Yetişkin Erteleme Ölçeği

Özet

Yetişkin Erteleme Ölçeği (YEO), bireylerin görevleri kasıtlı olarak geciktirme eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması B. Uzun Özer tarafından yapılmış olup, yetişkin popülasyonunda erteleme davranışının psikometrik özelliklerini araştırmaktadır. Yapılan çalışmalar, ölçeğin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermektedir. Ölçek, özellikle akademik ve kişisel erteleme düzeylerini belirlemek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yetişkin Erteleme Ölçeği, Erteleme, AIP, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Yetişkin Gelişimi.

Yazarlar

B. Uzun Ozer

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerin akademik, kişisel ve mesleki yaşamlarında gösterdikleri erteleme eğilimlerinin şiddetini ve yapısını güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu araç, erteleme davranışının altında yatan psikolojik mekanizmaları anlamak ve potansiyel müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek için önemli bir tanı aracı olarak hizmet vermektedir.

Türkçe uyarlama çalışması, uluslararası literatürde yaygın olarak kullanılan Yetişkin Erteleme Envanteri’nin (Adult Inventory of Procrastination) kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda erteleme literatürüne bilimsel katkı sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

Yetişkin Erteleme Ölçeği, bireyin görevleri başlatma veya tamamlama sürecini gereksiz yere geciktirme eğilimi olan erteleme davranışını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle sadece zaman yönetimi sorunundan ziyade, duygusal düzenleme ve motivasyonel engellerle ilişkili karmaşık bir psikolojik süreç olarak kabul edilir.

Türkçe uyarlaması, ölçeğin özgün yapısında tanımlanan çok boyutlu yapıyı korumaktadır. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin yetişkin erteleme fenomenini, kuramsal olarak beklenen faktörler çerçevesinde başarılı bir şekilde temsil ettiğini doğrulamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, B. Uzun Özer (2014) tarafından Türk örnekleminde incelenmiştir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemeyi amaçlayan kritik bir süreçtir.

Bu amaçla, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin özgün üç faktörlü yapısının Türk yetişkin örneklem grubu için de geçerli ve uygun olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, YEO’nun Türkiye’deki araştırmalarda erteleme davranışını ölçmek için sağlam bir yapısal temele sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Yetişkin Erteleme Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin tutarlılığını değerlendirmiştir. Güvenirlik, ölçüm aracının farklı zamanlarda veya farklı madde setlerinde tutarlı sonuçlar üretme kapasitesini ifade eder.

Ölçeğin Türkçe versiyonu için hesaplanan İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) 0.71 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, psikometrik açıdan bakıldığında, Türk Yetişkin Erteleme Envanteri’nin orta düzeyde bir iç tutarlılık sergilediğini ve kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu düşündürmektedir. Bu sonuç, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmede yeterli düzeyde korelasyon gösterdiğini belirtir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek ve kuramsal modelin veriyle uyumunu saptamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin teorik olarak belirlenmiş olan faktör yapısının, toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test eden ileri bir istatistiksel yöntemdir.

Analizler, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde başarılı bir şekilde doğrulandığını göstermiştir. Bu durum, erteleme davranışının Türk yetişkinlerde de çok boyutlu bir fenomen olarak ele alınması gerektiğini ve ölçeğin bu boyutları başarılı bir şekilde ayrıştırdığını desteklemektedir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendi kendine raporlama envanteri (Self-report inventory)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dil (İngilizce).

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin popülasyonu

Popülasyon Detayları: Türk üniversite ve genel yetişkin örneklem grubu.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi derecelendirme kullanılmıştır:

• 1 – Hiç Katılmıyorum
• 2 – Katılmıyorum
• 3 – Kararsızım
• 4 – Katılıyorum
• 5 – Kesinlikle Katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Yetişkin Psikolojisi, Gecikme, Cronbach Alfa, Psikometrik Ölçek, Adaptasyon, YEO, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçeye uyarlanma çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır.

Kullanım izni ve ticari ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar B. Uzun Özer ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: adult-inventory-of-procrastination-toad.pdf

Referanslar

Özer, B. U. (2014). Psychometric properties of Adult Inventory of Procrastination in a Turkish sample. Journal of Adult Development, 21(1), 43-47.

Makalenin orijinal bağlantısı: proxy2.marmara-elibrary.com

Yetişkin Erteleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesine erişim ve ölçeğin uygulanması için sorumlu yazarın yayınlanmış makalesine başvurulması gerekmektedir.