Öğretmenliğe Hazır Olma Ölçeği

Özet

Öğretmenliğe Hazır Olma Ölçeği (ÖHÖ), öğretmen adaylarının mesleğe başlama konusundaki yeterlilik ve hazır bulunuşluk düzeylerini belirlemek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması İbrahim Yıldırım ve Mustafa Kalman tarafından 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçek, özellikle öğretmenlik mesleğine atılacak bireylerin pedagojik ve kişisel yeterlilik algılarını ölçmekte ve eğitim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik, Öğretmen adayı, Mesleki Hazırlık, Ölçek Uyarlama, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

İbrahim Yıldırım, Mustafa Kalman

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının mesleki, pedagojik ve kişisel alanlardaki hazır olma düzeylerini bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Bu ölçek, adayların öğretmenlik rolüne ne kadar hazır hissettiklerini değerlendirerek, eğitim fakültelerindeki müfredatın ve yetiştirme süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik somut veriler sunmayı hedefler.

ÖHÖ, öğretmen adaylarının kendi yeterlilik algılarını 5’li Likert tipi bir derecelendirme üzerinden değerlendirmelerine olanak tanır. Elde edilen sonuçlar, adayların güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyarak, öğretmenlik mesleğine daha bilinçli ve hazırlıklı başlamalarını destekler.

Yapı

Öğretmenliğe Hazır Olma Ölçeği, öğretmen adaylarının mesleğe yönelik algılanan yeterliliklerini ve hazır bulunuşluklarını ölçen çok boyutlu bir psikolojik yapıyı temsil eder. Uyarlama çalışması sonucunda, ölçeğin Türkçe formunun, öğretmenliğe hazır olmayı temsil eden dört alt faktörden oluştuğu belirlenmiştir.

Bu faktörler, adayların öğretmenlik rolüne ilişkin bilgi, beceri ve tutumlarını kapsamaktadır. Yapısal geçerliliğin detaylı incelenmesi, ölçeğin Türkiye bağlamında öğretmenliğe hazır olma kavramını psikometrik açıdan tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları, 2015-2016 öğretim yılı güz döneminde, toplam 535 öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin amaca hizmet etme yeterliliği için uzman görüşüne başvurulmuş; bunun yanı sıra ölçüt geçerliliği ve yapı geçerliliği derinlemesine incelenmiştir.

Ölçeğin orijinal halinden madde çıkarılması ve geliştirilmesinin üzerinden uzun bir süre geçmesi nedeniyle, yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) çalışmaları yenilenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile yapının geçerliliği kontrol edilmiştir. Bu çift aşamalı analiz yaklaşımı, Türkçe formun yapısal bütünlüğünün güçlü bir şekilde doğrulandığını göstermiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmeye odaklanmıştır. Ölçeğin ilk hali olan 35 maddelik forma ilişkin hesaplanan Cronbach’s Alpha (iç tutarlılık) güvenirlik katsayısı ,947 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçeğin yüksek düzeyde tutarlı olduğunu işaret etmektedir.

Madde elenmesi neticesinde ulaşılan 20 maddelik nihai forma ilişkin Cronbach’s Alpha güvenirlik katsayısı ,923 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, ölçeği oluşturan dört faktörün ayrı ayrı güvenirlik katsayıları da yüksek bulunmuştur:

• Birinci Faktör için Cronbach’s Alpha: ,827
• İkinci Faktör için Cronbach’s Alpha: ,806
• Üçüncü Faktör için Cronbach’s Alpha: ,838
• Dördüncü Faktör için Cronbach’s Alpha: ,739

Bernardi (1994) tarafından belirtildiği gibi, güvenirlik katsayısının ,70 ve üzerinde olması ölçeğin güvenilir kabul edilmesi için yeterlidir. Bu bağlamda, Öğretmenliğe Hazır Olma Ölçeği, psikometrik açıdan güvenilir bir ölçüm aracıdır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini incelemek için kullanılan faktör analizleri, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymuştur. Öncelikle, ölçek maddelerinin kültürel uyumunu ve faktör yüklerini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçekten çıkarılan maddeler sonrasında kalan 20 maddenin faktör yapısını yeniden tanımlamıştır.

Daha sonra, AFA ile belirlenen dört faktörlü yapının veri setine ne kadar uyum sağladığını kontrol etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, modelin teorik yapısının geçerliliğini teyit ederek, ölçeğin Türkçe formunun sağlam bir psikometrik temele dayandığını kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert Ölçeği (20 madde)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite öğrencisi öğretmen adayları

Popülasyon Detayları: 2015-2016 öğretim yılında, Türkiye’de çeşitli üniversitelerde öğrenim gören 535 öğretmen adayı.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5 dereceli bir sistemle puanlanmaktadır. Derecelendirme sistemi şöyledir: 1=çok yetersiz ve 5=çok yeterli. Ölçekten elde edilen yüksek puanlar, bireyin öğretmenlik mesleğine hazır olma düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

ÖHÖ, Öğretmen Yeterliliği, Mesleki Gelişim, Faktör Analizi, Psikometri, Eğitim Bilimleri, Öğretmenlik Hazırlığı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İbrahim Yıldırım (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2015-2016 öğretim yılında yapılmış ve sonuçlar 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar İbrahim Yıldırım ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmenlige-hazir-olma-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yıldırım, İ. ve Kalman, M. (2017). Öğretmenliğe Hazır Olma Ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(6), 2311-2326.

Bernardi, R. A. (1994). The use of Cronbach’s Alpha in determining the reliability of the scale. (Güvenirlik kabul kriteri için referans olarak kullanılmıştır).

Öğretmenliğe Hazır Olma Ölçeği Maddeleri

Ölçeğin 20 maddelik nihai formu bu kaynak metinde doğrudan sunulmamıştır. Ölçek maddelerine ulaşmak için yayımlanmış olan bilimsel makalenin incelenmesi veya sorumlu yazar ile iletişim kurulması gerekmektedir. Puanlama 1 (çok yetersiz) ile 5 (çok yeterli) arasında değişmektedir.