Çocukluk Döneminde Babanın Anneye Yönelik Şiddetine Tanık Olma Durumu Ölçeği

Öz

Bu ölçek, Aydın, Bekir ve Çiçek (2015) tarafından, çocukluk döneminde babanın anneye uyguladığı aile içi şiddet eylemlerine tanık olma durumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, toplam 10 maddeden oluşmakta olup, “Sözel-minör fiziksel şiddet” ve “Ağır fiziksel şiddet” olmak üzere iki alt boyuta sahiptir. Ölçek, bireylerin çocukluk döneminde maruz kaldığı şiddet deneyimlerinin sıklığını ölçmek için 3’lü Likert tipi bir derecelendirme kullanır. Temel amacı, çocukların ebeveynler arası şiddete tanık olma düzeyini belirleyerek, bu travmatik deneyimin potansiyel psikolojik etkilerini araştırmaktır.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk Dönemi, Babanın Anneye Şiddeti, Şiddete Tanık Olma, Aile İçi Şiddet, Psikolojik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Alper Remzi Aydın, Halil Bekir, Osman Çiçek.

[quads id=5]

Amaç

Çocukluk Döneminde Babanın Anneye Yönelik Şiddetine Tanık Olma Durumu Ölçeği’nin temel amacı, çocukların babanın anneye yönelik uyguladığı aile içi şiddet eylemlerine ne sıklıkta tanık olduğunu nicel olarak belirlemektir. Bu ölçek, özellikle Türkiye bağlamında, çocukluk çağı travmatik deneyimlerini ölçmeye yönelik güvenilir ve geçerli bir psikometrik araç ihtiyacına cevap vermek üzere geliştirilmiştir.

Ölçeğin geliştirilmesi, bu deneyimlerin ciddiyetini ve yaygınlığını akademik araştırmalarda kullanılabilecek standart bir yöntemle değerlendirmeyi hedeflemiştir. Geliştirme sürecinde, mevcut uluslararası ölçme araçlarının kültürel adaptasyonu yerine, doğrudan hedef yapıya uygun, anlaşılır ve güvenilir bir ölçüm aracı oluşturulması amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçülen psikolojik yapı, “Çocukluk Döneminde Babanın Anneye Yönelik Şiddetine Tanık Olma Durumu”dur. Bu yapı, maruz kalınan şiddetin doğası ve yoğunluğu temel alınarak iki ana alt boyutta incelenmektedir: Sözel-minör fiziksel şiddet ve Ağır fiziksel şiddet.

Ölçek, toplam 10 maddeden oluşmaktadır ve bu iki alt boyut, tanık olunan şiddet eylemlerinin psikolojik etkilerini daha detaylı analiz etmeye olanak tanır. Sözel-minör fiziksel şiddet boyutu, genellikle itme, hafif vurma veya sözlü tehditleri içerirken; ağır fiziksel şiddet boyutu, yaralanmaya neden olabilecek veya ciddi zarar verme potansiyeli taşıyan eylemleri kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, daha önce Murray A. Straus (1979) tarafından geliştirilen ve Arslan (2002) ile Baykal (2008) tarafından Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan Conflict Tactic Scale (CTS) referans alınarak gerçekleştirilmiştir. Özellikle CTS‘nin “Ebeveynler arası şiddet, babadan anneye” formu esas alınmıştır.

Başlangıçta 12 maddeden ve 6’lı Likert tipinden oluşan bu form, Aydın, Bekir ve Çiçek (2014) tarafından adaptasyon sürecine tabi tutulmuştur. Bu süreçte, soruların anlaşılırlığını artırmak amacıyla uzman görüşleri alınmış ve ölçek 3’lü Likert tipi formatına (1= yaşanmadı, 2= bazen yaşandı, 3= yaşandı) dönüştürülmüştür. Soru köklerinde anlamı bozmayacak şekilde küçük değişiklikler yapılarak yeniden geçerlik analizleri tamamlanmış ve ölçeğin yapısal geçerliği kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen değerler, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Genel ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı .92 olarak belirlenmiştir.

Alt boyutlar incelendiğinde de yüksek güvenirlik katsayıları elde edilmiştir. “Sözel-minör fiziksel şiddet” alt boyutu için Cronbach Alfa katsayısı .89, “Ağır fiziksel şiddet” alt boyutu için ise .93 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçeğin farklı alt boyutlarının da tutarlı bir şekilde ilgili yapıyı ölçtüğünü teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Çocukluk Döneminde Babanın Anneye Yönelik Şiddetine Tanık Olma Durumu Ölçeği, 10 madde ve iki temel alt boyuttan oluşmaktadır: Sözel-minör fiziksel şiddet ve Ağır fiziksel şiddet. Bu iki faktörlü yapının ortaya çıkarılması, ölçeğin özgün geliştirme çalışması kapsamında gerçekleştirilen faktör analizi sonuçlarına dayanmaktadır.

Faktör analizi, tanık olunan şiddet eylemlerinin farklı şiddet düzeylerini temsil eden iki ayrı, ancak ilişkili boyutta toplandığını göstermiştir. Bu ayrım, şiddetin sadece varlığını değil, aynı zamanda şiddetin niteliğini de değerlendirmeye olanak tanıyarak ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 10 madde, 2 alt boyutlu öz bildirim ölçeği. Derecelendirme 3’lü Likert tipindedir.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Çocukluk döneminde ebeveynler arası şiddete tanık olan bireyler (genellikle ergenler veya yetişkinler için retrospektif raporlama aracı olarak kullanılır).

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir (Çocukluk dönemi deneyimlerini rapor eden yaş grupları).

Popülasyon Detayları: Orijinal geliştirme çalışmasının örneklem detayları kaynakta detaylandırılmamıştır.

Test Metodolojisi: Bireylerin çocukluk döneminde babanın anneye uyguladığı şiddet olaylarına ne sıklıkta tanık olduğunu, 1 (yaşanmadı), 2 (bazen yaşandı) ve 3 (yaşandı) seçeneklerinden birini işaretleyerek belirttiği öz bildirim metodolojisi kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Conflict Tactic Scale (CTS), Cronbach Alfa, Ebeveynler Arası Şiddet, Çocuk Travması, Psikometrik Özellikler, Likert Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Yok

Kurum E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar (Alper Remzi Aydın): [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi Yok

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme çalışması 2014 yılında yapılmış, yayınlanması ise 2015 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı, ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle sorumlu yazarın iznine tabidir. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Alper Remzi Aydın ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

1. Aydın, A.R., Bekir, H. & Çiçek, O. (2015). Witnessing the domestic violence of father towards mother in childhood: Scale developing study. In K. Norley, M. A. Icbay, & H. Arslan (Eds.), Contemporary approaches in education (pp. 413-420). Frankfurt: Peter Lang.
2. Straus, M. A. (1979). Measuring intrafamily conflict and violence: The Conflict Tactics Scale (CTS). Journal of Marriage and Family, 41(1), 75-88.
3. Arslan, H. (2002). Conflict Tactic Scale (CTS) Ebeveynler Arası Şiddet Alt Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
4. Baykal, T. (2008). Ebeveynler Arası Çatışmaya Tanık Olma ve Çocukların Uyum Düzeyleri Arasındaki İlişkiler. Yayınlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

[quads id=5]

Çocukluk Döneminde Babanın Anneye Yönelik Şiddetine Tanık Olma Durumu Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Ölçek, iki alt boyut (“Sözel-minör fiziksel şiddet” ve “Ağır fiziksel şiddet”) olmak üzere toplam 10 maddeden oluşmaktadır.