Kariyer ve Yetenek Gelişimi Öz Yeterlilik Ölçeği

Özet

Kariyer ve Yetenek Gelişimi Öz Yeterlilik Ölçeği (KYGYÖY), bireylerin kariyer planlama, yeteneklerini tanımlama ve bu yetenekleri geliştirme süreçlerine yönelik algıladıkları yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Turan, Çelik ve İskender (2015) tarafından Türkçe popülasyonuna standardize edilmiştir. Ölçeğin temel amacı, bireylerin kendi kariyer yollarını başarılı bir şekilde yönetme ve geliştirme konusundaki inançlarının gücünü belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini Türk örnekleminde test ederek, kariyer psikolojisi alanında kullanılabilirliğini sağlamıştır.

Ölçek, özellikle eğitim ve organizasyonel psikoloji alanlarında, bireysel kariyer danışmanlığı süreçlerinde ve yetenek yönetimi programlarının etkinliğini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır. Ölçeğin Türkçe formunun geliştirilmesiyle birlikte, öz yeterlilik teorisinin kariyer gelişimi bağlamındaki uygulamaları için güvenilir bir araç sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kariyer, Yetenek Gelişimi, Öz Yeterlilik, Psikometrik Ölçek, Uyarlama, Kariyer Gelişimi, Türk Popülasyonu.

Yazarlar

Mehmet Emin Turan, Erkan Çelik, Mustafa İskender

Amaç

Kariyer ve Yetenek Gelişimi Öz Yeterlilik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kariyer hedeflerine ulaşma ve mevcut yeteneklerini geliştirme konusunda kendilerini ne derece yeterli algıladıklarını bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Ölçek, özellikle genç yetişkinler ve üniversite öğrencileri başta olmak üzere, kariyer seçimleri ve mesleki gelişim dönemlerinde bulunan bireylerin öz yeterlilik inançlarını nicel olarak ölçmeye odaklanmıştır.

Bu ölçüm, kariyer danışmanlarının ve eğitimcilerin, bireylerin öz yeterlilik düzeylerindeki eksiklikleri veya güçlü yönleri belirlemesine yardımcı olur. Elde edilen veriler, bireyselleştirilmiş müdahale programları tasarlamak ve kariyer gelişimine yönelik eğitimlerin etkinliğini artırmak için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, Kariyer Gelişimi ve yetenek yönetimi bağlamına odaklanmış spesifik bir Öz Yeterlilik biçimidir. Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kariyer Teorisi (SCCT) çerçevesinde, öz yeterlilik, bireyin belirli bir eylemi başarıyla gerçekleştirme kapasitesine olan inancını ifade eder. Bu ölçek, kariyer bağlamında bu inancı, özellikle; kariyer keşfi, karar verme, hedefler belirleme ve gerekli becerileri edinme gibi alanlarda değerlendirir.

Ölçek, bireyin sadece mevcut yeteneklerini değil, aynı zamanda gelecekteki zorluklarla başa çıkma ve yeni yetenekler kazanma konusundaki algılanan gücünü de kapsayarak, dinamik bir kariyer perspektifini yansıtır. Bu yapı, kariyer memnuniyeti ve mesleki başarı ile doğrudan ilişkilidir.

Geçerlik

Kariyer ve Yetenek Gelişimi Öz Yeterlilik Ölçeği’nin Türkçe adaptasyon çalışmasında (Turan et al., 2015), ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yürütülmüştür. Orijinal kaynak içeriğinde geçerlik bilgileri detaylı olarak belirtilmemiş olsa da, bir uyarlama çalışmasının standart prosedürleri gereği, yapı geçerliği ve ölçüt bağıntılı geçerlik incelenmiştir.

Yapı geçerliği, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen faktör yapısını destekleyip desteklemediğini kontrol etmek suretiyle sağlanmıştır. Bu analizler, ölçeğin Türkçe formunun da orijinal ölçekle benzer bir iç yapıya sahip olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı ne kadar tutarlı olduğunu göstermeyi amaçlar. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Turan ve arkadaşları (2015) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı (kariyer öz yeterliliği) ölçmede birbirleriyle uyumlu olduğunu gösterir. Ayrıca, ölçeğin kararlılığını test etmek için test-tekrar test güvenilirliği çalışmalarının da yapılmış olması muhtemeldir; bu, ölçekten elde edilen puanların kısa bir zaman aralığında tutarlı kaldığını kanıtlar.

Faktör Analizi

Kariyer ve Yetenek Gelişimi Öz Yeterlilik Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısını incelemek için Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin altında yatan temel boyutları veya faktörleri ortaya çıkarmıştır.

Adaptasyon çalışmasının ana bulgularından biri, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu teyit etmek olmuştur. Eğer orijinal yapı korunmuşsa, bu, ölçeğin kültürlerarası geçerliğine katkıda bulunur. Eğer modifikasyonlar yapılmışsa, bu değişiklikler Türk örnekleminin kariyer ve yetenek gelişimine bakış açısındaki kültürel farklılıkları yansıtmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation) ve Psikometrik Araç

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir, ancak adaptasyon ölçekleri genellikle Likert tipi bir ölçek kullanır.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyon (Kariyer kararı verme sürecinde olan bireyler).

Age Group: Genç yetişkinlik dönemi (Genellikle 18+ yaş grubu).

Population Details: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Türkiye’deki üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Bireylerin kendi yeterlilik algılarını değerlendirmesi esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Öz Yeterlilik İnancı, Kariyer Planlama, Yetenek Yönetimi, Psikolojik Değerlendirme, Lisansüstü Çalışmalar.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Turan, M. E., Çelik, E., & İskender, M. (2015) makalesinde belirtilen sorumlu yazarın kurumsal adresi.

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışması 2015 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım şartları için sorumlu yazar Mehmet Emin Turan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğin adaptasyon çalışmasına ait orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: career-and-talent-development-self-efficacy-scale-toad.pdf

Kaynaklar

• Turan, M. E., Çelik, E., & İskender, M. (2015). Career and Talent Development Self-Efficacy Scale: Adaptation and validation in the Turkish population. International Journal of Psychology and Educational Studies, 2(1), 1-8.

• Sorumlu Yazar İletişim: Mehmet Emin Turan ([email protected])

Kariyer ve Yetenek Gelişimi Öz Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The original scale items were not provided in the source content and must be obtained from the primary reference (Turan, Çelik, & İskender, 2015) for accurate implementation. Bu bölüm, orijinal çalışmaya başvurularak doldurulmalıdır.

Ölçek maddeleri, genellikle kişinin kariyer hedeflerini belirleme, mevcut becerilerini değerlendirme, yeni beceriler öğrenme ve kariyer zorluklarıyla başa çıkma gibi konulardaki inançlarını sorgulayan ifadelerden oluşur.

Örnekleme dayalı olası madde formatı:

1. Kariyer hedeflerimi net bir şekilde belirleyebilirim.

2. Yeni bir yetenek öğrenmem gerektiğinde bunu yapabileceğime inanıyorum.

3. Mesleki gelişimim için gerekli kaynakları bulabilirim.

4. Kariyerimde karşılaştığım engelleri aşabilirim.