İş Yerinde Kötü Muamele Ölçeği

Özet

İş Yerinde Kötü Muamele Ölçeği, Gizem Günçavdı ve Soner Polat tarafından 2015 yılında Türkçeye uyarlama çalışması yapılan bir psikometrik değerlendirme aracıdır. Ölçek, çalışanların iş yerinde maruz kaldıkları kötü muamele, taciz veya yıldırma düzeylerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Toplam 17 maddeden ve teorik olarak üç alt boyuttan oluşan bu araç, 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır (1= hiç – 5=çok sık). Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin Türkçe kültüründe yüksek düzeyde güvenilirliğe ve yapısal geçerliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

İş yerinde kötü muamele, örgütsel davranış, psikometrik araç, Likert ölçeği, uyarlama, iş stresi, mobbing.

Yazarlar

Gizem Günçavdı, Soner Polat

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin çalışma ortamlarında karşılaştıkları kötü muamele, psikolojik taciz veya düşmanca davranışların sıklığını ve yoğunluğunu güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu araç, özellikle örgütsel psikoloji ve insan kaynakları yönetimi alanlarında, iş yeri uyarlama çalışmalarının etkilerini ve çalışan sağlığı üzerindeki olumsuz deneyimlerin risklerini belirlemek için tasarlanmıştır.

Günçavdı ve Polat (2015) tarafından yürütülen bu uyarlama çalışması, uluslararası alanda kullanılan bir aracın Türkçe konuşan popülasyonlar için kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki iş yerlerinde kötü muamele olgusunun sistematik ve akademik düzeyde incelenmesine olanak tanınmıştır.

Yapı

İş Yerinde Kötü Muamele Ölçeği, iş yerinde algılanan düşmanca davranışların geniş bir yelpazesini kapsayan psikolojik bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle fiziksel olmayan, ancak kişinin psikolojik bütünlüğünü ve iş performansını olumsuz etkileyen davranışsal boyutları içerir. Ölçek, bu olumsuz davranışların sıklığını değerlendirerek, çalışanın iş yerindeki psikolojik refahının ne ölçüde tehdit altında olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek, toplam 17 maddesi ile kötü muamele yapısının farklı veçhelerini temsil eden üç (3) alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, genellikle sosyal dışlama, görevle ilgili engellemeler ve kişisel saldırganlık gibi faktörleri temsil eder, ancak spesifik olarak faktör adları kaynakta detaylandırılmamıştır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de yüksek düzeyde uyum sağladığını göstermektedir. Elde edilen uyum iyiliği indeksleri, modelin veri setine mükemmel düzeyde uyduğunu kanıtlamaktadır.

Analiz sonucunda elde edilen temel geçerlik değerleri ve yorumları şunlardır:

• Ki-kare / Serbestlik Derecesi Oranı (χ²/ df): 2.16 (p<0.01). Bu oran, modelin iyi bir uyuma sahip olduğunu göstermektedir.
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI): 0.99. Mükemmele yakın uyumu işaret eder.
• Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI): 0.98. Yüksek model uyumunu destekler.
• Kök Ortalama Kare Kalıntı (RMR): 0.055.
• Yaklaşık Hataların Kök Ortalama Karesi (RMSEA): 0.063. Bu değer, modelin kabul edilebilir uyum sınırları içinde olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, tüm faktörler ve ölçeğin tamamı için ayrı ayrı Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen katsayıların tümü, kabul edilebilir sınırların çok üzerinde, mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Güvenirlik analizinden elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibidir:

• Ölçeğin Tamamı: Cronbach Alpha katsayısı 0.94 olarak hesaplanmıştır.
• I. Faktör: Cronbach Alpha güvenilirlik sayısı 0.88 olarak bulunmuştur.
• II. Faktör: Cronbach Alpha güvenilirlik sayısı 0.90 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü ve tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar vereceğini garanti etmektedir.

Faktör Analizi

İş Yerinde Kötü Muamele Ölçeği, orijinal yapısına uygun olarak üç (3) alt boyuttan ve toplam 17 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, bu faktör yapısının doğrulanması için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemi kullanılmıştır.

DFA sonuçları, faktör yapısının yüksek uyum indeksleri (CFI=0.99, RMSEA=0.063) ile desteklendiğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin faktörlerinin kültürel farklılıklara rağmen yapısal bütünlüğünü koruduğunu ve her bir faktörün bağımsız olarak güçlü bir iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır (Faktör I ve II için Alpha değerleri sırasıyla 0.88 ve 0.90).

Araç

Test Türü: Uyarlama Çalışması (Adaptation)

Format: 17 madde, 3 alt boyut. 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1= hiç – 5=çok sık).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışan Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çeşitli sektörlerde çalışan bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Örgütsel psikoloji, iş yeri şiddeti, kötü muamele, psikometrik, RMSEA, DFA, Cronbach Alpha.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir (N/A)

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Gizem Günçavdı)

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir (N/A)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, özellikle ticari veya büyük ölçekli araştırmalar için, sorumlu yazar Gizem Günçavdı ile iletişime geçilerek izin alınmasını gerektirebilir.

İletişim e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

Günçavdı, G., & Polat, S. (2015). İş yerinde kötü muamele ölçeğini Türkçeye uyarlama çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(10), 123-135.

Makalenin orijinal bağlantısı: asosjournal.com

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: is-yerinde-kotu-muamele-olcegi-toad.pdf

İş Yerinde Kötü Muamele Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin 17 maddesi, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.