Kariyer Kararı Ölçeği

Özet

Kariyer Kararı Ölçeği (KKÖ), 2015 yılında R. Yusupu tarafından yürütülen bir yüksek lisans tezi çalışması kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle üniversite öğrencilerinin kariyer kararı verme süreçlerini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Geliştirme çalışması, kariyer kararları ile mükemmeliyetçilik, öğrenme motivasyonu ve akademik başarı arasındaki ilişkileri inceleyen kapsamlı bir araştırmanın parçasıdır. Ölçek, bireylerin kariyer hedeflerine ulaşma yolundaki kararlılık düzeylerini, kararsızlıklarını veya kariyer gelişimine yönelik tutumlarını ölçmeyi hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirilme sürecinde, ilgili alanyazın taraması yapılarak maddeler oluşturulmuş ve psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla gerekli istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. KKÖ, kariyer psikolojisi alanındaki araştırmacılar ve uygulayıcılar için üniversite popülasyonunda kariyer kararı verme düzeyini hızlı ve güvenilir bir şekilde belirlemeye olanak tanıyan önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Kararı, Kariyer Kararsızlığı, Öğrenme Motivasyonu, Mükemmeliyetçilik, Akademik Başarı, Üniversite Öğrencileri, Psikometri, Geliştirme Ölçeği.

Yazarlar

R. Yusupu

Amaç

Kariyer Kararı Ölçeği’nin temel amacı, üniversite öğrencilerinin kariyer hedeflerine yönelik karar verme süreçlerinin niteliğini ve düzeyini belirlemektir. Bu araç, öğrencilerin kariyer seçimlerini ne ölçüde netleştirdiklerini, bu süreçte karşılaştıkları zorlukları ve kararsızlık seviyelerini tespit etmeyi amaçlar.

Ölçek aynı zamanda, bireysel psikolojik değişkenler (mükemmeliyetçilik ve öğrenme motivasyonu gibi) ile kariyer kararı verme yeterliliği arasındaki potansiyel ilişkileri ampirik olarak incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, öğrencilerin kariyer danışmanlığına ihtiyaç duydukları alanların ve desteklenmesi gereken psikolojik yapıların saptanmasına katkıda bulunulması hedeflenmiştir.

Yapı

KKÖ’nün ölçtüğü temel psikolojik yapı, Kariyer Kararı Verme Süreci veya Kariyer Olgunluğu ile ilişkilidir. Bu yapı, bireyin kariyer hedeflerini belirleme, alternatifleri değerlendirme ve bir mesleki yola odaklanma yeteneğini kapsar. Ölçek, kariyer gelişim kuramları çerçevesinde, karar verme yetkinliğini ve bu süreçteki duygusal/bilişsel engelleri (örneğin, yüksek mükemmeliyetçiliğin getirdiği kararsızlık) değerlendirecek şekilde yapılandırılmıştır.

Ölçek, muhtemelen çok boyutlu bir yapıya sahiptir ve kariyer kararlılığının farklı yönlerini (bilgi toplama, planlama, uygulama kararlılığı) veya kariyer kararsızlığının çeşitli nedenlerini (duygusal, dışsal baskı vb.) ele alabilir. Ancak, ölçeğin kesin alt boyutları, kaynak tezde detaylı olarak incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezinde (Yusupu, 2015), geçerlik çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü varsayılmaktadır. Geçerlik çalışmalarında genellikle yapı geçerliği ön plandadır. Bu kapsamda, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olmalıdır.

Ayrıca, ölçeğin ölçüt bağımlı geçerliği kapsamında, kariyer kararı ile ilişkili olduğu bilinen diğer yapılar (örneğin, kariyer olgunluğu ölçekleri, akademik motivasyon ölçekleri) ile korelasyonları incelenmiş olabilir. Tezde, kariyer kararlarının mükemmeliyetçilik, öğrenme motivasyonu ve akademik başarı ile ilişkisi incelendiğinden, bu değişkenlerle kurulan ilişkiler aynı zamanda yapı geçerliğine de kanıt sağlamıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve istikrarını göstermek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu tür geliştirme çalışmalarında en yaygın kullanılan yöntem, ölçeğin iç tutarlılığını ölçen Cronbach Alfa katsayısı hesaplamasıdır. Bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizlerinde ayrıca, test-tekrar test güvenirliği veya madde-toplam korelasyonları gibi ek yöntemler de kullanılmış olabilir. Bu analizler, ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verip vermediğini ve her bir maddenin genel ölçek puanına ne kadar katkı sağladığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

Kariyer Kararı Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarmıştır. Eğer ölçek çok boyutluysa, faktör analizi, kariyer kararı verme sürecinin farklı alt bileşenlerini (örneğin, bilgi edinme, karar verme özgüveni, eylem planı oluşturma) ayrıştırmaya yardımcı olmuştur.

Genellikle, ölçek geliştirme sürecinde ilk olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak potansiyel faktör yapısı belirlenir; ardından, farklı bir örneklem grubu üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılarak bu yapının doğrulanıp doğrulanmadığı kontrol edilir. Bu işlemler, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermek için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type:

Geliştirme (Developmental Scale)

Format:

Tez içeriğinde detaylı derecelendirme bilgisi verilmemiştir; ancak psikometrik ölçek geliştirme standartlarına uygun olarak muhtemelen 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanılmıştır (Örneğin: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum).

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Üniversite Öğrencileri

Age Group:

Genç Yetişkinlik (Yaklaşık 18-25 yaş arası)

Population Details:

Dokuz Eylül Üniversitesi’nde öğrenim gören lisans ve/veya yüksek lisans öğrencileri.

Test Methodology:

Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Uygulama bireysel veya grup halinde yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Gelişimi, Kariyer Danışmanlığı, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Psikometrik, Karar Verme, Özgüven.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses:

[email protected]

Correspondence Address:

Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye (Tez çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015 (Yüksek lisans tezinin tamamlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için genellikle tez yazarından izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım ücreti hakkında bilgi mevcut değildir. Akademik araştırmacılar, ölçeğin tam metnine ve kullanım detaylarına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişebilirler.

Tez Bağlantısı: Ölçeğin geliştirildiği teze ait resmi bağlantı tez.yok.gov.tr adresinde mevcuttur.

Kaynaklar

Yusupu, R. (2015). Üniversite öğrencilerinde kariyer kararları ile mükemmeliyetçilik, öğrenme motivasyonu ve akademik başarı arasındaki ilişkiler (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: kariyer-karari-olcegi-toad.pdf

Kariyer Kararı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta doğrudan sunulmamıştır. Maddeler, R. Yusupu’nun 2015 tarihli yüksek lisans tezinin ekler bölümünde veya ilgili tez metninde yer almaktadır. Tam metin için yukarıda belirtilen YÖK Tez Merkezi linki veya PDF bağlantısı kullanılmalıdır.