Tecavüz Empati Ölçeği Kurban ve Saldırgan Formları

Özet

Tecavüz Empati Ölçeği Kurban ve Saldırgan Formları, cinsel şiddet bağlamında bireylerin empati düzeylerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, mağdura yönelik empati (duygusal ve bilişsel tepkiler) ile saldırgana yönelik empatiyi (genellikle tecavüz mitlerini kabul etme veya eylemi haklı çıkarma eğilimini yansıtır) ayrı ayrı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe Uyarlaması, M. Çelik Ok ve F. Yaşın Tekizoğlu tarafından 2018 yılında gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bu araç, sosyal psikoloji ve adli psikoloji alanlarında cinsel şiddete yönelik tutumların incelenmesi için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Tecavüz Empati Ölçeği, Cinsel Şiddet, Mağdur Empati, Saldırgan Empati, Tecavüz Mitleri, Uyarlama, Psikoloji

Yazarlar

Melis Çelik Ok, Figen Yaşın Tekizoğlu (Türkçe Uyarlamayı Gerçekleştirenler)

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin tecavüz olaylarına karşı geliştirdikleri bilişsel ve duygusal tepkileri sistematik bir şekilde ölçmektir. Özellikle, mağdura duyulan şefkat, üzüntü veya destekleyici tutumlar ile saldırgana yönelik anlayış, meşrulaştırma veya suçu mağdura yükleme eğilimlerini yansıtan tutumları ayrıştırmayı hedefler. Bu ayrım, tecavüz mitlerinin yaygınlığını ve cinsel şiddete yönelik toplumsal hoşgörüyü anlamak için önemlidir.

Türkçe uyarlama çalışması (2018), orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk örnekleminde test etmeyi ve ölçeğin kültürel açıdan uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki akademik araştırmacılar ve ruh sağlığı uzmanları için cinsel şiddet tutumlarını incelemede standart ve güvenilir bir araç sağlanmıştır.

Yapı

Tecavüz Empati Ölçeği, temel olarak “Özel Bağlamda Empati” yapısını ölçer. Bu bağlam, empati kavramını genel bir kişilik özelliği olarak ele almak yerine, doğrudan cinsel şiddet eylemlerine odaklanan spesifik durumlar üzerinden değerlendirir. Ölçek, genellikle iki ana boyutta faktörleşir: Kurban Empatisi ve Saldırgan Empatisi.

Kurban Empatisi, bireyin tecavüz mağduruna yönelik gösterdiği duygusal tepkiyi (acıma, üzüntü) ve bilişsel tepkiyi (durumu anlama, destekleme) içerir. Yüksek Kurban Empatisi puanları, daha az tecavüz miti kabulü ve mağdurun suçlanmasına karşı çıkma ile ilişkilidir. Saldırgan Empatisi ise, saldırganın eylemini hafifletme, meşrulaştırma veya mağdurun davranışını suça neden olarak görme eğilimlerini içerir. Bu boyut, genellikle tecavüz mitleri ve cinsiyetçi tutumlarla yüksek korelasyon gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, yapısal uygunluğun belirlenmesi için geçerlik analizleri yapılmıştır. Her ne kadar kaynak metinde spesifik bir değer belirtilmese de, uyarlama makalesi (Çelik Ok & Yaşın Tekizoğlu, 2018) bu analizlerin yapıldığını açıkça ifade etmektedir.

Yapılan analizlerde genellikle orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığı varsayılmaktadır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapısına uygunluğu incelenmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, cinsiyetçilik, tecavüz miti kabulü) beklenen yön ve düzeyde ilişkiler gösterip göstermediği kontrol edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık analizleri ile değerlendirilmiştir. Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin alt boyutlarının (Kurban ve Saldırgan Formları) Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama makalesinde elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin Türk popülasyonunda tutarlı ölçümler yapabildiğini desteklemektedir. Bu tür bir ölçek için genellikle 0.70 ve üzeri Alfa katsayısı güvenilir kabul edilir. Ek olarak, test-tekrar test güvenilirliği de zaman içinde ölçümün istikrarını değerlendirmek amacıyla incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının korunup korunmadığını belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal ölçek genellikle iki ana faktöre ayrılmaktadır: Kurban Empatisi ve Saldırgan Empatisi.

Yapılan analizler (AFA veya DFA), maddelerin beklenen faktörlere yüklendiğini ve faktör yapısının Türk kültürüne uygun olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin önemli bir kanıtını teşkil eder ve araştırmacılara ölçeği kullanırken hangi alt boyut puanlarına odaklanmaları gerektiği konusunda rehberlik eder.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatında sunulmuştur. (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak uyarlama makalesinde detaylar yer almaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, özellikle üniversite öğrencileri gibi cinsel şiddet tutumlarının incelenmesi için uygun olan gruplar.

Age Group: Genç yetişkinler ve yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Population Details: Ölçeğin uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği; katılımcılar, tecavüz senaryolarına veya ilgili ifadelere ne kadar katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Cinsel Şiddet Tutumları, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Tecavüz, Sosyal Psikoloji

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama makalesinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Melis Çelik Ok’a ait iletişim adresi mevcuttur.

Correspondence Address: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeği akademik veya klinik amaçlarla kullanmak isteyen araştırmacıların, sorumlu yazar Melis Çelik Ok ile e-posta yoluyla iletişime geçmeleri tavsiye edilir. Ölçeğin ticari kullanımı için telif hakları ve ücret bilgisi için yazarlarla görüşülmelidir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve maddeleri aşağıdaki bağlantılarda yer almaktadır. Ayrıca, ölçeğin PDF formatındaki dosyasına da erişim mümkündür.

• Makale Linki: nesnedergisi.com
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: tecavuz-empati-olcegi-kurban-ve-saldirgan-formlari-toad.pdf

Kaynaklar

Çelik Ok, M. ve Yaşın Tekizoğlu, F. (2018). Tecavüz Empati Ölçeği Kurban ve Saldırgan Formlarının Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Analizleri. Nesne Psikoloji Dergisi, 6(12), 198-224.

[quads id=5]

Tecavüz Empati Ölçeği Kurban ve Saldırgan Formlarının Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tamamı için araştırmacının yukarıda belirtilen Çelik Ok ve Yaşın Tekizoğlu (2018) makalesine başvurması gerekmektedir. Makaleye erişim, PDF bağlantısı aracılığıyla sağlanabilir.