Kaslı Olma Dürtüsü Ölçeği (KODÖ)

Özet

Kaslı Olma Dürtüsü Ölçeği (KODÖ), bireylerin kaslı bir vücuda sahip olma yönündeki yoğun arzu ve dürtülerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması Kerim Selvi ve Ömer Bozo tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, kaslı olmaya yönelik tutumlar, antrenman davranışları ve yeme/takviye kullanımı gibi ilgili davranışsal ve bilişsel bileşenleri kapsamaktadır.

Yapılan psikometrik analizler, KODÖ’nün Türkçe formunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve geçerlik kriterlerini başarıyla karşıladığını göstermiştir. Ölçek, özellikle beden imajı, öz-saygı ve vücut memnuniyetsizliği alanlarında yapılan araştırmalar için değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaslı olma dürtüsü, beden imajı, öz-saygı, geçerlik, güvenirlik, uyarlama, KODÖ, vücut algısı.

Yazarlar

Kerim Selvi, Ömer Bozo

[quads id=5]

Amaç

Kaslı Olma Dürtüsü Ölçeği’nin temel amacı, İngilizce orijinal formu bulunan ölçeği Türk kültürüne ve diline uyarlayarak, Türk popülasyonunda kaslı olma yönündeki psikolojik dürtülerin güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçülmesini sağlamaktır. Bu sayede, beden memnuniyetsizliği ve kas geliştirme davranışları arasındaki ilişkileri inceleyen araştırmalara katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Ölçek, klinik ve akademik ortamlarda, özellikle erkeklerde yaygınlaşan kaslı vücut idealine ulaşma baskısının ve bununla ilişkili olası riskli davranışların (aşırı antrenman, yasa dışı takviye kullanımı) değerlendirilmesinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

KODÖ, bireyin kaslı bir görünüme sahip olma isteğinin yoğunluğunu ve bu isteği gerçekleştirmek için sergilediği davranışları ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle beden dismorfik bozukluğu spektrumunun bir parçası olarak kabul edilen ve kas dismorfisi ile yakından ilişkili olan bir kavramdır.

Ölçek, Türkçe uyarlamasında ortaya çıkan faktör yapısı itibarıyla üç ana alt boyutta incelenir:

• Kaslı Olmaya Yönelik Tutumlar (Bilişsel ve duygusal bileşenler).
• Kaslı Olmaya Yönelik Antrenman Davranışları (Ağırlık kaldırma ve egzersiz rutinleri).
• Kaslı Olmaya Yönelik Yeme ve Takviye Kullanımı (Protein tozları, kilo aldırıcılar vb. kullanımı).

Geçerlik

KODÖ’nün Türkçe uyarlamasının geçerlik çalışmaları, birleşen ve ayırt edici geçerlik analizleri ile desteklenmiştir.

Birleşen Geçerlik (Convergent Validity)

Ölçeğin alt faktörleri ile kaslı vücut idealinin içselleştirilmesi, genel çekiciliğin içselleştirilmesi, beden memnuniyetsizliği ve öz-saygı değişkenleri arasında istatistiksel olarak güçlü ve anlamlı ilişkiler (ilgileşimler) gözlenmiştir. Bu bulgular, KODÖ’nün teorik olarak ilişkili olması beklenen yapılarla aynı yönde ölçüm yaptığını kanıtlamaktadır.

Ayırt Edici Geçerlik (Discriminant Validity)

Alt faktörler ile ince/düşük yağlı vücut idealinin içselleştirilmesi değişkeni arasında zayıf ilgileşimler saptanmıştır. Bu zayıf ilişki, ölçeğin kaslılık dürtüsünü, zayıflık veya diyet dürtüsünden başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini göstermektedir, bu da ölçeğin yapısal özgünlüğünü destekler.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir:

• Tüm ölçek için Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı: .89
• Kaslı Olmaya Yönelik Tutumlar faktörü için: .90
• Kaslı Olmaya Yönelik Antrenman Davranışları faktörü için: .71
• Kaslı Olmaya Yönelik Yeme ve Takviye Kullanımı faktörü için: .79

Özellikle ana ölçek ve tutumlar faktöründeki yüksek katsayılar, ölçeğin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

KODÖ’nün Türkçe uyarlaması için yapılan faktör analizi (orijinal ölçek yapısını temel alarak), ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Bu faktörler, kaslı olmaya yönelik tutumlar, antrenman davranışları ve yeme/takviye kullanımı şeklinde ayrılmaktadır. Bu üç faktörlü yapı, kaslılık dürtüsünün sadece bilişsel bir arzu olmaktan öte, belirgin davranışsal sonuçları olan karmaşık bir yapı olduğunu göstermektedir.

Faktör yükleri ve model uyum indeksleri, ölçeğin yapısal geçerliğini destekler nitelikte bulunmuştur. Bu faktör ayrımı, araştırmacıların kaslılık dürtüsünün farklı bileşenlerini ayrı ayrı incelemesine olanak tanır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: 6’lı Likert tipi derecelendirme (1 = hiçbir zaman, 6 = her zaman)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Özellikle genç yetişkinler ve sporla ilgilenen bireyler)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem detayları kaynakta tam olarak belirtilmemiştir, ancak psikometrik özellikler Türk kültürüne uygun olarak test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri

Anahtar Kelimeler

Psikolojik ölçüm, vücut algısı, takviye kullanımı, Likert ölçeği, vücut memnuniyetsizliği, beden dismorfisi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Kerim Selvi

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Uyarlama çalışması yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için izin ve olası ücret bilgileri hakkında sorumlu yazar Kerim Selvi ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Selvi, K. ve Bozo, Ö. (2019). Kaslı Olma Dürtüsü Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Nesne, 7(14), 68–82. doi: 10.7816/nesne-07-14-05

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: nesnedergisi.com

Ölçeğin orijinal PDF’si buradan indirilebilir: kasli-olma-durtusu-olcegi-kodo-toad.pdf

[quads id=5]

Kaslı Olma Dürtüsü Ölçeği (KODÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Daha kaslı olmayı dilerdim.
2. Kas geliştirmek için ağırlık kaldırırım.
3. Kilo aldırıcı veya protein içeren karışımlar içerim