ölçüde yansıttıklarını ve gelecek hedeflerini ne kadar belirlediklerini değerlendirmede kritik rol oynar. Böylece, kimlik sorunları yaşayan veya kimlik gelişimini destekleyici müdahalelere ihtiyaç duyan bireyleri tespit etme olanağı sunar.

Yapı

Kimlik İşlevleri Ölçeği, kimliğin yapısal ve işlevsel yönlerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Uyarlama çalışmasında elde edilen faktör yapısına göre ölçek, toplam 15 maddeden ve beş alt boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, kimlik gelişiminin farklı unsurlarını temsil eder ve her biri üç madde içerir.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar şunlardır:

• Öz Kabul: Bireyin kendini olduğu gibi kabul etme ve onaylama düzeyi.
• Bireysel Gelişim: Kişisel yetenekleri ve potansiyeli geliştirme çabası.
• Yaşam Amacı: Hayata dair anlamlı hedefler belirleme ve bu hedeflere yönelik yönelim.
• Bağlılık: Değerlere, inançlara veya ilişkilere olan duygusal ve zihinsel yatırım.
• Özerklik: Kararlarını bağımsız bir şekilde verme ve kendi bireysel seçimlerine göre hareket etme yeteneği.

Geçerlik

Kimlik İşlevleri Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasının geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü göstermiştir. Yapılan faktör analizi sonucunda, ölçek toplam varyansın %68.8’ini açıklamaktadır. Bu oran, psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde olup, ölçeğin yapı geçerliğinin yüksek olduğuna işaret etmektedir.

Yapı geçerliği analizleri, maddelerin teorik olarak ait oldukları faktörlerle güçlü ilişkiler sergilediğini doğrulamıştır. Bu yüksek varyans açıklama oranı, ölçeğin beş alt boyutunun kimlik işlevleri yapısının önemli bir kısmını başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, farklı boyutlar için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları ile sonuçlanmıştır. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Analiz edilen boyutların Cronbach Alfa (iç tutarlılık) katsayıları aşağıdaki gibidir:

• Yapı boyutu (örneğin, “Kendimi tanıdığıma eminim”): .80
• Uyum boyutu (örneğin, “Değerlerim ve inançlarım kim olduğumu yansıtır”): .77
• Amaç boyutu (örneğin, “Kendim için kişisel hedeflerimi belirledim”): .80
• Gelecek boyutu (örneğin, “Gelecekte kim olacağımla ilgili net bir fikrim var”): .82
• Bireysel Kontrol boyutu (örneğin, “Nasıl hareket etmem gerektiğine ilişkin kararlarımı kendi bireysel seçimlerime göre veririm”): .65

Görüldüğü üzere, boyutların çoğu için güvenirlik katsayıları .77 ile .82 arasında değişmekte olup, bu değerler ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Bireysel Kontrol boyutunun katsayısı (.65) nispeten daha düşük olmasına rağmen, sosyal bilimler araştırmaları için kabul edilebilir sınırlar içerisindedir.

Faktör Analizi

Kimlik İşlevleri Ölçeği’nin psikometrik yapısını belirlemek amacıyla yapılan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiştir. Analizler, 15 maddenin beş ayrı faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu beş faktör, ölçeğin toplam varyansının %68.8’ini açıklamaktadır.

Faktör yapısı, ölçeğin teorik olarak dayandığı kimlik işlevleri modelini büyük ölçüde doğrulamaktadır. Bu beş faktörlü yapı, Öz Kabul, Bireysel Gelişim, Yaşam Amacı, Bağlılık ve Özerklik alt boyutlarını içermektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin Türk kültüründeki kimlik işlevleri kavramını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını ve ölçtüğünü ortaya koymaktadır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dili belirtilmemiştir ancak İngilizce olduğu varsayılmaktadır.

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri ve Genel Yetişkin Popülasyonu (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, psikoloji ve eğitim bilimleri alanlarında öğrenim gören üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Katılımcılar, her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını 1 (hiçbir zaman) ile 5 (her zaman) arasında puanlayarak belirtirler. Yüksek puanlar, ilgili kimlik işlevinin daha güçlü olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçme, Likert Tipi, Psikometri, Kimlik Gelişimi, Kimlik İşlevleri, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Psikoloji Araştırmaları.

​

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi (Uyarlama çalışması sırasında yazarın bağlı olduğu kurum).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Kimlik İşlevleri Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması, 2011 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik araştırmalarda kullanımı için yazar İlkay Demir ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir. Ölçeğin orijinal makalesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: kuyeb.com.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: kimlik-islevleri-olcegi-toad.pdf.

Referanslar

• Demir, İ. (2011). Kimlik İşlevleri Ölçeği: Türkçe geçerlik ve güvenirliği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(2), 571-586.

​

Kimlik İşlevleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 5 alt boyut ve 15 maddeden oluşmaktadır:

• Öz Kabul (3 m)
• Bireysel Gelişim (3 m)
• Yaşam Amacı (3 m)
• Bağlılık (3 m)
• Özerklik (3 m)

Derecelendirme 5’li Likert (1= hiçbir zaman – 5= her zaman) şeklindedir.