Kariyer Kaygısı Ölçeği

Özet

Kariyer Kaygısı Ölçeği (KKÖ), lise öğrencilerinin kariyer seçim süreçlerinde yaşadıkları endişe ve kaygı düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. 2016 yılında Gündüz ve Yılmaz tarafından geliştirilen bu ölçek, öğrencilerin gelecekteki meslek beklentileri ve mesleki karar verme süreçlerine yönelik duydukları huzursuzlukları ölçmeyi hedefler. Ölçek, toplam 14 maddeden ve iki alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Kaygısı, Lise Öğrencileri, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Meslek Seçimi, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Hicran Çetin Gündüz, F. Nihan Yılmaz.

[quads id=5]

Amaç

Kariyer Kaygısı Ölçeği’nin temel amacı, lise düzeyindeki gençlerin kariyer geleceklerine ve meslek seçimi yapma zorunluluğuna dair yaşadıkları kaygı düzeylerini nicel olarak tespit etmektir. Bu ölçek, öğrencilerin kariyer planlama süreçlerinde karşılaştıkları psikolojik engelleri ve stres faktörlerini belirleyerek, rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Ölçek, özellikle ergenlik dönemindeki öğrencilerin mesleki kimlik gelişimleri sırasında ortaya çıkan belirsizlik, başarısızlık korkusu ve beklentileri karşılayamama endişesi gibi duygusal tepkileri ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede eğitimciler ve psikologlar, yüksek kariyer kaygısı yaşayan öğrencilere yönelik spesifik müdahale programları geliştirebilirler.

Yapı

Ölçek, bireylerin mesleki gelecekleri hakkında duydukları genel ve spesifik endişeleri temsil eden çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Yapılan faktör analizi çalışmaları sonucunda ölçek, toplam 14 madde ile ölçülen iki ana alt boyutta toplanmıştır:

• Kaygılar (9 Madde): Bu boyut, bireyin gelecekte istediği mesleği yapamama, kariyer hedeflerine ulaşamama veya mesleki hayatta başarısız olma gibi genel endişelerini kapsamaktadır. Örnek madde: “Gelecekte istediğim mesleği yapmayacağımdan kaygılanıyorum.”
• Meslek Seçimine Yönelik Kaygılar (5 Madde): Bu boyut, daha çok meslek seçimi kararı verme sürecinin kendisinden kaynaklanan huzursuzluk ve belirsizlik duygularına odaklanmaktadır. Örnek madde: “Mesleki geleceğimi düşündüğümde huzursuzlanıyorum.”

Geçerlik

Kariyer Kaygısı Ölçeği’nin yapı geçerliğini saptamak amacıyla, iki boyutlu modelin uyumunu değerlendirmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin veriye kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermektedir.

Elde edilen uyum indeksi değerleri şunlardır: χ² /sd=2.518, RMSEA=0.067, CFI=0.95, NFI=0.92, NNFI=0.94, SRMR=0.055, GFI=0.92 ve AGFI=0.90. Bu istatistiksel değerler, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle tutarlı olduğunu desteklemektedir. Ayrıca, ölçekteki maddelerin faktör yükleri .31 ile .88 arasında değişmektedir, bu da maddelerin ilgili alt boyutu yeterince temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin iç tutarlılık katsayıları .742 ile .797 arasında değişmektedir. Bu katsayılar, alt boyutların yüksek derecede tutarlı olduğunu işaret etmektedir.

Ölçeğin toplam puanının iç tutarlılık katsayısı ise .70 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin genel olarak kabul edilebilir bir güvenirlik düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Ek olarak, düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayılarının .313 ile .588 arasında değiştiği belirlenmiştir, bu da maddelerin bütünü temsil etme gücünün yeterli olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında yapılan faktör analizi çalışmaları, Kariyer Kaygısı yapısının iki faktörlü bir modelle en iyi şekilde temsil edildiğini ortaya koymuştur. Bu iki faktör, toplam 14 maddeyi içermektedir.

Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), bu iki faktörlü yapının hem istatistiksel hem de teorik açıdan geçerli olduğunu doğrulamıştır. Uyum indekslerinin (özellikle RMSEA ve CFI gibi temel indeksler) kabul sınırları içinde olması, ölçeğin yapısal modelinin sağlamlığını göstermektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development Scale)

Format: 2 alt boyut ve 14 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: Lise Öğrencileri

Age Group: Genellikle 14-18 yaş aralığı.

Population Details: Türkiye’deki lise öğrencileri örnekleminde geliştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Kariyer Kaygısı, Psikometri, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Lise, Mesleki Gelişim, Güvenirlik, Likert Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2016 yılında bilimsel bir dergide yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve bilimsel araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlara atıfta bulunmak şartıyla ücretsizdir. Ticari kullanım için sorumlu yazar Hicran Çetin Gündüz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Gündüz, H. Ç. ve Yılmaz, F. N. (2016). Lise öğrencilerinin kariyer kaygılarını belirlemeye yönelik ölçek geliştirme çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 1008-1022.

Makale Linki: dergipark.ulakbim.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kariyer-kaygisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Kariyer Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Kaygılar (9 madde): Gelecekte istediğim mesleği yapmayacağımdan kaygılanıyorum.
• Meslek Seçimine Yönelik Kaygılar (5 madde): Mesleki geleceğimi düşündüğümde huzursuzlanıyorum.