Kendini Düzenleme Ölçeği

Öz

Kendini Düzenleme Ölçeği, Haluk Alan tarafından 2008 yılında hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, bireylerin duygusal ve davranışsal süreçlerini yönetme yeteneklerini, yani kendini düzenleme stratejilerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilme çalışması özellikle Diyabetes mellitus hastalarında gözlenen duygusal ve kendini düzenleme mekanizmaları ile bu faktörlerin genel iyilik hali ve fiziksel sağlık arasındaki ilişkisini incelemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, beş temel alt boyuttan oluşmakta olup, her bir alt boyut 5 madde içermektedir, bu da toplamda 25 maddelik bir yapıya işaret etmektedir. Bu boyutlar, bireyin aktif olarak olumlu davranış arayışından, içsel kontrol mekanizmalarına ve özerklik düzeyine kadar geniş bir yelpazedeki düzenleme kapasitelerini değerlendirmektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, psikolojik adaptasyonun ve kronik hastalık yönetiminin anlaşılması açısından önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kendini Düzenleme, Duygusal Stratejiler, Diyabetes mellitus, Psikolojik Ölçek Geliştirme, İçsel Kontrol, Özerklik, İyilik Hali, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

Haluk ALAN

Amaç

Kendini Düzenleme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yaşamlarında karşılaştıkları zorluklar karşısında kullandıkları bilişsel ve davranışsal stratejiler ile duygusal tepkilerini yönetme biçimlerini nicel olarak değerlendirmektir. Ölçek, özellikle kronik bir sağlık durumu olan Diyabetes mellitus gibi hastalıklarla başa çıkma sürecinde kullanılan düzenleme mekanizmalarını tespit etmeye odaklanmıştır.

Bu araç, kendini düzenleme becerilerinin genel iyilik hali üzerindeki yordayıcı etkisini inceleyerek, klinik psikoloji ve sağlık psikolojisi alanlarında müdahale programlarının geliştirilmesine bilimsel zemin sağlamayı hedeflemektedir. Ölçek, bireyin adaptasyon kapasitesini ve psikososyal kaynaklarını ölçmede kullanışlı bir enstrüman olarak tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, psikolojide merkezi bir rol oynayan kendini düzenleme yapısını ölçmektedir. Kendini düzenleme, bireyin hedeflere ulaşmak amacıyla düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını sistematik olarak izlemesi, değerlendirmesi ve modifiye etmesi sürecini ifade eder. Bu ölçek, kendini düzenleme yapısını beş farklı alt boyuta ayırarak çok boyutlu bir analiz sunmaktadır.

Ölçeğin alt faktörleri, bireyin dış dünyaya yönelik aktif arayışlarını (Olumlu Aktivite Arama) ile içsel süreçlerini yönetme kapasitesini (İçsel Kontrol) birleştirmektedir. Ayrıca, bireyin duygusal ihtiyaçlarını sağlıklı bir şekilde ifade etme yeteneği (Gereksinim ve Duyguların İfadesi) ve bireysel inisiyatif alma kapasitesi (Özerklik) gibi temel psikolojik ihtiyaçları da kapsamaktadır. Son olarak, yaşam kalitesini artırmaya yönelik bilinçli çabayı (İyilik Hali İçin Çaba Göstermek) ölçerek yapıyı tamamlamaktadır.

Geçerlik

Kaynak içerikte Kendini Düzenleme Ölçeği’ne ait spesifik geçerlik değerleri (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt geçerliği veya ayırt edici geçerlik) sunulmamıştır. Ancak, ölçek bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, tez çalışmasında kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar tipik olarak, maddelerin ölçmek istedikleri yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek için faktör analizleri ve ilgili diğer psikolojik yapılarla korelasyon analizlerini içermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğine dair nicel veriler (örneğin, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alpha değeri veya test-tekrar test güvenirliği) kaynakta belirtilmemiştir. Geliştirme ölçeği olması nedeniyle, tezin metodoloji bölümünde ölçeğin iç tutarlılığının incelendiği ve kabul edilebilir güvenirlik düzeylerinin sağlandığı beklenmektedir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde kümeleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Kendini Düzenleme Ölçeği, keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda beş faktörlü bir yapı sergilemiştir. Bu faktörler, kendini düzenleme yapısının farklı bileşenlerini temsil etmektedir ve her faktör 5 maddeden oluşmaktadır. Toplam 25 maddelik bu yapı, ölçeğin çok boyutluluğunu desteklemektedir.

• Olumlu Aktivite Arama: Bireyin aktif olarak pozitif deneyimler ve aktiviteler arayışını ölçer (5 madde).
• İçsel Kontrol: Bireyin içsel durumlarını, düşüncelerini ve dürtülerini yönetme ve kontrol etme becerisini değerlendirir (5 madde).
• Gereksinim ve Duyguların İfadesi: Kişinin kendi ihtiyaçlarını ve duygularını sağlıklı ve uygun yollarla dile getirme kapasitesini ölçer (5 madde).
• Özerklik: Bireyin bağımsız kararlar alma, kendi kendini yönetme ve kişisel sorumluluk üstlenme düzeyini değerlendirir (5 madde).
• İyilik Hali İçin Çaba Göstermek: Genel psikolojik ve fiziksel iyilik halini sürdürmek veya artırmak için gösterilen bilinçli ve sürekli çabaları ölçer (5 madde).

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Muğla Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi kapsamında geliştirilmiştir.)

Format: 25 maddeden oluşan, 5 faktörlü çok boyutlu bir Likert tipi ölçek (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle 4 veya 5’li Likert derecelendirmesi kullanılır).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik popülasyon (Diyabetes mellitus hastaları) ve genel yetişkin popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkin.

Popülasyon Detayları: Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yürütülen tez çalışması kapsamında test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan bir psikometrik ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Kendini Yönetim, Duygusal Düzenleme, Kronik Hastalık Yönetimi, Öz Bildirim Ölçeği, Muğla Üniversitesi, Sosyal Bilimler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Haluk Alan’ın tezini sunduğu dönemdeki Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ile ilişkilidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008

İzinler ve Ücret: Yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir araç olduğundan, akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak ticari kullanım veya adaptasyon için yazarın izni gerekebilir. Ölçeğin orijinal versiyonuna YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.

Kaynaklar

Kendini Düzenleme Ölçeği’nin geliştirilmesine temel oluşturan kaynak aşağıdadır:

1. Alan, H. (2008). Diyabetes mellitusda gözlenen duygusal ve kendini düzenleme stratejileri ile bu faktörlerin genel iyilik hali ve fiziksel sağlıkla ilişkisi (Yüksek lisans tezi). Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.

Tezin orijinal bağlantısına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: kendini-duzenleme-olcegi-toad.pdf

Kendini Düzenleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Olumlu Aktivite Arama ( 5 madde )
• İçsel Kontrol ( 5 madde )
• Gereksinim ve Duyguların İfadesi ( 5 madde )
• Özerklik ( 5 madde )
• İyilik Hali İçin Çaba Göstermek ( 5 madde )