İletişim İşlevleri Sormacası

Özet

İletişim İşlevleri Sormacası, mevcut bir psikometrik aracın Türkçe diline adaptasyonu (uyarlaması) sonucunda oluşturulmuş bir ölçektir. Bu ölçek, bireylerin çeşitli bağlamlardaki iletişimsel davranışlarının ve bu davranışların altında yatan işlevlerin belirlenmesi amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Evrim Kumtepe ve Mustafa Küçük tarafından 2015 yılında gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürü bağlamında psikometrik uygunluğu test edilmiştir.

Adaptasyon çalışması, ölçeğin orijinal yapısının korunarak Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli sonuçlar üretmesini sağlamayı hedeflemiştir. Bu çalışma, özellikle eğitim ve psikoloji alanlarında iletişim becerileri üzerine yapılan araştırmalara önemli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İletişim İşlevleri Sormacası, Ölçek Uyarlaması, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, İletişim, Davranışsal İşlevler.

Yazarlar

Evrim Kumtepe, Mustafa Küçük

Amaç

İletişim İşlevleri Sormacası’nın temel amacı, bireylerin günlük yaşamda kullandıkları iletişim biçimlerinin altında yatan spesifik işlevleri (örneğin, bilgilendirme, ilişki kurma, kontrol etme, kendini ifade etme) sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle iletişim becerileri eğitimi, dil gelişimi araştırmaları ve sosyal psikoloji çalışmalarında tanılayıcı veya değerlendirici bir araç olarak kullanılmak üzere uyarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kavramsal eşdeğerliğini koruyarak, Türk popülasyonunda kültürel ve dilsel farklılıklar nedeniyle ortaya çıkabilecek ölçüm hatalarını en aza indirmeyi amaçlamıştır. Bu sayede, uluslararası araştırmalarda elde edilen bulguların Türkiye bağlamında karşılaştırılması mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Ölçek, bireylerin iletişim kurarken kullandıkları temel işlevleri kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Genel olarak iletişim işlevleri, dilbilimsel ve psikolojik teorilere dayanarak, kişilerin mesajları aktarırken neyi başarmaya çalıştıklarını inceler. Bu işlevler, genellikle sosyalleşme, duygusal ifade, bilgi aktarımı ve çevreyi düzenleme gibi alanları içerir.

Kumtepe ve Küçük (2015) tarafından yapılan adaptasyon çalışmasında, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türkçe örneklemde de geçerli olup olmadığının belirlenmesi temel alınmıştır. Ölçek, bu işlevlerin göreceli sıklığını veya önemini ölçen maddelerden oluşur ve tipik olarak Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır.

Geçerlik

İletişim İşlevleri Sormacası’nın Türkçe versiyonu için geçerlik çalışmaları, Kumtepe ve Küçük (2015) tarafından yürütülmüştür. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösteren kritik bir psikometrik özelliktir. Adaptasyon sürecinde genellikle yapı geçerliği ve kapsam geçerliği yöntemleri kullanılmıştır.

Yapı geçerliği analizleri, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen iletişim işlevleri boyutlarına uygun şekilde yüklendiğini doğrulamak için Faktör Analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin orijinal yapısının Türk popülasyonunda da geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini değerlendirir. Kumtepe ve Küçük (2015) çalışmasında, İletişim İşlevleri Sormacası’nın iç tutarlılık güvenilirliği incelenmiştir. İç tutarlılık, genellikle Cronbach’s Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmekte olduğunu gösterir. Adaptasyon çalışmasının sonuçları, Türkçe İletişim İşlevleri Sormacası’nın ilgili popülasyon için kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. (Kaynak makalede bu değerler detaylı olarak sunulmuştur).

Faktör Analizi

Adaptasyon çalışmalarının temel bileşenlerinden biri olan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla kullanılmıştır. Kumtepe ve Küçük (2015), orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe verilerle ne kadar örtüştüğünü belirlemek için bu yöntemi uygulamışlardır. Bu analizler, ölçeğin alt boyutlarının Türk örnekleminde de ayrıştığını ve teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Elde edilen faktör yükleri ve özdeğerler, ölçeğin iletişim işlevlerini temsil eden ayrı ve anlamlı alt ölçeklere sahip olduğunu kanıtlamıştır. Bu durum, araştırmacıların iletişim işlevlerini detaylı ve yapısal olarak incelemesine olanak tanımaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Sormacası (Self-Report Questionnaire)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama versiyonu)

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon veya Üniversite Öğrencileri (Uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılır.)

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve Yetişkinlik dönemi

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, Türkçe konuşan bireyler.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların belirli iletişimsel durumlar veya davranışlar hakkındaki kişisel görüşlerini veya sıklıklarını belirtmelerini ister. Derecelendirme formatı (Likert tipi) kullanılarak puanlanır.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Özellikler, Adaptasyon, Geçerlik ve Güvenirlik, Selçuk İletişim, Evrim Kumtepe, Mustafa Küçük.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Evrim Kumtepe (Anadolu Üniversitesi, İletişim Bilimleri Fakültesi, Eskişehir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İletişim İşlevleri Sormacası’nın Türkçe adaptasyon çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Evrim Kumtepe ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlarda genellikle ücret talep edilmemektedir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazardan resmi izin alınması zorunludur.

Kaynaklar

• Kumtepe, E. ve Küçük, M. (2015). İletişim İşlevleri Sormacasının Türkçe versiyonu için geçerlik ve güvenirlik çalışması. Selçuk İletişim, 8(4), 5-31.
• Makalenin DergiPark üzerinden erişim linki: dergipark.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: iletisim-islevleri-sormacasi-toad.pdf

İletişim İşlevleri Sormacasının Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir.