Kendini Açma Beklentileri Ölçeği

Özet

Kendini Açma Beklentileri Ölçeği, bireylerin psikolojik yardım alma sürecinde kişisel bilgi paylaşımına yönelik sahip oldukları beklentileri ölçmek amacıyla uyarlanmış 8 maddelik bir ölçektir. Ölçek, kendini açmanın potansiyel sonuçlarını değerlendiren iki temel alt boyuttan oluşmaktadır: Beklenen Yarar ve Beklenen Risk. Bu araç, özellikle yardım arama niyeti ve tutumları gibi psikolojik değişkenlerin modellenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile iki faktörlü yapısının uyumunu destekleyen kabul edilebilir istatistiksel değerler sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kendini Açma Beklentileri, Psikolojik Yardım, Beklenen Yarar, Beklenen Risk, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Psikometri.

Yazarlar

Nursel Topkaya

Amaç

Kendini Açma Beklentileri Ölçeği, bireylerin profesyonel bir yardım ortamında kendileri hakkında önemli ve kişisel bilgileri açıklamanın olası sonuçlarına dair inançlarını ve beklentilerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, yardım arama davranışını etkileyen faktörlerden biri olan, kendini açma eyleminin getireceği pozitif (yarar) ve negatif (risk) algıları nicel olarak belirlemektir.

Bu ölçek, özellikle psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanında, bireyin tedaviye yönelik tutumunu ve niyetini anlamada önemli bir araçtır. Bireyin yardım sürecine başlamadan önce zihninde oluşturduğu bu beklentiler, terapiye katılım düzeyini ve sürecin etkinliğini doğrudan etkileyebilmektedir.

Yapı

Ölçek, kendini açma beklentilerini iki ayrı ancak ilişkili psikolojik yapı altında incelemektedir. Bu yapılar, bireyin bilişsel değerlendirmesini yansıtır ve toplamda 8 madde ile ölçülür.

Bu iki temel yapı şunlardır:

• Beklenen Yarar: Bu alt boyut, bireyin kendini açmanın getireceği potansiyel olumlu sonuçlara (örneğin, rahatlama, içgörü kazanma, problem çözme) olan inancını ölçer. Bu boyutta 4 madde yer almaktadır.
• Beklenen Risk: Bu alt boyut ise, bireyin kendini açmanın getireceği potansiyel olumsuz sonuçlara (örneğin, yargılanma, dışlanma, damgalanma veya bilgilerin kötüye kullanılması) yönelik kaygılarını ve algıladığı tehlikeleri ölçer. Bu boyutta da 4 madde bulunmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapısal geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin hipotez edilen iki boyutlu modelinin veri ile kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

Elde edilen uyum indeksi değerleri şu şekildedir: χ² = 44.88, sd = 19, p < .01. Bu değerler, modelin yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir. Ölçekteki maddelerin faktör yükleri (madde ile ait olduğu faktör arasındaki ilişki gücü) .67 ile .91 arasında değişmektedir, bu da tüm maddelerin ilgili alt boyutlarını güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Kendini Açma Beklentileri Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları ve madde toplam puan korelasyonları üzerinden raporlanmıştır. İç tutarlılık, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin iç tutarlılık (Cronbach Alfa) katsayıları .79 ile .86 arasında değişmektedir. Bu aralık, psikometrik açıdan alt boyutların yüksek derecede güvenilir olduğunu işaret eder. Ayrıca, düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayıları .41 ile .66 arasında değişmektedir; bu da maddelerin genel ölçek puanına anlamlı katkı sağladığını ve iyi bir iç homojenliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla Faktör Analizi yöntemlerinden DFA kullanılmıştır. Araştırmacı, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu doğrulamıştır. Bu analiz, 8 maddenin iki ayrı faktöre (Beklenen Yarar ve Beklenen Risk) ayrıldığını istatistiksel olarak teyit etmiştir.

DFA sonuçları, modelin teorik temellere uygun olduğunu ve ölçeğin iki ayrı psikolojik yapıyı başarıyla ayırdığını göstermektedir. Faktör yüklerinin yüksekliği (.67–.91), ölçek maddelerinin belirlenen alt boyutları ölçmede ne kadar etkili olduğunu ortaya koyar.

Ölçek Bilgileri

Test Type:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

8 maddeden oluşan, 2 alt boyutlu, kendini raporlama ölçeği.

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Yükseköğretim öğrencileri, Yetişkinler (Özellikle psikolojik yardım alma niyeti bağlamında)

Age Group:

Genç Yetişkinlik ve Üzeri

Population Details:

Ölçek, Nursel Topkaya’nın doktora tez çalışması kapsamında, psikolojik yardım almaya yönelik tutumları inceleyen bir örneklem üzerinde kullanılmıştır.

Test Methodology:

5’li Likert tipi derecelendirme (1= Hiç – 5= Çok).

Anahtar Kelimeler

Kendini Açma, Beklenti, Psikoloji, Psikolojik Danışmanlık, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlilik, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses:

[email protected]

Correspondence Address:

Nursel Topkaya (Ondokuz Mayıs Üniversitesi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Nursel Topkaya tarafından 2011 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Kullanım için öncelikle sorumlu yazar Nursel Topkaya’dan izin alınması önerilir. Ölçeğin ticari kullanımı ve ücretlendirmesi hakkında bilgi için yazar ile iletişime geçilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kendini-acma-beklentileri-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Aşağıda, Kendini Açma Beklentileri Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasına kaynak teşkil eden akademik çalışma yer almaktadır:

• Topkaya, N. (2011). Psikolojik yardım alma niyetinin sosyal damgalanma, tedavi korkusu, beklenen yarar, beklenen risk ve tutum faktörleriyle modellenmesi (Doktora Tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Tezin tam metnine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Kendini Açma Beklentileri Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 8 madde ve 2 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Beklenen Yarar (4 m):
• Beklenen Risk (4 m):