Meslektaş Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği (MŞMKÖ)

Özet

Meslektaş Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği (MŞMKÖ), 2020 yılında Bahadır-Yılmaz, Ata ve Uyumaz tarafından Hemşirelik Öğrencileri için geliştirilmiş olan psikometrik bir ölçüm aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, hemşirelik eğitimi sırasında öğrencilerin meslektaşları (akranları veya diğer sağlık çalışanları) tarafından maruz kaldıkları şiddet türlerini ve düzeylerini sistematik olarak belirlemektir. Ölçek, özellikle klinik uygulama ortamlarında yaşanan, öğrencilerin eğitim ve psikolojik sağlığını olumsuz etkileyen Meslektaş Şiddeti olgusunu ölçmeye odaklanmaktadır. Geliştirme çalışması, Türkiye’de hemşirelik alanında bu önemli konuya dikkat çekmek ve müdahale programları için temel veri sağlamak amacıyla yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Meslektaş şiddeti, hemşirelik, hemşirelik öğrencileri, ölçek geliştirme, psikometri, şiddete maruz kalma, işyeri şiddeti.

Yazarlar

Emel Bahadır Yılmaz, Emine Esra Ata, Gülcan Uyumaz.

Amaç

MŞMKÖ’nün temel amacı, hemşirelik eğitimi alan öğrencilerin klinik ve akademik ortamlarda meslektaşları tarafından uygulanan şiddet davranışlarına ne sıklıkta maruz kaldıklarını objektif bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle hemşirelik öğrencilerinin stres, anksiyete ve eğitimden ayrılma gibi olumsuz sonuçlarla ilişkilendirilen Meslektaş Şiddeti deneyimlerini ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçek, sağlık kuruluşlarının ve eğitim kurumlarının bu şiddet türlerini önlemeye yönelik stratejiler geliştirmesine yardımcı olacak güvenilir ve geçerli veriler sunmayı hedeflemektedir.

Ölçek, literatürdeki boşluğu doldurarak, şiddetin algılanan boyutlarını spesifik olarak hemşirelik öğrencisi popülasyonuna uyarlamıştır. Bu sayede, maruz kalınan şiddetin türü (sözlü, psikolojik, fiziksel vb.) detaylı olarak analiz edilebilmekte ve eğitim sürecindeki risk faktörleri belirlenebilmektedir.

Yapı

Meslektaş Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği (MŞMKÖ), temel olarak Meslektaş Şiddeti maruziyetini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle öğrencilerin akranları, kıdemli öğrencileri veya staj yaptıkları kurumlardaki diğer meslektaşları tarafından uygulanan olumsuz davranışları içerir. Ölçek, psikolojik taciz, sözlü saldırganlık ve sosyal dışlanma gibi şiddetin farklı alt boyutlarını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, maruz kalınan şiddetin doğası ve sıklığı üzerine odaklanılmış, böylece ölçeğin yapı geçerliliği, bu alandaki teorik çerçevelerle uyumlu olacak şekilde oluşturulmuştur. Ölçek, bireyin yaşadığı travmatik deneyimlerin şiddetini ve yaygınlığını nicelendirme kabiliyetine sahiptir.

Geçerlik

MŞMKÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışması sırasında, genellikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliliği sağlanmıştır. Yapı geçerliliği açısından ise, ölçeğin faktör yapısını ortaya koymak için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Çalışmanın referans alındığı akademik makalede (Bahadır-Yılmaz ve ark., 2020), ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu bir faktör yapısına sahip olduğu gösterilmiştir. Bu, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir temele oturduğunu ve hemşirelik öğrencilerinin şiddet maruziyetini geçerli bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı tutarlı ve kararlı olduğunu göstermek amacıyla yürütülmüştür. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı olan Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü belirlemek için hesaplanmıştır.

Geliştirme çalışması sonuçlarına göre, MŞMKÖ’nün yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirtilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle uyumlu olduğunu ve meslektaş şiddetine maruz kalma düzeyini güvenilir bir şekilde yansıttığını kanıtlamaktadır. Test-tekrar test güvenirlik analizleri de, ölçüm sonuçlarının zaman içinde kararlılığını desteklemek için kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Meslektaş Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeği oluşturan maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya koyar. Geliştirme makalesi, büyük olasılıkla, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanıldığını göstermiştir.

Analiz sonuçları, genellikle meslektaş şiddetinin farklı yönlerini temsil eden (örneğin, sözlü şiddet, psikolojik yıldırma) ayrık faktörlerin varlığını desteklemiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin hem toplam şiddet maruziyetini hem de şiddetin spesifik türlerini ayrı ayrı değerlendirme kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale) ve Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Instrument)

Format: Genellikle 4 veya 5 seçenekli, Likert Tipi derecelendirme formatı kullanılmıştır (Örneğin, “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik eğitim alan öğrenciler.

Yaş Grubu: Üniversite düzeyinde hemşirelik eğitimi alan gençler ve genç yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin hemşirelik fakültelerinde veya yüksekokullarında öğrenim gören Hemşirelik Öğrencileri.

Test Metodolojisi: Uygulama, genellikle kağıt-kalem veya online anket yoluyla gerçekleştirilen, katılımcıların deneyimlerini belirtilen sıklık veya şiddet düzeyine göre işaretlediği bir metodolojiye dayanır.

Anahtar Kelimeler

Şiddet algısı, hemşirelik eğitimi, klinik ortam, psikometrik özellikler, Cronbach Alfa, faktör yapısı, öz bildirim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler ve Ücretler ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Emel BAHADIR YILMAZ) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari kullanım dışındaki akademik amaçlar için genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: 2020 (Yayın Yılı)

Kaynaklar

1. Bahadır-Yılmaz, E., Ata, E. E., ve Uyumaz, G. (2020). Hemşirelik Öğrencileri İçin Meslektaş Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği’nin geliştirilmesi. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi, 28(2), 188-198. doi: 10.5336/mdethic.2019-71499.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:
hemsirelik-ogrencileri-icin-meslektas-siddetine-maruz-kalma-olcegi-toad.pdf

Meslektaş Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği (MŞMKÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.

Kaynak içerikte ölçek maddelerine dair bilgi bulunmamaktadır. Ölçek maddeleri için lütfen referans makaleye (Bahadır-Yılmaz ve ark., 2020) başvurunuz.