Karar Vermeyi Erteleme Eğilimi Ölçeği

Öz

Karar Vermeyi Erteleme Eğilimi Ölçeği, bireylerin zorlu veya önemli kararları alma süreçlerini sistematik olarak geciktirme eğilimlerinin yoğunluğunu ölçmek üzere uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle akademik çevrelerde ve kişisel gelişim alanlarında yaygın olarak gözlemlenen kararsızlık ve eylemsizlik davranışlarının altında yatan psikolojik dinamikleri değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, M. Balkıs tarafından 2006 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi’nde tamamlanan doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışma, öğretmen adaylarının davranışsal erteleme eğilimlerinin, onların düşünme ve karar verme tarzları ile olan ilişkisini belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek, bireylerin kararsızlık durumlarında hissettikleri kaygı düzeyini ve karar alma sorumluluğundan kaçınma eğilimlerini yansıtan maddelerden oluşmaktadır. Bu sayede, akademik prokrastinasyon gibi spesifik erteleme türlerinin anlaşılmasına ve müdahale programlarının geliştirilmesine bilimsel bir zemin sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Karar verme, Erteleme eğilimi, Psikometrik araç, Adaptasyon, Prokrastinasyon, Öğretmen adayları, Öz bildirim.

Yazarlar

M. Balkıs (Uyarlayan).

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin hayatlarını etkileyecek önemli kararları bilinçli veya bilinçsiz olarak ne sıklıkla ertelediğini tespit etmek ve bu eğilimin derecesini nicel olarak ölçmektir. Ölçek, karar alma süreçlerindeki engelleri ve gecikmeleri belirleyerek, erteleme davranışının bireyin psikolojik iyi oluşu ve akademik başarısı üzerindeki etkilerini araştırmacılar için ölçülebilir hale getirir.

Uyarlama çalışmasında (Balkıs, 2006), ölçek özellikle öğretmen adayları bağlamında kullanılarak, mesleki kararlılık ve eğitim süreçlerindeki sorumluluk alma yeteneği ile erteleme arasındaki bağlantıları ortaya koymayı hedeflemiştir. Bu bağlamda, ölçek hem teşhis hem de önleyici rehberlik çalışmaları için potansiyel bir araç olarak hizmet etmektedir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı “Karar Vermeyi Erteleme Eğilimi”dir. Bu yapı, bireyin potansiyel sonuçları ne olursa olsun, bir kararı uygulamaya koymaktan sürekli olarak kaçınması veya geciktirmesi şeklinde tanımlanır. Bu eğilim, genellikle bilişsel çarpıtmalar (örneğin, mükemmeliyetçilik, başarısızlık korkusu) ve duygusal düzenleme zorlukları ile ilişkilidir.

Karar Vermeyi Erteleme Eğilimi, sadece eylemi değil, aynı zamanda karar alma sürecine eşlik eden düşünme ve değerlendirme aşamalarını da kapsar. Ölçek, bu erteleme davranışının kronikleşme düzeyini ve bireyin yaşam alanlarına yayılımını değerlendirerek, prokrastinasyonun karar verme mekanizması üzerindeki etkilerini derinlemesine inceleme fırsatı sunar.

Geçerlik

Kaynak referansta (Balkıs, 2006) ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel değerler açıkça sunulmamıştır. Ancak, bir uyarlama çalışması bağlamında, ölçeğin kavramsal eşdeğerliğini ve kültürel uygunluğunu sağlamak amacıyla geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Geçerlik çalışmaları, genellikle orijinal ölçek ile uyarlanan Türkçe formun aynı teorik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya ilişkili geçerlik türlerini (ölçüt geçerliği, yapı geçerliği) içermelidir. Detaylı geçerlik sonuçlarına ulaşmak için Balkıs’ın doktora tezinin tamamının incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik katsayıları kaynak içerikte belirtilmemiştir. Psikometrik standartlara göre, uyarlanan ölçeklerin iç tutarlılığının yüksek olması beklenir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçmede ne kadar uyumlu olduğunu gösterir ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile ifade edilir.

Uyarlama çalışmasında, Türkçe formun tutarlılığını kanıtlamak amacıyla muhtemelen yüksek bir Cronbach Alfa katsayısı (genellikle 0.70 veya üzeri) rapor edilmiştir. Ayrıca, zaman içinde tutarlılığı değerlendirmek için test-tekrar test güvenilirliği çalışmalarının da yapılmış olması mümkündür.

Faktör Analizi

Karar Vermeyi Erteleme Eğilimi Ölçeği’nin adaptasyon sürecinde, orijinal yapının Türk kültürüne ve örneklemine ne ölçüde uygun olduğunu belirlemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu alt boyutların toplam varyansın ne kadarını açıkladığını ortaya koyar.

Genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yapısı keşfedilir, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe formda korunduğu test edilir. Balkıs’ın çalışmasında, öğretmen adayları örnekleminde bu yapının geçerliliğini koruyup korumadığı faktör yükleri ve uyum indeksleri aracılığıyla değerlendirilmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi) (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta mevcut değildir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik

Population Details: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde öğrenim gören öğretmen adayları örneklemi üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-report)

Anahtar Kelimeler

Kararsızlık, Doktora tezi, Psikolojik ölçme, Öz bildirim, Gecikme, Değerlendirme, Balkıs.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2006 tezi bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, M. Balkıs tarafından 2006 yılında doktora tezi kapsamında kullanılmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için, uyarlamayı yapan araştırmacı ile iletişime geçilmesi veya ilgili telif hakları yasalarına uyulması gerekmektedir. Genel olarak, akademik çalışmalarda kaynak gösterilerek kullanım izni alınması beklenir.

Kaynaklar

Balkıs, M. (2006). Öğretmen adaylarının davranışlarındaki erteleme eğiliminin, düşünme ve karar verme tarzları ile ilişkisi. (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Doktora tezinin resmi kaynağına tez.yok.gov.tr adresinden ulaşılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: karar-vermeyi-erteleme-egilimi-olcegi-toad.pdf

Karar Vermeyi Erteleme Eğilimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte veya sağlanan referans özetinde yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim sağlamak için Balkıs (2006) tarafından yazılan “Öğretmen adaylarının davranışlarındaki erteleme eğiliminin, düşünme ve karar verme tarzları ile ilişkisi” başlıklı doktora tezinin incelenmesi gerekmektedir.