Benlik Kavramı ve Kimlik Ölçeği

Özet

Benlik Kavramı ve Kimlik Ölçeği (BKİÖ), orijinal adı Self Concept and Identity Measure (SCIM) olan psikolojik bir aracın Türkçe diline uyarlama çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu ölçek, bireylerin kendilerine dair algılarını ve kimlik oluşum süreçlerini değerlendirmeyi amaçlar. Ölçeğin Türkçe versiyonunun geliştirilmesi, Emine İnan ve Özden Yalçınkaya-Alkar tarafından 2016 yılında gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve gerekli psikometrik özellikler taşıyıp taşımadığını incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu adaptasyon çalışması, özellikle bilişsel davranışçı terapi ve araştırma alanlarında benlik ve kimlik yapılarını ölçmek için güvenilir bir araç sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Benlik Kavramı, Kimlik, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, SCIM, Öz Algı, Psikoloji, Güvenilirlik

Yazarlar

Emine İnan, Özden Yalçınkaya-Alkar

[quads id=5]

Amaç

Benlik Kavramı ve Kimlik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin benlik kavramı ve kimlik yapılarına ilişkin çok boyutlu değerlendirmeler yapabilmektir. Bu ölçek, özellikle klinik ve akademik ortamlarda, bireylerin kendilik algılarındaki farklılaşmaları, tutarlılıkları ve kimlik gelişimlerindeki olası zorlukları tespit etmek için kullanılır.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmasındaki spesifik amaç, uluslararası literatürde kabul görmüş bu yapıyı Türk kültürü ve dil bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek standart bir araç sağlamaktır. Böylece, Türkiye’deki araştırmacıların benlik ve kimlik konularında uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir veriler elde etmesine olanak tanınmıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojide merkezi bir rol oynayan iki ana benlik kavramı ve kimlik yapılarını ölçmektedir. Benlik kavramı, bireyin kendisine dair düşüncelerini, duygularını ve değerlendirmelerini içerirken; kimlik, bireyin toplumsal rolleri, değerleri ve yaşam amaçları etrafında oluşturduğu tutarlı ve bütünleşik öz tanımlamayı ifade eder.

Ölçek, muhtemelen çok boyutlu bir yapıyı içermektedir ve benliğin farklı yönlerini (örneğin, sosyal benlik, akademik benlik, duygusal benlik) ve kimlik gelişim statülerini (örneğin, kimlik başarısı, moratoryum, ipotekli kimlik) değerlendiren alt ölçeklere sahip olabilir. Bu yapı, bilişsel ve duygusal bileşenleri birleştirerek bireyin kendini algılama biçiminin derinlemesine anlaşılmasına katkıda bulunur.

Geçerlik

İnan ve Yalçınkaya-Alkar (2016) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, Türkçe formun yapısal geçerliğini test etmek amacıyla çeşitli analizler yapılmıştır. Yapılan analizlerde, ölçeğin orijinal yapısıyla tutarlı bir şekilde ilgili psikolojik yapıları ölçtüğü gösterilmiştir.

Özellikle yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiş ve ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını koruduğu bulunmuştur. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, BKİÖ puanlarının, benlik ve kimlikle ilişkili diğer geçerli ölçeklerle (örneğin, depresyon, anksiyete veya öz saygı ölçekleri) beklenen yönde korelasyonlar gösterdiği tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, yani ölçüm sonuçlarının tutarlılığı ve kararlılığı, uyarlama çalışmasının önemli bir bileşenini oluşturmuştur. Güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak yapılmıştır.

Çalışmada elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin, ölçek ve alt boyutları için kabul edilebilir düzeylerin üzerinde olduğu rapor edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu ve ölçüm hatasının düşük olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da gerçekleştirilmiş olabilir.

Faktör Analizi

Türkçe Benlik Kavramı ve Kimlik Ölçeği’nin faktör yapısı, uyarlama sürecinde detaylıca incelenmiştir. Orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediğini belirlemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

DFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin teorik olarak belirlenen faktörlere uygun bir şekilde yüklendiğini ortaya koymuştur. Bu analizler, uyarlanan ölçeğin kültürel ve dilsel farklılıklara rağmen orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu ve Türk popülasyonunda geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünün yüksek olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme (Kaynakta belirtilmemiş olmasına rağmen, bu tür psikometrik araçlar genellikle bu formatı kullanır.)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dili (İngilizce ya da başka bir dil)

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve yetişkinler (Uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılır.)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonrası ve yetişkinlik

Popülasyon Detayları: Psikoloji ve eğitim araştırmalarında benlik ve kimlik gelişimini incelemek isteyen geniş bir örneklem. Uyarlama çalışmasında muhtemelen üniversite öğrencileri kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, öz bildirim yöntemiyle tamamlanır.

Anahtar Kelimeler

Öz Saygı, Öz Bildirim, Psikoloji Araştırması, Bilişsel Davranışçı Terapi, Psikometri, Adaptasyon

[quads id=5]

Yazarlar ve İletişim Bilgileri

Sorumlu Yazar: Emine İnan

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta ORCID bilgisi bulunmamaktadır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta detaylı yazışma adresi bulunmamaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için gerekli izinlerin, orijinal geliştiriciler ve uyarlama çalışmasını yapan yazarlar (İnan & Yalçınkaya-Alkar) ile iletişim kurularak sağlanması önerilir. Ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle izin alınması gerekmektedir.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl 2016’dır. Ölçeğin uygulanması için bir ücret talep edilip edilmediği, sorumlu yazar ile iletişime geçilerek netleştirilmelidir.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: benlik-kavrami-ve-kimlik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

1. İnan, E., & Yalçınkaya-Alkar, Ö. (2016). Turkish version of Self Concept and Identity Measure (SCIM): Psychometric properties. Journal of Cognitive Behavioral Psychotherapies and Research, 5, 111-118.

[quads id=5]

Benlik Kavramı ve Kimlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle, maddeler bu girişte sunulamamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya belirtilen referans makalesinin incelenmesi gerekmektedir.