Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği

Özet

Uyarlama bir ölçek çeşidi olan Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği, okul öncesi dönemdeki çocukların akranları tarafından uygulanan olumsuz davranışlara ne ölçüde maruz kaldıklarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkiye uyarlaması ve psikometrik özellikleri, H. G. Ogelman ve arkadaşları tarafından özellikle dört yaş Türk çocukları örnekleminde incelenmiştir (2015). Bu çalışma, ölçeğin erken çocukluk döneminde yaşanan akran şiddeti deneyimlerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilme kapasitesini araştırmıştır. Ölçek, çocukların sosyal ve duygusal gelişimlerini olumsuz etkileyebilecek zorbalık ve mağduriyet durumlarının erken tespiti için kritik bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akran Şiddeti, Mağduriyet, Erken Çocukluk, Dört Yaş Çocukları, Ölçek Uyarlaması, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Ogelman, H. G., Körükçü, Ö., Sarıkaya, H. E., Güngör, H., Ersan, C.

[quads id=5]

Amaç

Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği’nin temel amacı, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların maruz kaldığı akran temelli olumsuz davranışların sıklığını ve türünü belirlemektir. Bu ölçüm aracı, çocukların sosyal çevrelerinde yaşadıkları zorlayıcı deneyimleri sistematik olarak kaydederek, potansiyel risk altındaki bireyleri tanımlamaya ve erken müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlar.

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması, uluslararası alanda kullanılan bu aracın kültürel bağlamda geçerliliğini test etmeyi ve Türk popülasyonunda kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir. Özellikle dört yaş grubu gibi hassas bir dönemdeki çocukların yaşadığı mağduriyetin tespiti, gelişimsel psikoloji ve eğitim bilimleri açısından büyük önem taşımaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki Akran Mağduriyeti (Peer Victimization) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bir bireyin, akranları tarafından tekrarlanan ve kasıtlı olarak zarar verme amacı taşıyan fiziksel, sözel veya ilişkisel davranışlara hedef olması durumunu ifade eder. Erken çocukluk döneminde bu yapı, genellikle itme, vurma, alay etme, oyun dışı bırakma veya eşyalarına zarar verme gibi davranışlarla kendini gösterir.

Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği, mağduriyetin farklı alt boyutlarını kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu alt boyutlar genellikle fiziksel şiddet, sözel şiddet ve sosyal/ilişkisel şiddet olarak sınıflandırılır. Ölçek, ebeveyn veya öğretmen raporlaması yoluyla, çocuğun bu tür davranışlara ne sıklıkla maruz kaldığını değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin Türk popülasyonunda geçerlik çalışmaları Ogelman ve arkadaşları (2015) tarafından yürütülmüştür. Bu çalışmada, ölçeğin yapı geçerliliğini ve ölçtüğü teorik yapıyı ne kadar doğru temsil ettiğini belirlemek için çeşitli istatistiksel analizler kullanılmıştır.

Kaynak referansta geçerlik detayları açıkça belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği (faktör analizi), ölçüt bağıntılı geçerlik ve iç tutarlılık gibi yöntemler aracın geçerliliğini sağlamak için kullanılır. Ogelman ve arkadaşları, ölçeğin dört yaş çocukları için uygun olduğunu ve geçerli sonuçlar ürettiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar üretme yeteneğini incelemektedir. Uyarlama çalışmasında (2015), güvenirlik kanıtları genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach alfa) ve/veya test-tekrar test güvenirliği yöntemleri kullanılarak sunulmuştur.

Güvenirlik katsayılarının yüksek olması, ölçeğin kısa zaman aralıklarında veya farklı madde setlerinde benzer sonuçlar verdiğini gösterir, bu da ölçülen Akran Şiddetine Maruz Kalma düzeyinin rastgele hatalardan arınmış olduğunu işaret eder.

Faktör Analizi

Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği’nin uyarlama çalışmasında (Ogelman vd., 2015), ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını incelemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve teorik olarak beklenen yapıya uygunluğunu kontrol etmeyi sağlar.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin fiziksel, sözel ve ilişkisel mağduriyet gibi beklenen çok boyutlu yapıyı desteklediğini veya Türk kültürü bağlamında yeni bir faktör yapısının ortaya çıktığını belirlemede temel rol oynar. Bu adım, ölçeğin yapısal geçerliliğini sağlamlaştırmak için zorunludur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme formatı orijinal ölçeğe bağlıdır. Genellikle ebeveyn veya öğretmen gözlemine dayalı bir raporlama ölçeğidir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Okul Öncesi Çocuklar

Age Group: 4 Yaş Çocukları (Uyarlama çalışmasında odaklanılan yaş grubu)

Population Details: Türkiye’deki okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar.

Test Methodology: Gözleme Dayalı Raporlama. Ölçek, çocuğun davranışlarını ve etkileşimlerini yakından gözlemleyen bir yetişkin (öğretmen veya ebeveyn) tarafından doldurulur.

Anahtar Kelimeler

Akran Mağduriyeti, Okul Öncesi Dönem, Sosyal Gelişim, Psikolojik Ölçek, Güvenirlik, Geçerlik, Zorbalık

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricileri ve telif hakları hakkında detaylı bilgi, Ogelman ve arkadaşlarının (2015) makalesinde yer almaktadır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2015 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için, ilgili makalenin yazarlarıyla veya yayıncı kuruluşla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makaleye ait PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sbd.aku.edu.tr

Kaynaklar

1. Ogelman, H. G., Körükçü, Ö., Sarıkaya, H. E., Güngör, H. ve Ersan, C. (2015). Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeği, Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği ve Resimli Sosyometri Ölçeği’nin dört yaş Türk çocukları için geçerlik güvenirlik çalışmaları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 109-129.

Ölçeğin orijinal PDF materyali aşağıdaki adreste mevcuttur: akran-siddetine-maruz-kalma-olceg-toad.pdf

[quads id=5]

Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için Ogelman ve arkadaşlarının (2015) referans makalesine başvurulması gerekmektedir.