İş Yerinde Psikolojik Şiddet Anketi

Özet

İş Yerinde Psikolojik Şiddet Anketi, 2008 yılında H. Çay tarafından kaleme alınan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu anket, çalışanların iş ortamında maruz kaldıkları yıldırma, taciz ve olumsuz muamele biçimlerini, yani genel olarak bilinen adıyla mobbing davranışlarını sistematik olarak tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında iş yerinde psikolojik şiddetin yaygınlığını ve türlerini belirlemek üzere tasarlanmış bir geliştirme ölçeği niteliği taşımaktadır.

Ölçeğin temel amacı, örgütsel davranış ve endüstriyel psikoloji alanlarında, iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarına katkı sağlamak üzere, psikolojik şiddet olgusunun multidisipliner bir yaklaşımla incelenmesine olanak tanımaktır. Ölçek, bir akademik çalışma ürünü olarak, ilgili literatüre psikometrik açıdan yeni bir veri toplama aracı sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

İş Yerinde Psikolojik Şiddet, Mobbing, Yıldırma, Örgütsel Psikoloji, İş Stresi, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Çalışma Hayatı.

Yazarlar

Çay, H.

[quads id=5]

Amaç

Bu anketin geliştirilmesindeki temel amaç, Türkiye’deki iş yerlerinde çalışanların maruz kaldığı psikolojik şiddet davranışlarının sıklığını, yoğunluğunu ve çeşitlerini güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçmektir. Ölçek, yöneticiler, çalışma arkadaşları veya astlar tarafından uygulanan sistematik ve düşmanca davranışları kapsayan mobbing olgusunu bilimsel olarak incelemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, aynı zamanda, psikolojik şiddetin çalışanların refahı, iş performansı ve örgütsel bağlılıkları üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini araştırmayı hedefleyen ileri düzey araştırmalar için bir temel sağlamaktadır. Bu araç, kurumsal düzeyde önleyici tedbirlerin geliştirilmesine yönelik kanıta dayalı veriler sunmak amacıyla oluşturulmuştur.

Yapı

İş Yerinde Psikolojik Şiddet Anketi, psikolojideki mobbing (yıldırma) yapısını ölçmektedir. Mobbing, genellikle altı aydan daha uzun süre boyunca haftada en az bir kez tekrarlanan, hedef alınan kişiyi dışlamayı, itibarını sarsmayı veya işten ayrılmaya zorlamayı amaçlayan düşmanca ve etik dışı iletişim davranışları dizisi olarak kavramsallaştırılmıştır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Leymann’ın mobbing boyutlarından esinlenerek, sosyal ilişkilerin bozulması, itibar kaybı, mesleki duruma saldırılar ve sağlık durumuna yönelik saldırılar gibi alt boyutları içerebilir. Ölçek maddeleri, bu olumsuz davranışların farklı tezahürlerini yakalamak üzere formüle edilmiştir.

Geçerlik

Kaynak içerikte ölçeğin geçerlik bilgileri açıkça belirtilmemiştir (-). Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir ölçek olduğu göz önüne alındığında, geliştirme sürecinde geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşü alınarak) ve yapı geçerliği (Faktör Analizi yoluyla) yöntemlerini içerir.

Yapı geçerliği testleri, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü doğrulamayı amaçlar. Bu çalışmaların detayları, tezin tam metninde (bkz. Kaynaklar) yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik bilgisi de kaynak içerikte belirtilmemiştir (-). Standart psikometrik uygulamalar gereği, ölçeğin tutarlılığını test etmek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmış olmalıdır. Bu analizler genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısının hesaplanmasını içerir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ölçeğin farklı örneklemlerde veya zaman içinde istikrarını değerlendirmek için test-tekrar test güvenirliği gibi ek analizler de yapılmış olabilir. Güvenirlik katsayılarının detayları için tezin incelenmesi gerekmektedir.

Faktör Analizi

Geliştirme ölçeği olması nedeniyle, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılmıştır. Bu analiz, psikolojik şiddet davranışlarının hangi alt faktörler altında toplandığını bilimsel olarak ortaya koyar.

Faktör analizi sonuçları, anketin çok boyutlu yapısını (örneğin, Sosyal İzolasyon, Kişisel İtibara Saldırı, Mesleki Engelleme) desteklemeli ve her bir faktörün ölçülen yapıya olan katkısını göstermelidir. Bu çalışma, ölçeğin kuramsal temellerinin ampirik verilerle uyumlu olduğunu doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öz Bildirim Anketi)

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, bu tür ölçekler genellikle Likert tipi derecelendirme kullanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışan Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli sektörlerde çalışan bireyler (Tez örneklemine bağlı olarak değişir).

Test Metodolojisi: Veri toplama yöntemi, tezin metodoloji bölümünde belirtilmiştir. Genellikle anket formları veya çevrimiçi platformlar aracılığıyla öz bildirime dayalı yöntem kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Mobbing Anketi, Çay (2008), Örgütsel Yıldırma, İşyeri Şiddeti, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mobbing.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tezin hazırlandığı dönemdeki kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008 (Yüksek Lisans Tezi sunum yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir tez çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Ticari kullanımı veya geniş çaplı dağıtımı için yazarın (H. Çay) ve ilgili kurumun (İstanbul Üniversitesi) izinlerinin alınması gerekebilir. Genellikle akademik amaçlı kullanımlar ücretsizdir, ancak telif hakları yazara aittir.

Kaynaklar

Ölçeğin geliştirilmesine dair birincil kaynak aşağıdadır:

• Çay, H. (2008). İş yerinde psikolojik şiddet(mobbing) ve bir uygulama (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Tez metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: is-yerinde-psikolojik-siddet-anketi-toad.pdf

[quads id=5]

İş Yerinde Psikolojik Şiddet Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.