Akademik Kendini Engelleme Ölçeği

Özet

Akademik Kendini Engelleme Ölçeği, bireylerin potansiyel akademik başarısızlık durumlarında özsaygılarını korumak amacıyla kullandıkları stratejileri ve davranışları ölçmek üzere tasarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Anlı ve arkadaşları tarafından 2018 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin akademik performans öncesinde, başarısızlık riskine karşı kendilerine engel teşkil edebilecek mazeretler veya engeller oluşturma eğilimlerini değerlendirmeye odaklanır. Bu kendini engelleme davranışları genellikle erteleme, yeterince çalışmama veya dışsal faktörleri bahane etme şeklinde ortaya çıkar.

Anahtar Kelimeler

Akademik kendini engelleme, özsaygı, akademik başarı, psikolojik ölçme, uyarlama çalışması, öğrenci performansı.

Yazarlar

Gazanfer Anlı, İbrahim Taş, Zeliha Güneş, Zeynep Yazgı, H. Sevinç.

Amaç

Akademik Kendini Engelleme Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin akademik bağlamda sergiledikleri kendini engelleme stratejilerinin düzeyini belirlemektir. Bu stratejiler, bireyin yetenek eksikliğinden ziyade, başarısızlığın dışsal veya geçici engellere bağlanmasını sağlamak suretiyle benlik değerini korumayı hedefler. Türkçeye uyarlama çalışması, bu yapının Türkiye’deki öğrenci popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülebilmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanlarında, öğrencilerin motivasyonel profillerini anlamak ve akademik stres yönetimi programları geliştirmek için tanılayıcı bir araç olarak kullanılabilir. Ölçeğin kullanımı, müdahale gerektiren yüksek kendini engelleme eğilimine sahip öğrencilerin belirlenmesine olanak tanır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçeğin ölçtüğü temel psikometrik yapı, akademik kendini engellemedir. Bu yapı, bireyin potansiyel başarısızlık durumlarında yetenek eksikliğinden kaynaklanacak olumsuz çıkarımları önlemek için bilinçli veya bilinçsiz olarak performansı tehlikeye atacak engelleri önceden oluşturmasıdır.

Akademik kendini engelleme, genellikle iki ana bileşeni içerir: davranışsal engelleme (örneğin, sınavdan önce partiye gitmek, çalışmamak) ve beyan edilen engelleme (örneğin, sınavdan önce hastalığını veya stresini bahane etmek). Ölçek maddeleri, bu iki boyuttaki eğilimleri yakalamayı hedefler.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgileri detaylandırılmamış olsa da, Türkçeye uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin yapı geçerliğinin incelenmiş olması beklenmektedir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi gereken yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü gösterir. Bu, genellikle açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile diğer ilgili psikolojik yapılarla korelasyon (yakınsak ve ıraksak geçerlik) yoluyla desteklenir.

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunduğu veya kabul edilebilir bir uyum sağladığı faktör analizi sonuçlarıyla gösterilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin akademik kendini engelleme yapısını kültürel bağlamda doğru bir şekilde temsil ettiğini işaret eder.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmalarının temel gerekliliklerinden biri ölçeğin güvenilirliğini kanıtlamaktır. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ifade eder. Akademik Kendini Engelleme Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, büyük olasılıkla iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) yöntemiyle gerçekleştirilmiştir.

Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçekteki tüm maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda uyumlu olduğunu gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizleri de zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını değerlendirmek amacıyla kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Akademik Kendini Engelleme Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, ölçeğin faktör yapısını incelemek için muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal formundaki faktör yapısının (boyutlarının) Türk kültürüne özgü örneklemde ne ölçüde doğrulandığını test eder.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin akademik kendini engelleme yapısını ölçen alt boyutlarını (eğer varsa) ve her bir maddenin ilgili faktöre yüklenme değerlerini ortaya koyar. Uyarlama çalışması (Anlı et al., 2018), ölçeğin kabul edilebilir düzeyde faktör yüklerine ve model uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerde yaygın olarak kullanılan Likert tipi bir derecelendirme formatına sahip olduğu varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik popülasyon (Öğrenciler)

Yaş Grubu: Lise ve/veya Üniversite öğrencileri (uyarlama çalışmasının örneklemine bağlı olarak)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversite ve/veya lise öğrencileri üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup olarak uygulanabilen öz bildirim envanteri (self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Akademik başarısızlık, motivasyon, erteleme, psikometrik özellikler, faktör yapısı, iç tutarlılık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gazanfer Anlı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazanfer Anlı (İlgili Kurum Bilgisi Kaynakta Belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle orijinal makaleye atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Gazanfer Anlı ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

Anlı, G , Taş, İ , Güneş, Z , Yazgı, Z ve Sevinç, H . (2018). Akademik Kendini Engelleme Ölçeği’ni Türkçeye uyarlama çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8 (15), 1198-1217. DOI: 10.26466/opus.442691.

Makalenin orijinal bağlantısı Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: akademik-kendini-engelleme-olcegi-toad.pdf

Akademik Kendini Engelleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerik özetinde yer almamaktadır. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.