Karara Katılma Anketi

Özet

Karara Katılma Anketi, 1994 yılında M. Köklü tarafından hazırlanan bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu anketin temel amacı, eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin, okul yönetimi tarafından alınan çeşitli karar verme süreçlerine ne ölçüde katılım gösterdiğini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, özellikle ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel yönetimdeki rollerini ve yetki paylaşımına yönelik algılarını incelemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında, eğitimde demokratikleşme ve katılımcı yönetim anlayışlarının yaygınlaşması ihtiyacına cevap vermektedir. Karara katılım, modern örgüt davranışı teorilerinin önemli bir bileşeni olup, çalışanların motivasyonunu ve örgütsel bağlılığını artırmada kritik bir rol oynamaktadır. Bu anket, öğretmenlerin müfredat kararları, disiplin politikaları ve idari düzenlemeler gibi farklı alanlardaki katılım düzeylerini belirlemeye yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Karara Katılma Anketi, Öğretmen Katılımı, Eğitim Yönetimi, Örgütsel Demokrasi, Ortaöğretim, Karar Verme Süreçleri, Yönetime Katılım, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

M. Köklü

Amaç

Karara Katılma Anketinin birincil amacı, eğitim yönetimi alanında, okul yönetimi ve öğretmenler arasındaki etkileşim düzeyini ve öğretmenlerin idari kararlara dahil olma derecesini ölçmektir. Ölçek, katılımcı yönetim ilkelerinin uygulamadaki yansımalarını belirlemek ve bu katılımın örgütsel etkililik üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmacılar için bir veri toplama aracı sunmaktır.

Özel olarak, bu anket sayesinde yöneticilerin liderlik stillerinin katılımcı olup olmadığı, öğretmenlerin hangi karar türlerine (stratejik, taktiksel veya operasyonel) daha fazla dahil edildiği ve bu katılımın öğretmenlerin iş tatmini ile ilişkisi gibi konular incelenebilmektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, 1994 yılında İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yürütülen doktora çalışmasının temel metodolojik adımlarından birini oluşturmuştur.

Yapı

Ölçek, psikometrik açıdan “Karara Katılım” (Decision Participation) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle çalışanların işyeriyle ilgili kararların alınması sürecine bilgi verme, danışma, ortak karar alma veya tam yetki devri gibi farklı düzeylerde dahil olmasını ifade eder. Eğitim bağlamında, yapı; öğretmenlerin mesleki özerkliklerini ve okulun hedeflerine ulaşmasında söz sahibi olma hislerini yansıtır.

Karara katılım yapısı, literatürde genellikle çok boyutlu olarak ele alınır ve Karara Katılma Anketi’nin de muhtemelen aşağıdaki gibi alt boyutları içermesi beklenir (orijinal alt boyut bilgisi mevcut olmamakla birlikte tez içeriğinden çıkarım yapılmıştır):

• Müfredat ve Öğretim Kararları: Ders materyallerinin seçimi, değerlendirme yöntemleri ve eğitim programlarının planlanması.
• Personel ve Disiplin Kararları: Öğretmen seçimi, görevlendirme ve öğrenci disiplin politikalarının belirlenmesi.
• Mali ve İdari Kararlar: Bütçe dağılımı, okul kaynaklarının kullanımı ve genel idari düzenlemeler.

Geçerlik

Kaynak verilerde Karara Katılma Anketine ait spesifik geçerlik (Validity) bilgileri (“-“) olarak belirtilmiştir. Ancak, ölçeğin bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş olması, geliştirme sürecinde kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve/veya ölçüt bağımlı geçerlik çalışmalarının yapılmış olduğunu düşündürmektedir.

Genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında, kapsam geçerliği için uzman görüşleri alınır ve maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiği incelenir. Yapı geçerliği ise faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerle desteklenir. Anketin geçerlik çalışmalarının, Karara Katılım yapısının eğitim yönetimi bağlamında doğru bir şekilde ölçüldüğünü ortaya koyması beklenir.

Güvenirlik

Kaynak verilerde Karara Katılma Anketine ait spesifik güvenirlik (Reliability) bilgileri de (“-“) olarak belirtilmiştir. Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Doktora tezi standardı gereği, ölçeğin iç tutarlılığının (Internal Consistency) hesaplanmış olması muhtemeldir.

Yaygın olarak kullanılan güvenirlik yöntemleri arasında Cronbach Alfa katsayısı bulunur. Bu katsayının, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde tutarlı olduğunu göstermesi beklenir (genellikle 0.70 ve üzeri). Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği veya eşdeğer formlar güvenirliği gibi diğer güvenirlik analizlerinin de tezin metodoloji bölümünde yer alması olasıdır, ancak bu veriler kamuya açık kaynak özetinde yer almamaktadır.

Faktör Analizi

Karara Katılma Anketinin yapı geçerliğini desteklemek amacıyla, geliştirme aşamasında Faktör Analizi uygulanmış olması kuvvetle muhtemeldir. Faktör analizi, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik “Karara Katılım” yapısıyla ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için kullanılır.

Eğitim yönetimi literatüründe, karara katılımın tek bir boyut yerine birden fazla alt boyutta (örneğin, profesyonel kararlar, idari kararlar) incelenmesi yaygındır. Bu nedenle, ölçeğin yapısının Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile belirlenmiş ve muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş olması beklenir. Bu analizler, anketin çok boyutlu yapısını ortaya koyarak, öğretmenlerin katılım düzeylerinin farklı alanlarda farklılaştığını göstermeye yardımcı olur.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatında (örneğin, 5’li veya 7’li Likert) kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi mevcut değildir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Ortaöğretim kurumlarında çalışan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaöğretim okullarında (lise ve dengi okullar) görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) anketi. Katılımcılar, okul yönetiminde karara katılım düzeylerini veya algılarını yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Katılımcı Liderlik, M. Köklü, İnönü Üniversitesi, Öğretmen Özerkliği, Örgütsel Adalet, Karar Verme Anketi, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (1994 yılı itibarıyla bağlılık)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Karara Katılma Anketi, akademik bir tez çalışması kapsamında geliştirildiği için, ticari bir ücretlendirme yapısı bulunmamaktadır. Ölçeğin kullanımı genellikle akademik ve araştırma amaçlıdır ve kaynak gösterilerek serbestçe kullanılabilir. Kullanım için resmi izinler, tezin yayınlandığı İnönü Üniversitesi ve yazar M. Köklü’den alınmalıdır.

Test Yılı: 1994

Kaynaklar

1. Köklü, M. (1994). Ortaöğretim okullarında öğretmenlerin kararlara katılımı (Doktora tezi). İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.

Karara Katılma Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Ölçek maddelerine erişim için tezin orijinal metnine başvurulması gerekmektedir.

Orijinal PDF bağlantısı da kaynakta belirtilmemiştir.

Bu anketin maddeleri, büyük olasılıkla öğretmenlerin aşağıdaki konulardaki katılım düzeylerini ölçen ifadelerden oluşmaktadır:

• Okulun genel hedeflerinin belirlenmesi.
• Ders dışı etkinliklerin planlanması.
• Personel alımı ve değerlendirme süreçleri.
• Okul bütçesinin hazırlanması ve kullanımı.
• Öğrenci disiplin kurallarının oluşturulması.

Bu ölçek, geliştirme tipi bir araç olduğu için, maddelerin titizlikle oluşturulmuş ve dilsel geçerliği sağlanmış olması beklenir. Maddeler genellikle “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a uzanan bir derecelendirme ölçeği kullanır.