Kendini Eleştirinin Formları ve Kendini Rahatlatma Ölçeği

Özet

Kendini Eleştirinin Formları ve Kendini Rahatlatma Ölçeği (Forms of Self-Criticizing/Attacking and Self-Reassuring Scale – FSCRS), bireylerin kendilerine yönelik eleştirel tutumlarını ve zor zamanlarda kendilerini rahatlatma kapasitelerini ölçmek üzere geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle Şefkat Odaklı Terapi (CFT) çerçevesinde, kendini eleştirinin yıkıcı biçimlerini (Saldırgan Kendini Eleştiri) ve yapıcı, destekleyici tepkileri (Kendini Rahatlatma) değerlendirmeye odaklanır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, hem klinik hem de klinik olmayan örneklemlerde psikometrik özelliklerinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kendini eleştiri, kendini rahatlatma, şefkat odaklı terapi, psikometrik, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, FSCRS.

Yazarlar

Bellur, Zümrüt, Alpay, Elif Hazal, Aydın, Aslı

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendi hataları, başarısızlıkları veya yetersizlikleri karşısında gösterdikleri içsel tepkileri nicel olarak değerlendirmektir. Bu tepkiler genellikle iki ana kategoriye ayrılır: Kendine Yönelik Saldırganlık (kendini yargılama, küçümseme) ve Kendini Rahatlatma (kendine şefkat gösterme, destekleyici olma). Ölçek, bu iki zıt tepki arasındaki dengeyi ölçerek, bireyin psikolojik dayanıklılığı ve duygusal düzenleme becerileri hakkında önemli bilgiler sunmayı hedefler.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal İngilizce sürümü olan FSCRS’nin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler tarafından kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır.

Yapı

Kendini Eleştirinin Formları ve Kendini Rahatlatma Ölçeği, genellikle üç temel alt boyutu ölçmektedir:

• Saldırgan Kendini Eleştiri (Self-Attacking): Bireyin kendine karşı düşmanca, cezalandırıcı ve yargılayıcı bir tutum sergilemesi.
• Yetersiz Kendini Eleştiri (Self-Inadequacy): Bireyin kendisini sürekli yetersiz, başarısız veya kusurlu görmesi.
• Kendini Rahatlatma (Self-Reassuring): Bireyin zorluklar karşısında kendine karşı nazik, anlayışlı ve destekleyici olma kapasitesi.

Bu üç faktör, bireyin içsel motivasyon sistemlerini ve duygusal tehditlere karşı verdiği tepkileri yansıtan farklı yönleri temsil eder. Bu yapının ölçülmesi, özellikle kaygı, depresyon ve düşük benlik saygısı gibi durumlarla ilişkili içsel süreçlerin anlaşılmasına yardımcı olur.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Bellur, Alpay & Aydin, 2021), ölçeğin yapısal uygunluğu ve geçerliliği detaylı olarak incelenmiştir. Uyarlama çalışmasının başlığı doğrudan Güvenirlik ve Geçerlik analizlerinin yapıldığını belirtmektedir.

Yapılan analizlerde, orijinal ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığı varsayılmaktadır (Doğrulayıcı Faktör Analizi). Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, şefkat, depresyon, kaygı) olan ilişkileri (yakınsak ve ayrışan geçerlik) incelenerek, FSCRS’nin teorik yapıyla tutarlı olduğu gösterilmiştir.

Güvenirlik

Türkçe versiyonunun güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach’s Alpha) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bellur ve arkadaşları (2021) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin alt boyutlarının her birinin kabul edilebilir düzeyde veya yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, Kendini Eleştirinin Formları ve Kendini Rahatlatma Ölçeği’nin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin üç faktörlü (Saldırgan Kendini Eleştiri, Yetersiz Kendini Eleştiri ve Kendini Rahatlatma) yapısının Türk kültüründe de korunduğunu doğrulamıştır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin orijinal teorik temellerine sadık kaldığını ve çeviri sürecinin ölçeğin ölçtüğü yapıyı bozmadığını teyit etmektedir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz bildirim ölçeği

Dil Mevcut: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Klinik ve Klinik Olmayan Yetişkin Örneklemler

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, hem üniversite öğrencileri ve genel toplum üyeleri gibi klinik olmayan bireyleri hem de psikolojik yardım alan klinik örneklemleri içermiştir. Bu, ölçeğin farklı popülasyonlardaki performansını değerlendirmeye olanak tanımıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirme yapılmaktadır. Katılımcılardan her bir maddeye ne sıklıkta katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, öz-şefkat, zihinsel sağlık, duygusal düzenleme, psikolojik değerlendirme, FSCRS.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Zümrüt Bellur

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2021 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Zümrüt Bellur ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Referanslar

Bellur, Z., Alpay, E. H., & Aydin, A. (2021). Reliability and validity of the Turkish version of forms of self-criticizing/attacking and self-reassuring scale (FSCRS) in clinical and non-clinical samples. Current Psychology, 1-12. https://doi.org/10.1007/s12144-021-01408-0

Bu çalışmanın yayımlandığı derginin bağlantısı ve PDF dosyasına erişim linkleri aşağıdadır:

• Makale Bağlantısı: link.springer.com
• Ölçek PDF İndirme Bağlantısı: kendini-elestirinin-formlari-ve-kendini-rahatlatma-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kendini Eleştirinin Formları ve Kendini Rahatlatma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye (Bellur, Alpay & Aydin, 2021) başvurunuz.

Derecelendirme: 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanılmaktadır (1= hiçbir zaman – 5= her zaman).