Yürütücü İşlevleri Destekleyen Stratejileri Kullanma Yeterliliklerini Değerlendirme Ölçeği

Özet

Yürütücü İşlevleri Destekleyen Stratejileri Kullanma Yeterliliklerini Değerlendirme Ölçeği (YİDSKYDÖ), okul öncesi öğretmenlerinin, çocukların yürütücü işlevler gelişimini desteklemek amacıyla kullandıkları stratejileri ve bu stratejileri uygulama yeterliliklerini ölçmek üzere geliştirilmiş bir araçtır. 2019 yılında Nuran Tuncer tarafından geliştirilen bu ölçek, erken çocukluk eğitimi alanında çalışan profesyonellerin, bilişsel kontrol ve öz düzenleme becerilerini teşvik etme düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle okul öncesi eğitimi bağlamında, öğretmenlerin pedagojik yeterliliklerini bilimsel yöntemlerle değerlendirmeye olanak tanır ve bu alandaki araştırmalara önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yürütücü işlevler, öğretmen yeterlilikleri, okul öncesi, strateji kullanımı, öz düzenleme, bilişsel gelişim, okul öncesi eğitimi.

Yazarlar

Nuran Tuncer.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, okul öncesi öğretmenlerinin, çocukların dikkat, bilişsel esneklik ve çalışma belleği gibi temel yürütücü işlevlerini geliştirmeye yönelik olarak uyguladıkları stratejileri ne derece etkin kullandıklarını belirlemektir. Ölçek, öğretmenlerin bu alandaki mevcut yeterlilik düzeylerini tespit ederek, hizmet içi eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesine ve müfredat geliştirme çalışmalarına bilimsel bir dayanak sağlamaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, erken çocukluk döneminde yürütücü işlevlerin öneminin artmasıyla birlikte, öğretmenlerin bu kritik becerileri destekleme rollerini somut bir şekilde değerlendirme ihtiyacından doğmuştur. Böylece, eğitimcilerin kendilerini değerlendirmelerine ve mesleki gelişimlerini hedef odaklı bir şekilde planlamalarına yardımcı olacak standart bir ölçme aracı sunulmuştur.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin yürütücü işlevleri destekleme yeterliliğini, genellikle planlama, organizasyon, dikkat kontrolü ve duygusal düzenleme gibi alt boyutlarda ele alınan stratejiler bütünü olarak kavramsallaştırmaktadır. Bu yapı, öğretmenlerin sadece bilgiyi aktarma yeteneğini değil, aynı zamanda çocukların kendi öğrenme süreçlerini yönetmelerine yardımcı olma yeteneklerini de kapsamaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin sınıfta kullandıkları somut pedagojik eylemler üzerinden dolaylı bir ölçüm sağlamaktadır. Ölçülen temel yapı, öğretmenin sınıf yönetiminde, etkinlik planlamasında ve çocuklarla etkileşimde yürütücü işlevleri destekleyici ipuçları ve yönergeler kullanma düzeyidir. Bu, bilişsel gelişim alanındaki teorik bilgiyi pratik yeterliliğe dönüştürme becerisini yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması kapsamında geçerlik çalışmaları detaylı olarak yürütülmüştür. Yapılan çalışmada, ölçeğin ölçmek istediği kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek amacıyla yapı geçerliği incelenmiştir. Bu süreçte, literatür taraması ve uzman görüşleri ile kapsam geçerliği sağlanmıştır.

Yapı geçerliği analizlerinde, genellikle açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin alt boyutlarının teorik çerçeveye uygunluğu test edilmiştir. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin okul öncesi öğretmenlerinin yeterliliklerini ölçmede geçerli bir araç olduğunu ve ölçek maddelerinin ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Detaylı geçerlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik çalışmalarının sonuçları, öğretmenlerin strateji kullanma yeterliliklerine ilişkin puanların güvenilir ve tekrarlanabilir olduğunu işaret etmektedir. Geliştirme makalesinde sunulan bu psikometrik kanıtlar, YİDSKYDÖ’nün araştırmalarda kullanıma uygun, sağlam bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Nuran Tuncer tarafından yürütülen geliştirme sürecinde, ölçeğin çok boyutlu bir yapıda olduğu tespit edilmiş ve bu boyutlar, öğretmenlerin yürütücü işlevleri destekleme stratejilerinin farklı yönlerini temsil etmektedir.

Faktör analizleri, ölçek maddelerinin hangi faktörler altında toplandığını ve her bir faktörün psikometrik açıdan ne kadar güçlü olduğunu ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları (örneğin, Bilişsel Esneklik Desteği, Çalışma Belleği Desteği, İnhibisyon Desteği) başarılı bir şekilde ayırt ettiğini göstermiştir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öz-değerlendirme veya Gözlem Temelli Değerlendirme Aracı).

Format: Orijinal çalışmada belirtilmemiş olmakla birlikte, bu tür yeterlilik ölçekleri genellikle 5’li veya 6’lı Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği formatında hazırlanır.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Öğretmenleri.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenler).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki okul öncesi eğitim kurumlarında (3-6 yaş grubu çocuklarla çalışan) görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öğretmenlerin, çocukların yürütücü işlevlerini desteklemek için kullandıkları stratejileri ve bu stratejileri kullanma sıklıklarını/yeterliliklerini değerlendirmeye dayanan bir metodoloji izlenmiştir. Ölçek, öğretmenlerin kendi yeterlilik algılarını ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Erken çocukluk, pedagojik yeterlilik, bilişsel kontrol, Tuncer, 2019, ölçek geliştirme, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Nuran Tuncer tarafından 2019 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücretlendirme hakkında bilgi almak amacıyla sorumlu yazar Nuran Tuncer ile e-posta yoluyla doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle makaleye atıf yapılması şartıyla izin verilmektedir.

Kaynaklar

Tuncer, N. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin çocukların Yürütücü İşlevlerini Destekleyen Stratejileri Kullanma Yeterlilikleri Ölçeğinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (52), 212-236. DOI: https://doi.org/10.21764/maeuefd.552000

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okul-oncesi-ogretmenlerinin-cocuklarin-yurutucu-islevlerini-destekleyen-stratejileri-kullanma.pdf

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr

Yürütücü İşlevleri Destekleyen Stratejileri Kullanma Yeterliliklerini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde listelenmemiştir. Maddelere ve detaylı derecelendirme bilgilerine ulaşmak için, Kaynaklar bölümünde belirtilen akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.