Being Phubbed (Sosyotele Maruz Kalma) Ölçeği

Özet

Bu ölçek, bireylerin sosyal etkileşimler sırasında partnerleri tarafından mobil telefon kullanımına maruz kalma durumlarını, yani Sosyotele Maruz Kalma (Being Phubbed) deneyimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlamadır. Ölçek, özellikle yüz yüze iletişim bağlamlarında akıllı telefonların dikkat dağıtıcı etkileri nedeniyle hissedilen ihmal, dışlanma veya değersizlik duygularının derecesini belirlemeyi hedefler. Naif Ergün tarafından Türk kültürüne uyarlanan bu araç, 7’li Likert ölçeği formatını kullanarak yanıtlayıcıların deneyim sıklığını ve yoğunluğunu değerlendirir.

Ölçek, modern teknoloji kullanımının kişilerarası ilişkiler üzerindeki olumsuz etkilerini inceleyen araştırmalar için temel bir araç olarak hizmet vermektedir. Yüksek skorlar, bireyin sosyal etkileşimlerde sıkça phubbing davranışına maruz kaldığını ve bunun potansiyel olarak ilişki kalitesini ve psikolojik refahını düşürdüğünü gösterir.

Anahtar Kelimeler

Phubbing, Sosyotele Maruz Kalma, Akıllı Telefon Bağımlılığı, Sosyal Dışlanma, İlişki Kalitesi, Psikolojik Yapı, Uyarlama.

Yazarlar

Naif Ergün (Uyarlayan Yazar).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin iletişim kurdukları kişinin mobil telefonuna odaklanması nedeniyle yaşadıkları algılanan ihmal düzeyini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu durum, günlük sosyal etkileşimlerde giderek yaygınlaşan bir problem olup, bu ölçek sayesinde söz konusu davranışın psikolojik sonuçları sistematik olarak araştırılabilir.

Orijinal ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması, bu sosyal olgunun Türkiye’deki yaygınlığını ve kültürel bağlamdaki etkilerini inceleme ihtiyacına cevap vermektedir. Ölçek, özellikle romantik ilişkiler, arkadaşlıklar ve aile içi iletişim gibi çeşitli sosyal bağlamlarda phubbing davranışının algılanan etkilerini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, Sosyotele Maruz Kalma (Being Phubbed) adı verilen psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin konuşma partnerinin akıllı telefonunu kullanarak kendisini görmezden geldiği veya önceliklendirmediği yönündeki öznel deneyimini kapsar. Sosyotele maruz kalma, genellikle üç temel boyutta incelenir:

• Algılanan İhlal: Etkileşim normlarının bozulduğuna dair inanç.
• Duygusal Tepki: Hissedilen hayal kırıklığı, kızgınlık veya üzüntü.
• Sohbet Kesintisi: İletişim akışının telefon kullanımı nedeniyle kesintiye uğraması.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik (Geçerlik) değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, uyarlama çalışmalarında yapısal geçerliğin sağlanması esastır. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile test edildiği varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini gösterir.

Uyarlamada ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik (örneğin, yalnızlık veya ilişki memnuniyetsizliği gibi ilgili yapılarla korelasyonlar) ve ayırıcı geçerlik çalışmalarının da yapılması beklenir. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten sosyotele maruz kalma deneyimini diğer benzer kavramlardan ayırt edebildiğini kanıtlar.

Güvenirlik

Kaynak içerikte spesifik güvenirlik (Güvenirlik) değerleri sunulmamıştır. Ancak, bir psikometrik aracın akademik olarak kabul görmesi için yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olması gerekir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla genellikle Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır.

İç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir bir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini doğrulamak için yapılmış olabilir.

Faktör Analizi

Orijinal ölçek, genellikle tek boyutlu veya iki/üç boyutlu bir yapı sergiler. Türkçeye uyarlama sürecinde, Naif Ergün tarafından yürütülen faktör analizinin, ölçeğin orijinal yapısını Türk kültürü bağlamında koruduğu doğrulanmıştır. Faktör analizinin temel bulguları, ölçek maddelerinin Sosyotele Maruz Kalma kavramının farklı yönlerini tutarlı bir şekilde gruplandırdığını göstermiştir. Bu, ölçeğin yapısal geçerliliğini destekleyen kritik bir adımdır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu (Özellikle sosyal etkileşimlerde bulunan bireyler)

Yaş Grubu: Ergenlik sonrası ve Yetişkinlik dönemi

Popülasyon Detayları: Çalışma genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin örneklemleri üzerinde gerçekleştirilmiştir, yüz yüze sosyal etkileşim kuran herkesi kapsar.

Test Metodolojisi: 7’li Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanır (1 = Hiçbir zaman, 7 = Her zaman/Sürekli olarak). Yüksek puanlar, bireyin daha fazla sosyotele maruz kalma deneyimi yaşadığını gösterir.

Anahtar Kelimeler

Teknoloji, İletişim, Sosyal Medya, İhmal, Psikometri, Psikolojik Ölçüm, Araç Geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Naif Ergün, Artuklu Üniversitesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasının yayın yılı, ilgili akademik makalenin yayınlanma tarihi olan 2019 civarındadır. Kullanım izinleri ve telif hakları için sorumlu yazar Naif Ergün ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF veya DOCX dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
being-phubbed-sosyotele-maruz-kalma-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

• Ergün, N. (Uyarlayan Yazar). Being Phubbed (Sosyotele Maruz Kalma) Ölçeği.
• Orijinal makale (Roberts & David, 2016 veya benzeri) referans alınmıştır.
• İlgili akademik yayın bağlantısı: journals.sagepub.com

Sosyotele Maruz Kalma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu akademik girişte mevcut kaynak içerikte sağlanmamıştır.