Evlilikte Uyum ve Aile İşlevleri Ölçeği (Marital Adjustment and Family Functions Scale)

Özet

Evlilikte Uyum ve Aile İşlevleri Ölçeği (EUAEİÖ), 2011 yılında İbrahim Söylemez tarafından geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, evlilik ilişkilerindeki uyum düzeyini ve ailenin genel işlevselliğini aynı anda değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir psikometrik çalışma ile desteklenmiş olup, Türk kültürüne özgü evlilik ve aile işlevi kavramlarını ölçmeyi hedeflemiştir. Temel olarak, bireylerin evlilik memnuniyetini, çatışma çözüm yeteneklerini ve aile sisteminin sağlıklı işleyişini belirlemek için klinik ve araştırma ortamlarında kullanılmak üzere geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Evlilik Uyumu, Aile İşlevleri, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, İlişki Kalitesi, Türk Kültürü.

Yazarlar

İbrahim Söylemez

[quads id=5]

Amaç

Evlilikte Uyum ve Aile İşlevleri Ölçeği’nin temel amacı, evli bireylerin algıladıkları evlilik uyum seviyeleri ile aile sistemlerinin genel işlevselliği arasındaki ilişkiyi geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, bu iki temel yapıyı tek bir araçta birleştirerek, araştırmacılara ve klinik uygulayıcılara, aile dinamiklerini bütüncül bir bakış açısıyla analiz etme imkanı sunmuştur.

Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında, evlilik danışmanlığı süreçlerinde risk altındaki çiftleri veya işlev bozukluğu gösteren aile sistemlerini erken tespit etme potansiyeline sahiptir. Böylece, koruyucu ve önleyici psikososyal müdahalelerin etkinliğini artırmak için temel veri sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, iki temel psikolojik yapıyı ölçmektedir: Evlilik Uyumu ve Aile İşlevleri. Evlilik Uyumu boyutu, çiftler arasındaki duygusal yakınlık, iletişim kalitesi, ortak karar verme süreçleri ve çatışma çözme yeterliliğini kapsar. Aile İşlevleri boyutu ise, ailenin roller, kurallar, sınırlar ve genel sistem sağlığı gibi alanlardaki yeterliliğini değerlendirir.

Geliştirme sürecinde, bu yapıların kültürel geçerliliği dikkate alınmış ve maddeler, Türk aile yapısının özelliklerini yansıtacak şekilde formüle edilmiştir. Ölçek, hem bireysel algıları hem de sistemik etkileşimleri değerlendirerek, evlilik ve aile sağlığı hakkında çok boyutlu bir profil sunmayı hedefler.

Geçerlik

Evlilikte Uyum ve Aile İşlevleri Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, İbrahim Söylemez’in 2011 tarihli uzmanlık tezinde detaylandırılmıştır. Geçerlik analizleri tipik olarak yapı geçerliği (faktör analizi), ölçüt bağımlı geçerlik ve içerik geçerliği yöntemlerini içerir.

Yapı geçerliğini belirlemek amacıyla kullanılan analizler, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı iki ana yapıyı (Evlilik Uyumu ve Aile İşlevleri) ne ölçüde temsil ettiğini araştırmıştır. Ölçeğin, ilgili diğer evlilik kalitesi araçlarıyla korelasyonları incelenerek ölçüt bağımlı geçerliği de desteklenmiştir. Ancak kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir; bu detaylar için orijinal teze başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları da tez çalışmasının bir parçasıdır. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterirken, test-tekrar test güvenirliği, ölçüm sonuçlarının zaman içinde kararlılığını ortaya koymaktadır. Ölçeğin psikometrik olarak kabul edilebilir güvenilirlik düzeylerine ulaştığı varsayılmaktadır, ancak kesin katsayılara yalnızca orijinal tezden erişilebilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, maddelerin altında yatan boyutları belirlemek için Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, Evlilik Uyum ve Aile İşlevleri gibi birden fazla boyutu içeren ölçekler için kritik öneme sahiptir.

Büyük olasılıkla, Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ile madde havuzu test edilmiş ve ölçeğin nihai yapısı belirlenmiştir. Ardından, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile iki faktörlü yapının (Evlilik Uyumu ve Aile İşlevleri) Türk örnekleminde teorik modele ne kadar uyduğu test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliliğini kanıtlamanın temel adımlarıdır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Özgün bir ölçek geliştirme çalışmasıdır).

Format: Derecelendirme formatı (Likert tipi veya benzeri). Spesifik derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Evli Bireyler.

Age Group: Yetişkinler (Evlilik ilişkisi içinde olanlar).

Population Details: Ölçeğin geliştirildiği örneklem Ankara’da yaşayan evli bireylerden oluşmaktadır. Detaylı örneklem büyüklüğü ve demografik özellikler için teze bakılmalıdır.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-Report) ölçeğidir. Katılımcılar, evlilikleri ve aile işlevleri hakkındaki ifadeleri belirli bir derecelendirme skalasına göre değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Evlilik Memnuniyeti, Çift Terapisi, Aile Sistemi, Psikolojik Değerlendirme, Cronbach Alfa, Söylemez.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi (Tez çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, İbrahim Söylemez tarafından 2011 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tıpta uzmanlık tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve yayınlanması ile ilgili ticari haklar ve izinler için sorumlu yazar İbrahim Söylemez ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi, aşağıdaki adresten indirilebilir: evlilikte-uyum-ve-aile-islevleri-olcegi-marital-adjustment-and-family-functions-scale-toad.pdf

Kaynaklar

• Söylemez, İ. (2011). Evlilik Uyum ve Aile İşlevleri Ölçeği geliştirme: güvenirlik ve geçerlik çalışması (Tıpta uzmanlık tezi). Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara.

• Tez kaydının elektronik erişimi: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Evlilikte Uyum ve Aile İşlevleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, İbrahim Söylemez’in 2011 tarihli uzmanlık tezinde ve yukarıda bağlantısı verilen PDF dosyasında yer almaktadır. Maddelerin tam ve doğru içeriği için teze başvurulması gerekmektedir.