Kimlik Algısı Ölçeği

Özet

Kimlik Algısı Ölçeği (KAÖ), K. Ersanlı ve E. Şanlı (2015) tarafından bireylerin kendilerine dair algıladıkları kimlik durumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş öz-bildirim tipi bir ölçektir. Ölçek, olumlu kimlik algısı ve olumsuz kimlik algısı olmak üzere iki temel boyuttan oluşmaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelenmesine odaklanmış olup, yapı geçerliliği Temel Bileşenler Analizi (TBA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. KAÖ, sosyal bilimler alanında bireylerin kimlik gelişim süreçlerini ve kendilik algılarını değerlendirmek için güvenilir bir araç olarak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kimlik Algısı, Öz Algı, Ölçek Geliştirme, Yapı Geçerliliği, Güvenirlik, Olumlu Kimlik, Olumsuz Kimlik.

Yazarlar

Ersanlı, K., Şanlı, E.

Amaç

Kimlik Algısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendilerine dair geliştirdikleri kimlik algısı düzeylerini, olumlu ve olumsuz boyutlarını ayrıştırarak, bilimsel ve psikometrik standartlara uygun bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek sayesinde, kimlik yapısının yalnızca tek bir boyut üzerinden değil, aynı zamanda bireyin kendilik özelliklerinden memnuniyetini ve kafa karışıklığını içeren iki karşıt kutup üzerinden incelenmesine olanak sağlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, psikolojideki kimlik kavramını temel alarak, bireyin kendisine yönelik farkındalığını ve değerlendirmesini yansıtan iki ana faktör altında inceler: Olumlu Kimlik Algısı ve Olumsuz Kimlik Algısı.

• Olumlu Kimlik Algısı: Bireyin sahip olduğu özelliklerden memnuniyetini, kendini tanımadaki netliğini ve yaşam hedeflerine yönelik uyumunu ifade eden maddeleri içerir.
• Olumsuz Kimlik Algısı: Bireyin kendini tanımada yaşadığı belirsizlik, kafa karışıklığı, öz-güvensizlik ve kimliğine dair şüphe duyma durumlarını yansıtan maddelerden oluşur.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlilik çalışmaları kapsamında Yapı Geçerliliği ve ölçüt bağıntılı geçerlilik analizleri titizlikle yürütülmüştür. Yapı geçerliliği, keşfedici faktör analizi (Temel Bileşenler Analizi) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiştir.

Ölçüt bağıntılı geçerliliğin incelenmesi için, Serafini ve arkadaşları (2006) tarafından geliştirilen ve Demir (2011) tarafından Türkçe’ye uyarlanan “Kimlik İşlevleri Ölçeği” kullanılmıştır. Kimlik İşlevleri Ölçeği’nin iç tutarlılık katsayıları yapı boyutu için .70, uyum boyutu için .76, amaç boyutu için .80, gelecek boyutu için .75 ve kontrol boyutu için .77 olarak rapor edilmiştir. Analiz sonuçları, Olumlu Kimlik Algısı alt boyutunun Kimlik İşlevleri Ölçeği’nin beş boyutuyla da (yapı, uyum, amaç, gelecek, kontrol) pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki sergilediğini göstermiştir. Buna karşılık, Olumsuz Kimlik Algısı alt boyutunun ise bu işlevlerle negatif yönlü bir korelasyon içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik yapıyla güçlü bir uyum sergilediğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Kimlik Algısı Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları (Cronbach Alfa) faktörler bazında hesaplanmıştır. Güvenirlik analizi sonuçlarına göre elde edilen katsayılar şunlardır:

• Olumsuz Kimlik Algısı Faktörü: .87
• Olumlu Kimlik Algısı Faktörü: .86

Bu yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin iki alt boyutunun da güvenilir ölçümler sağladığını ve maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, p<0.01 önem düzeyinde madde toplam puan korelasyonlarının .543 ile .685 arasında değiştiği görülmüştür.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) olarak Temel Bileşenler Analizi uygulanmıştır. Faktör döndürme tekniği olarak Direct Oblimin döndürmesi kullanılmıştır. Faktörlerin belirlenmesinde özdeğerin 1’den büyük olması ve faktör yüklerinin en az .40 olması kriterleri kabul edilmiştir.

Analizler sonucunda Kimlik Algısı Ölçeği’nin iki faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Bu iki faktörlü yapı, ölçeğin ölçtüğü toplam varyansın %41’ini açıklamaktadır. İki boyutlu yapının uygunluğu daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile de test edilmiş ve elde edilen uyum indeksleri, kuramsal olarak öngörülen iki boyutlu yapının verilerle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu doğrulamıştır.

Ölçüm Aracı

Test Type: Ölçek Geliştirme Çalışması

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Language Available: Türkçe

Population Group: Genel Yetişkin Popülasyonu (Geliştirme çalışması örneklemi)

Age Group: Belirtilmemiş (Geliştirme çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya yetişkinler üzerinde yürütülmüştür.)

Population Details: Spesifik demografik bilgiler kaynakta detaylandırılmamıştır.

Test Methodology: Bireylerin öz-bildirim yoluyla kendi kimlik algılarını derecelendirmelerine dayanan psikometrik bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Kimlik İşlevleri, Direct Oblimin, Öz Algı, Psikometrik Özellikler, Faktör Yükü, Kimlik Gelişimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Esat ŞANLI

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Ersanlı, K., & Şanlı, E. (2015). Self-perceived Identity Scale: A scale development study. American International Journal of Social Science, 4(6), 184-194.

Demir, A. (2011). Kimlik İşlevleri Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması.

Serafini, T. E., King, V. L., & Twing, L. S. (2006). The Identity Functions Scale.

Çalışmanın orijinal PDF’i buradan indirilebilir: kimlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Çalışmanın akademik yayını bu bağlantı üzerinden erişilebilir: aijssnet.com

Kimlik Algısı Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme: 1= Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum

1. Kendimi tanıdığımdan emin değilim

5. Çoğu zaman aklım karışıktır

14. Sahip olduğum özelliklerden memnunum