Kimlik Ölçeği

Özet

Kimlik Ölçeği (KÖ), bireyin kimlik yapısını çok boyutlu bir çerçevede değerlendirmek üzere tasarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, kimliği Kişisel Kimlik, Sosyal Kimlik ve Kolektif Kimlik olmak üzere üç ana alt boyutta incelemektedir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması ve psikometrik özellikleri 2004 yılında Hamit Coşkun tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne özgü kimlik dinamiklerini ölçme potansiyelini ve yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik değerlerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ölçek, toplam 35 temel maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kimlik Ölçeği, Kimlik, Kişisel Kimlik, Sosyal Kimlik, Kolektif Kimlik, Uyarlama, Psikometri, Cronbach Alfa, Türk Örneklemi.

Yazarlar

Hamit Çoşkun

[quads id=5]

Amaç

Kimlik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendilerini tanımladıkları ve anlamlandırdıkları kimlik yapısının üç temel bileşenini (kişisel, sosyal ve kolektif) nicel olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, bireylerin değerleri, sosyal rolleri ve grup üyelikleri gibi hayati öneme sahip kimlik belirleyicilerine verdikleri önemi ölçmeyi hedefler.

Ölçeğin Türk örneklemine uyarlanması, özellikle Türkiye’deki sosyal ve kültürel bağlamda kimlik gelişim süreçlerini, kimlik krizlerini ve farklı kimlik formlarının psikolojik sonuçlarını incelemek isteyen araştırmacılara standartlaştırılmış ve güvenilir bir araç sunmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, sosyal psikoloji ve gelişim psikolojisi alanlarında kabul gören kimlik kuramlarına dayanarak, kimlik kavramını üç farklı düzeyde ele almaktadır. Kimlik Ölçeği, bireyin kendini algılama biçiminin karmaşıklığını yansıtacak şekilde çok boyutlu bir yapı sunar:

• Kişisel Kimlik: Bireyin kendini benzersiz kılan içsel özelliklere, kişisel değerlere ve ahlaki standartlara ne kadar önem verdiğini ölçer.
• Sosyal Kimlik: Bireyin başkaları tarafından nasıl algılandığına, sosyal çevredeki popülerliğine ve kişilerarası ilişkilerdeki statüsüne odaklanır.
• Kolektif Kimlik: Bireyin mensubu olduğu geniş gruplarla (örneğin aile, soy, millet) özdeşleşme derecesini ve bu grupların kendisi için taşıdığı önemi değerlendirir.

Geçerlik

Kimlik Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasının yapı geçerliği, madde-toplam korelasyonları yoluyla test edilmiştir. Elde edilen bulgular, ölçek maddelerinin ilgili oldukları alt ölçeklerin toplam puanıyla tutarlı bir ilişki sergilediğini göstermektedir. Spesifik olarak, alt ölçekler bazında madde-toplam korelasyonları aşağıdaki aralıklarda seyretmektedir:

• Kişisel Kimlik Alt Ölçeği: Madde-toplam korelasyonları .34 ile .49 arasında değişmektedir.
• Sosyal Kimlik Alt Ölçeği: Madde-toplam korelasyonları .43 ile .59 arasında değişmektedir.
• Kolektif Kimlik Alt Ölçeği: Madde-toplam korelasyonları .43 ile .60 arasında değişmektedir.

Bu korelasyon değerleri, tüm alt boyutlarda maddelerin yapıya anlamlı düzeyde katkı sağladığını ve ölçeğin kuramsal olarak amaçlanan kimlik boyutlarını ölçme yeteneğine sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği hem iç tutarlılık (içsel güvenirlik) hem de zaman içinde kararlılık (test-tekrar test güvenirliği) yöntemleriyle belirlenmiştir. İç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır.

• Genel Güvenirlik: Kimlik Ölçeği’nin toplam puanı için Cronbach Alfa katsayısı .79 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir.
• Alt Ölçek Güvenirliği: Kişisel, sosyal ve kolektif kimlik alt ölçeklerinin iç tutarlılık katsayıları sırasıyla .76, .78 ve .80‘dir. Tüm alt ölçekler için güvenirlik katsayıları kabul edilebilir sınırların üzerindedir.

Ölçeğin zaman içindeki kararlılığı, altı hafta arayla uygulanan test-tekrar test yöntemiyle incelenmiştir. Genel test-tekrar test korelasyon katsayısı .86‘dır. Puan değişmezliği katsayıları alt ölçekler için sırasıyla Kişisel Kimlik .79, Sosyal Kimlik .84 ve Kolektif Kimlik .68 olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı zamanlarda dahi tutarlı sonuçlar ürettiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Kimlik Ölçeği, kuramsal olarak kimliğin üç ana bileşenini temsil eden çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını destekler nitelikte, Kişisel Kimlik (10 madde), Sosyal Kimlik (7 madde) ve Kolektif Kimlik (8 madde) olmak üzere üç temel faktörün varlığını doğrulamaktadır. Bu faktör yapısı, bireyin kendini tanımlama sürecinde hem içsel değerlerin hem de dışsal ve kolektif aidiyetlerin önemini ayrıştırarak ölçüm yapılmasına olanak tanır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: 35 temel madde ve 10 dolgu maddesi içeren, toplam 45 maddelik kendini değerlendirme ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Türk Örneklemi

Yaş Grubu: Genç yetişkinler ve yetişkinler (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması Türkiye’de gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir. Yanıtlayıcılar, maddelerin kendileri için ne kadar önemli olduğunu değerlendirir. Derecelendirme sistemi şöyledir: 1 (benim kim olduğum için önemsiz) ile 5 (benim kim olduğum için her zaman çok önemli).

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Gelişim Psikolojisi, Özdeşleşme, Puan Değişmezliği, Madde-Toplam Korelasyonu, Psikometrik Özellikler.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2004 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve ticari amaçlı uygulamaları için sorumlu yazar Hamit Çoşkun ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Coskun, H. (2004). Kimlik Ölçeğinin bir Türk örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları Dergisi, 7(14), 49-60. Makaleye erişim: turkpsikolojiyazilari.com

Ek bilgi: Orijinal PDF dosyası şu adresten indirilebilir: kimlik-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kimlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kimlik Ölçeği 3 alt boyut ve toplam 35 maddeden oluşmaktadır. Ayrıca 10 madde dolgu malzemesi olarak kullanılmıştır.

• Kişisel Kimlik (10 m): Değerlerim ve ahlaki standartlarım (kıstaslarım)
• Sosyal (7 m): Başkalarına göre popüler oluşum
• Kolektif Kimlik (8 m): Ailemin kuşaklarının (soy ağacının) bir üyesi olmak

Dolgu Malzemesi 10 maddedir.