Üniversite Öğrencileri için Kariyer İyimserliği Ölçeği

Özet

Üniversite Öğrencileri için Kariyer İyimserliği Ölçeği, Didem Kepir Savoly ve M. T. Dost tarafından 2021 yılında geliştirilmiş olan psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, yükseköğretim düzeyindeki bireylerin kariyer hedeflerine ulaşma yolunda geleceğe yönelik olumlu beklentilerini ve inançlarını ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme çalışması, kariyer iyimserliği kavramının psikometrik açıdan sağlam bir şekilde değerlendirilmesini hedeflemiştir.

Ölçek, özellikle üniversite öğrencilerinin kariyer planlama ve karar verme süreçlerini etkileyen psikolojik faktörleri derinlemesine anlamaya yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, kariyer danışmanlığı müdahalelerinin etkinliğini artırmak ve öğrencilerin mesleki geleceklerine dair inançlarını güçlendirmek için önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kariyer İyimserliği, Üniversite Öğrencileri, Kariyer Gelişimi, Psikolojik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Didem Kepir Savoly, M. T. Dost.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye bağlamında yükseköğretim düzeyindeki bireylerin kariyer süreçlerine dair sahip oldukları iyimserlik düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde saptamaktır. Kariyer iyimserliği, bireylerin zorluklara rağmen mesleki geleceklerinin olumlu olacağına dair taşıdıkları inançları yansıtır; bu inançların ölçülmesi, kariyer danışmanlığı müdahalelerinin planlanmasında kritik öneme sahiptir.

Geliştirme çalışması, daha önce var olan genel iyimserlik ölçeklerinden farklı olarak, odağı yalnızca mesleki alana daraltılmış ve üniversite öğrencileri popülasyonunun kariyer beklentilerine özgü maddeler içerecek şekilde özelleştirilmiştir. Bu sayede, öğrencilerin kariyer engelleri karşısındaki motivasyonlarını ve adaptasyon yeteneklerini değerlendirmek mümkün olmaktadır.

Yapı

Bu ölçek, bireyin kariyer geleceğine yönelik olumlu beklentilerini ve hedeflerine ulaşabileceğine dair genel inancını kapsayan kariyer iyimserliği yapısını ölçmektedir. Kariyer iyimserliği, genel iyimserlik kavramından farklı olarak, mesleki bağlamla sınırlıdır ve kariyer engelleri karşısında motivasyonu sürdürme yeteneği ile yakından ilişkilidir.

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, yapısal geçerliği belirlemek amacıyla kapsamlı istatistiksel analizler yapılmıştır. Bu analizler, kariyer iyimserliği yapısının teorik beklentilere uygun olarak temsil edildiğini ve ölçülen boyutların (örneğin, başarı beklentisi ve hedefe bağlılık) birbirinden ayrılabilir olduğunu doğrulamıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten kariyer iyimserliği yapısını ölçtüğünü doğrulamayı amaçlamıştır. Yapı geçerliğini test etmek için Açımlayıcı Faktör Analizleri (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, modelin teorik yapıyla uyumlu olduğunu gösteren kabul edilebilir uyum indeksleri sunmuştur.

Ek olarak, kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla alanında uzman akademisyenlerin görüşlerine başvurulmuş, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında ise ölçeğin, teorik olarak ilişkili olduğu düşünülen diğer yapılarla (örneğin, öz-yeterlik, genel yaşam doyumu) anlamlı ilişkiler sergileyip sergilemediği incelenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin sağlam geçerlik kanıtlarına sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (içsel güvenirlik) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, ölçeğin tamamı ve eğer varsa alt boyutları için yüksek ve kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ifade eder.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yöntemine de başvurulmuştur. Belirli bir zaman aralığından sonra aynı öğrencilere tekrar uygulanan ölçek, yüksek korelasyon değerleri göstermiş; bu da Üniversite Öğrencileri için Kariyer İyimserliği Ölçeği‘nin zaman içinde istikrarlı sonuçlar ürettiğini kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin yüksek güvenirlik düzeyine sahip olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, öncelikle madde havuzundan nihai forma geçiş aşamasında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiştir. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyuta yüklendiğini ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin teorik beklentilere uygun olarak tek boyutlu veya çok boyutlu yapısını netleştirmiştir.

Yapının sağlamlığını ve genel geçerliğini test etmek amacıyla, farklı bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak, ölçeğin faktör yapısının veriyle mükemmel bir uyum sergilediğini gösteren istatistiksel uyum indeksleri (örneğin, Ki-kare/serbestlik derecesi oranı, CFI, TLI, RMSEA) sağlamıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin kuramsal yapısının ampirik verilerle desteklendiğini doğrulamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi) (Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek kullanılmıştır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim Düzeyindeki Bireyler

Age Group: Genç Yetişkinlik (Yaklaşık 18-25 yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören üniversite öğrencileri. Çalışma, farklı fakülte ve sınıflardan öğrencileri kapsayacak şekilde yürütülmüştür.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Öğrenciler, kariyer gelecekleriyle ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Kariyer Planlama, Psikometri, Mesleki Gelişim, İyimserlik, Kariyer Danışmanlığı, Öz-Yeterlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Didem Kepir Savoly)

Correspondence Address: Makalenin yayınlandığı tarihte sorumlu yazarın kurumsal adresi veya iletişim e-postası.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında yayımlanan akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Didem Kepir Savoly ile iletişime geçilmesi ve yazılı izin alınması önerilmektedir.

Test Yılı: 2021

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda genellikle ücretsizdir, ancak kullanım şartları yazarın takdirine bağlıdır.

Kaynaklar

Kepir Savoly, D., & Dost, M. T. (2021). Üniversite Öğrencileri için Kariyer İyimserliği Ölçeğinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (57), 126-149. DOI: http://dx.doi.org/110.21764/maeuefd.816857

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: universite-ogrencileri-icin-kariyer-iyimserligi-olcegi-toad.pdf

Üniversite Öğrencileri için Kariyer İyimserliği Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakkı ve yayın kısıtlamaları nedeniyle burada sunulmamaktadır. Maddelere erişim ve ölçeğin tam kullanım kılavuzu için yayımlanan akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.