İş Yerinde Phubbinge Maruz Kalma Ölçeği

Özet

İş Yerinde Phubbinge Maruz Kalma Ölçeği, bireylerin iş ortamlarında maruz kaldıkları Phubbing davranışlarını ölçmek amacıyla 2021 yılında geliştirilmiş yeni bir psikolojik ölçektir. Phubbing, bir bireyin etkileşimde bulunduğu kişi tarafından akıllı telefon kullanımına öncelik verilerek ihmal edilmesi eylemidir. Ölçek, özellikle iş arkadaşlarının akıllı telefonlarıyla aşırı meşgul olması nedeniyle bireyin kendini dışlanmış veya dikkate alınmamış hissetme düzeyini değerlendirmektedir.

Orijinal çalışma, bu maruziyetin çalışanların psikolojik durumu, özellikle de günlük iş bağlılığı üzerindeki olası olumsuz etkilerini incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, örgütsel davranış ve teknoloji psikolojisi alanlarında önemli bir boşluğu doldurarak, mobil cihazların iş yeri etkileşimleri üzerindeki etkilerini araştırmayı kolaylaştırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Phubbing, iş yeri, akıllı telefon kullanımı, iş bağlılığı, psikolojik ölçek geliştirme, örgütsel davranış, sosyal dışlanma.

Yazarlar

Ömer Erdem Koçak.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, iş ortamında çalışanların iş arkadaşları tarafından maruz kaldıkları phubbing deneyimini sistematik ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek hem güvenilir bir ölçüm aracı sunmakta hem de bu sosyal ihmal biçiminin (phubbing) çalışanların psikolojik refahı ve örgütsel sonuçları üzerindeki etkilerini, özellikle de günlük iş bağlılığını araştırmaya olanak tanımaktadır.

Ölçek, mobil cihaz kullanımının kişilerarası ilişkiler üzerindeki olumsuz etkilerini iş bağlamına taşıyarak, literatürdeki önemli bir araştırma ihtiyacına yanıt vermektedir. Araştırmacılar, bu aracın yardımıyla, modern teknoloji kullanımının iş performansı, motivasyon ve çalışan refahı üzerindeki potansiyel risklerini daha derinlemesine analiz edebilecektir.

Yapı

Ölçek, “İş Yerinde Phubbinge Maruz Kalma” (Being Phubbed in the Workplace) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bir çalışanın, iş arkadaşları veya meslektaşları ile etkileşim halindeyken (toplantı, sohbet veya ortak çalışma sırasında) onların cep telefonlarına aşırı dikkat etmeleri ve bu nedenle bireyin ihmal edilmiş veya dikkate alınmamış hissetmesi durumu olarak tanımlanır.

Ölçülen yapı, dikkatin bölünmesi, saygısızlık algısı ve sosyal etkileşimin kalitesinin düşmesi gibi boyutları içermektedir. Ölçek, bu davranışın sıklığını ve yoğunluğunu, çalışanların 7’li Likert tipi bir derecelendirme üzerinden subjektif olarak bildirmelerini temel alır. Bu maruziyetin algılanan düzeyi, bireyin iş çevresine olan bağlılığını doğrudan etkileyen önemli bir değişken olarak ele alınmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği orijinal makalede (Koçak, 2021), yeni bir psikometrik araç geliştirme sürecinin gerektirdiği yapı geçerliği çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin teorik olarak ölçmek istediği “İş Yerinde Phubbinge Maruz Kalma” yapısı ile ne kadar uyumlu olduğunu belirlemeyi amaçlar.

Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı temsil ettiğini ve bu yapının verilerle iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin kavramsal olarak sağlam olduğunu ve ölçmek üzere tasarlandığı yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Ancak, kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, yakınsak veya ayırt edici geçerlik değerleri) belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, maddelerin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla gerekli güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren kritik bir psikometrik özelliktir.

Akademik standartlara uygun olarak, bu tür ölçeklerde Cronbach Alfa katsayısı rapor edilmiştir. Orijinal çalışma, ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu gösteren güçlü Alfa katsayıları elde etmiştir (genellikle 0.80 ve üzeri beklenir). Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin farklı popülasyonlarda ve zamanlarda tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğine sahip olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak desteklenmiştir. AFA, temel faktör yapısını keşfetmek için kullanılmış; DFA ise tek faktörlü modelin teorik beklentilerle uyumunu test etmiştir.

Faktör analizleri, İş Yerinde Phubbinge Maruz Kalma Ölçeği’nin güçlü ve tutarlı bir şekilde tek boyutlu bir yapıyı temsil ettiğini doğrulamıştır. Tüm maddeler, ilgili faktöre yüksek yükler vermiş ve model uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde kalmıştır. Bu tek boyutluluk, araştırmacıların ölçekten elde edilen tek bir toplam puanı kullanarak phubbing maruziyetinin genel düzeyini yorumlamasına olanak tanır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çalışan yetişkinler (Working adults)

Age Group: 18 yaş ve üzeri (18 years and above)

Population Details: Çeşitli sektörlerde, ofis ortamlarında veya ortak çalışma alanlarında görev yapan profesyoneller ve çalışanlar.

Test Methodology: Katılımcılardan, iş arkadaşları tarafından maruz kaldıkları phubbing davranışlarının sıklığını belirtmeleri istenmiştir. Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır.

Derecelendirme Sistemi:

1. Hiç (1)
2. Çok Nadir
3. Nadiren
4. Bazen
5. Ara Sıra
6. Sık
7. Çok Sık (7)

Anahtar Kelimeler

Ömer Erdem Koçak, Current Psychology, Likert ölçeği, örgütsel psikoloji, teknoloji bağımlılığı, çalışan refahı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal makaleden veya yazarın akademik profilinden kontrol edilmelidir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ölçeğin sorumlu yazarı Ömer Erdem Koçak’tır. İletişim, yazarın bağlı bulunduğu akademik kurum (Medipol Üniversitesi) üzerinden sağlanmaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek ilk olarak 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi şiddetle tavsiye edilir. Ölçeğin telif hakları, yayımlandığı dergi olan Current Psychology (Springer Nature) politikalarına tabidir.

Orijinal makaleye erişim bağlantısı aşağıdadır:

• Orijinal Makale Bağlantısı

Kaynaklar

• Koçak, Ö. E. (2021). Being phubbed in the workplace: A new scale and implications for daily work engagement. Current Psychology. Advance online publication. doi:10.1007/s12144-021-01635-5

İş Yerinde Phubbinge Maruz Kalma Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

2. Beraber sohbet ederken iş arkadaşım telefonuna gelen bildirimlerle uğraştı.
4. Birlikte çalışırken aynı zamanda telefonuyla ilgilendi.