Genel Sosyotelizme Maruz Kalma Ölçeği

Öz

Genel Sosyotelizme Maruz Kalma Ölçeği, bireylerin sosyotelizm davranışlarına veya düşüncelerine ne ölçüde maruz kaldıklarını veya bu durumları çevrelerinde algıladıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Derya Orhan-Göksün tarafından 2019 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürü bağlamında geçerliliğini ve güvenirliğini test etmeyi amaçlamıştır. Bu çalışma, sosyal psikoloji alanında, sosyotelistik eğilimlerin algılanan çevresel etkilerini değerlendirmede önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyotelizm, psikometrik özellikler, uyarlama, sosyal çevre, maruz kalma, psikolojik ölçek, Derya Orhan-Göksün.

Yazarlar

Derya ORHAN GÖKSÜN

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin günlük yaşamlarında veya sosyal çevrelerinde gözlemledikleri sosyotelik davranışlara ne düzeyde maruz kaldıklarını belirlemektir. Bu maruz kalma düzeyi, bireyin kendi sosyal biliş süreçlerini, davranışlarını ve genel iyilik halini anlamak için kritik bir değişken olabilir. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Türk popülasyonunda bu yapıyı geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilme ihtiyacını karşılamayı hedeflemiştir.

Uyarlama çalışması, aynı zamanda, sosyotelizm gibi nispeten yeni bir psikolojik yapının kültürel sınırlar ötesi geçerliliğini incelemeye ve Türk akademik literatürüne bu alanda bir araç kazandırmaya hizmet etmiştir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Genel Sosyotelizme Maruz Kalma Ölçeği, temel olarak “Sosyotelizme Maruz Kalma” yapısını ölçmektedir. Sosyotelizm, literatürde genellikle kişinin kendisi dışındaki sosyal dünyanın gerekliliklerine aşırı odaklanması, sosyal karşılaştırma kaygısı veya sosyal baskı algısı ile ilişkilendirilen bir eğilimdir. Maruz kalma boyutu ise, bireyin bu tür eğilimleri kendi çevresinde ne kadar sık deneyimlediği veya gözlemlediği ile ilgilidir.

Bu yapı, bireyin algılanan sosyal çevresinin stres verici veya zorlayıcı niteliğini yansıtır. Yüksek maruz kalma puanları, kişinin etrafındaki sosyal etkileşimlerin yüksek düzeyde sosyotelik özellikler taşıdığına dair güçlü bir algıyı işaret eder. Bu durum, potansiyel olarak anksiyete, stres veya sosyal uyum sorunları ile ilişkilendirilebilir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında geçerlik analizleri, orijinal yapının kültürel bağlamda korunup korunmadığını incelemek üzere gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği (doğrulayıcı ve/veya açımlayıcı faktör analizleri) ve ölçüt geçerliği (ilgili psikolojik yapılarla korelasyonlar) incelenir.

Orhan-Göksün (2019) tarafından yayımlanan makalede, ölçeğin yapı geçerliğine dair detaylı sonuçlar sunulmaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde ve farklı denekler arasında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini değerlendirir. Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı temel psikolojik yapıyı ölçmek üzere birbiriyle tutarlı olduğunu gösterir. Orhan-Göksün (2019) çalışmasında sunulan güvenirlik verileri, Genel Sosyotelizme Maruz Kalma Ölçeği’nin Türkçe formunun yüksek düzeyde güvenilir olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal faktör yapısının Türkçe örneklemde de geçerli olup olmadığını test etmek amacıyla faktör analizleri kullanılmıştır. Bu süreç, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile başlar ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilir.

Faktör analizinin sonuçları, Genel Sosyotelizme Maruz Kalma Ölçeği’nin tek boyutlu veya çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyar. Bu yapı, sosyotelizme maruz kalmanın farklı alt bileşenlerini (örneğin, algılanan rekabet, sosyal zorlama) içerip içermediği hakkında bilgi sunar. Detaylı faktör yükleri ve uyum indeksleri, referans makalede mevcuttur.

Ölçme Aracı Detayları

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçek genellikle Likert tipi derecelendirme kullanır (örneğin, 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum). Uyarlamada da bu formatın korunduğu varsayılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde uygulanmıştır.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için kullanılan örneklem detayları (örneklem büyüklüğü, demografik özellikler) referans makalede belirtilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Sosyal karşılaştırma, sosyal baskı, kültürel uyarlama, psikoloji, sosyal bilimler, geçerlilik, güvenilirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Derya ORHAN GÖKSÜN, Adıyaman Üniversitesi (Detaylı adres referans makalede bulunabilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Derya Orhan-Göksün tarafından 2019 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari veya geniş çaplı kullanımlar için yazarın izni gereklidir.

Ölçeğin orijinal akademik yayın bağlantısı Dergipark üzerinden erişime açıktır.

Kaynaklar

Orhan-Göksün, D. (2019). Sosyotelist olma ve sosyotelizme maruz kalma ölçeklerinin Türkçe’ye uyarlanması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 657-671.

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: genel-sosyotelizme-maruz-kalma-olcegi-toad.pdf

Dergipark üzerinden makaleye erişim: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Genel Sosyotelizme Maruz Kalma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, telif hakkı korumaları veya yazarın izni olmaksızın bu platformda yayınlanmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim için lütfen Orhan-Göksün (2019) referans makalesine başvurunuz veya sorumlu yazar Derya Orhan-Göksün ile iletişime geçiniz.