Karardan Emin Olma Ölçeği

Öz

Karardan Emin Olma Ölçeği (KEOÖ), bireylerin bir karar verme sürecini tamamladıktan sonra kendi kararlarına ilişkin duydukları güven düzeyini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir aracın Türk toplumuna uyarlanması çalışması olup, karar verme sonrası yaşanan psikolojik süreçleri ölçmeyi hedefler. Yeşilçınar ve Güvenç (2019) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik analizlerini içererek, ilgili alanlarda (özellikle hemşirelik eğitimi ve araştırmaları) kullanılabilirliğini sağlamıştır.

Ölçek, bireylerin aldıkları kararın doğruluğuna, uygulanabilirliğine ve sonuçlarına ne kadar inandıklarını belirlemeye odaklanır. Bu güven düzeyi, karar kalitesi ve bireyin genel öz yeterlilik algısı ile yakından ilişkilidir. KEOÖ, özellikle sağlık, eğitim ve yönetim bilimleri gibi karar verme süreçlerinin kritik olduğu disiplinlerde araştırma amaçlı kullanım için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Karardan Emin Olma, Karar Verme, Güven, Psikometrik Özellikler, Ölçek Uyarlaması, Hemşirelik Araştırması

Yazarlar

İlknur Yeşilçınar, Gülay Güvenç

[quads id=5]

Amaç

Karardan Emin Olma Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin belirli bir karar verdikten sonra bu kararın uygunluğu ve doğruluğu hakkındaki subjektif emin olma düzeylerini ölçmektir. Bu ölçek, bireyin karar verme yeteneğine duyduğu inancı ve karar sonrası pişmanlık yaşama olasılığını dolaylı olarak değerlendirmeye yardımcı olur.

Uyarlama çalışmasının özel amacı, orijinal Karardan Emin Olma Ölçeği’nin Türk kültürüne ve dil yapısına uygunluğunu test etmek, böylece Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sağlamaktır. Bu, özellikle klinik ortamlarda ve eğitim araştırmalarında karar verme süreçlerinin incelenmesi için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki Karardan Emin Olma (Decision Confidence) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel psikoloji ve karar teorisi kapsamında incelenen, bireyin kendi bilişsel süreçlerine ve kararının sonucuna ilişkin yargısını ifade eden bir metabilişsel bileşendir. Yüksek karardan emin olma düzeyi, genellikle daha az karar çatışması ve daha yüksek karar memnuniyeti ile ilişkilendirilir.

Ölçeğin ölçtüğü bu yapı, sadece kararın nesnel olarak “iyi” olup olmadığını değil, aynı zamanda bireyin o kararın arkasında durma istekliliğini ve kararın sonuçlarına katlanma gücünü de yansıtır. Bu nedenle, klinik karar verme ve etik ikilem durumlarında bireylerin psikolojik dayanıklılığını anlamak için önemlidir.

Geçerlik

Yeşilçınar ve Güvenç (2019) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği analizleri gerçekleştirilmiştir. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe formda korunup korunmadığını belirlemek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılır.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlanmış; bunun yanı sıra, Karar Vermede Çatışma Ölçeği gibi ilgili diğer yapılarla arasındaki korelasyonlar incelenerek ölçüt geçerliği hakkında da kanıtlar sunulmuştur. Bu analizler, KEOÖ’nün Türk popülasyonunda Karardan Emin Olma yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) kullanılarak test edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede ne kadar uyumlu olduğunu gösterir. Yeşilçınar ve Güvenç’in (2019) çalışmasında, Türkçe formun güvenirlik katsayısı hesaplanmış ve kabul edilebilir düzeyde olduğu rapor edilmiştir (Detaylı katsayı değerleri için kaynakçaya başvurulmalıdır).

Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki stabilitesini değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçlarının tutarlılığını göstererek, ölçeğin ölçüm hatasından ne kadar bağımsız olduğunu ortaya koyar.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin faktör yapısının incelenmesi amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Orijinal ölçek genellikle tek boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Adaptasyon sürecinde, bu tek boyutlu yapının Türk örnekleminde de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edildiği ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu belirtilmiştir.

Faktör yükleri ve model uyum istatistikleri, Karardan Emin Olma Ölçeği’nin Türkçe formunun, teorik olarak ölçmesi beklenen tekil yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir. Bu durum, ölçeğin yapısal geçerliğine önemli bir kanıt sunmaktadır.

Araç

Test Türü:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Çok Maddeli Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Genel Popülasyon ve Üniversite Öğrencileri (Uyarlama çalışması hemşirelik öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Yaş Grubu:

Yetişkinler (Özellikle yükseköğrenim düzeyindeki bireyler)

Popülasyon Detayları:

Yeşilçınar ve Güvenç (2019) çalışması, hemşirelik öğrencilerinden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi:

Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, kalem-kağıt veya dijital ortamda uygulanabilir. Puanlama, maddelerin toplanması veya ortalamasının alınması yoluyla yapılır; yüksek puan, karardan emin olma düzeyinin yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Karar Verme Süreci, Özgüven, Psikometri, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Hemşirelik Eğitimi

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi:

Sorumlu yazar İlknur Yeşilçınar ile iletişime geçilmelidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları, uyarlama çalışmasını gerçekleştiren yazarlara (İlknur Yeşilçınar ve Gülay Güvenç) aittir. Ölçeği akademik veya ticari amaçla kullanmak isteyen araştırmacıların, sorumlu yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçmeleri gerekmektedir.

Uyarlama çalışmasının yayın yılı 2019‘dur. Ölçeğin ticari kullanım ücreti hakkında bilgi almak için doğrudan sorumlu yazar ile irtibat kurulmalıdır.

Kaynakça

• Yeşilçınar, İ. ve Güvenç, G. (2019). Karar Vermede Çatışma ve Karardan Emin Olma Ölçeklerinin Türk toplumuna uyarlanması. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 16(2), 87-95. doi:10.5222/HEAD.2019.087

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla ulaşılabilir:

• Journal Agent Bağlantısı: journalagent.com
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: karardan-emin-olma-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Karardan Emin Olma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, Yeşilçınar ve Güvenç (2019) makalesinin ekler bölümünde veya doğrudan yazarlardan talep edilerek edinilebilir. Kullanıcılar, ölçek maddelerini görmek için yukarıda belirtilen akademik kaynağa başvurmalıdırlar.