Duygusal Şiddete Maruz Kalma Ölçeği

Özet

Duygusal Şiddete Maruz Kalma Ölçeği (DŞMKÖ), üniversite öğrencilerinin maruz kaldığı çeşitli duygusal şiddet türlerini ve düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, 29 maddeden oluşmakta olup, psikolojik, sözel ve ilişkisel şiddet deneyimlerini çok boyutlu bir yapıda değerlendirmektedir. Ölçek geliştirme çalışması, 2019 yılında Menekşe Eskici ve Nilüfer Saatcioğlu Tınkır tarafından gerçekleştirilmiş ve öğrencilerin demografik özelliklerine göre duygusal şiddete maruz kalma durumları arasındaki ilişkiyi incelemeyi hedeflemiştir. Ölçek, 5 faktörlü bir yapıya sahiptir ve yüksek düzeyde iç tutarlılık göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Duygusal şiddet, maruz kalma, üniversite öğrencileri, psikolojik test, ölçek geliştirme, psikometri.

Yazarlar

Menekşe Eskici, Nilüfer Saatcioğlu Tınkır

Amaç

Duygusal Şiddete Maruz Kalma Ölçeği’nin temel amacı, yükseköğrenim düzeyindeki bireylerin akademik, sosyal ve kişisel çevrelerinde karşılaştıkları duygusal şiddet eylemlerini sistematik olarak belirlemek ve bu maruziyetin düzeyini ölçmektir. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin demografik değişkenlerine (cinsiyet, yaş, bölüm vb.) göre şiddete maruz kalma farklılıklarını ortaya koymak üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, duygusal şiddetin yaygınlığını ve türlerini nicel verilerle ortaya koyarak, önleyici ve müdahale edici psikolojik danışmanlık hizmetlerinin planlanmasına bilimsel zemin hazırlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, bireyin kendini değersiz hissetmesine, sosyal kısıtlamalara, tehditlere, aşağılamaya ve maddi/manevi yıpranmaya yol açan davranışlara maruz kalma düzeyini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçek maddeleri, hem doğrudan sözel saldırıları hem de dolaylı, manipülatif ve pasif-agresif davranışları kapsayacak şekilde hazırlanmıştır.

Ölçeğin faktör yapısı, öğrencilerin yaşadığı duygusal şiddet deneyimlerinin farklı alt boyutlarını (örneğin, sözel aşağılama, sosyal izolasyon, tehdit ve baskı) temsil eden 5 faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, duygusal şiddetin karmaşık doğasını psikometrik olarak ayrıştırmayı sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında, verilerin analizi SPSS 17 istatistik programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliğini desteklemek amacıyla, farklı demografik gruplar arasındaki ortalama farklılıkları incelemek için çeşitli analizler uygulanmıştır.

Uygulanan temel istatistiksel yöntemler arasında aritmetik ortalama, standart sapma, t-Testi ve tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) bulunmaktadır. ANOVA sonuçlarında anlamlı bir farklılık tespit edildiğinde, bu farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla varyansların homojenliği kontrol edilmiş ve homojenlik sağlandığı için çoklu karşılaştırma testlerinden Tukey HSD testi uygulanmıştır.

Güvenirlik

Duygusal Şiddete Maruz Kalma Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği yüksek bulunmuştur. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alpha değeri .92 olarak rapor edilmiştir, bu da ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik analizleri, açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda ortaya çıkan 5 faktörlü yapının model uygunluğunu sınamak için yapısal eşitlik modeli üzerine kurulu olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile desteklenmiştir.

Faktör Analizi

Ölçek, başlangıçta AFA (Açımlayıcı Faktör Analizi) ile belirlenen 5 faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu yapının teorik modelle uyumunu test etmek için DFA gerçekleştirilmiştir.

Yapılan analiz sonucunda elde edilen uyum indisleri şunlardır:

• Χ² /df (Ki-kare / serbestlik derecesi) = 3.32
• TLI (Tucker-Lewis Index) = .86
• CFI (Comparative Fit Index) = .88
• RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation) = .058

Elde edilen bu uyum değerleri (Browne ve Cudeck, 1993; Karagöz referanslarına dayanarak), modelin iyi uyum için kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir, bu da 5 faktörlü yapının geçerliğini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 29 madde, 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri

Yaş Grubu: Yükseköğrenim öğrencileri (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Derecelendirme şu şekildedir: Çok sık=5, Sık=4, Orta=3, Nadir=2, Hiçbir zaman=1.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik şiddet, Likert ölçeği, Cronbach Alpha, psikometrik özellikler, üniversite yaşamı, Tukey HSD.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Nilüfer Saatcioğlu Tınkır için belirtilen iletişim adresi)

Yazışma Adresi: Makalede detaylı yazışma adresi belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında yayımlanan bir araştırma makalesi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları hakkında detaylı bir bilgi sunulmamıştır; ancak bilimsel amaçlı kullanımlar için yazarlarla e-posta yoluyla ([email protected]) iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal makale linki: pedagogicalresearch.com.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: duygusal-siddete-maruz-kalma-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Eskici, M., & Tinkir, N. S. (2019). Exposure to Emotional Violence: Relationship between University Students according to their Demographic Characteristics. Pedagogical Research, 4(1), em0026.
• Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136-160). Sage Publications.
• Karagöz, Y. (Referans detayı eksiktir, muhtemelen yapısal eşitlik modelleri uyum indeksleri üzerine bir çalışmaya atıf yapılmıştır).

Duygusal Şiddete Maruz Kalma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

1. Bana yetersiz olduğum hissettiriliyor.
2. Fiziksel şiddete uğruyorum.
3. Önem verdiğim değerlere saygı duyulmuyor.
4. Başarılı olabileceğim konularda önüme engeller konuluyor.
5. İletişimlerimizde ima hissediyorum.
6. Fiziksel şiddet göreceğim konusunda tehdit ediliyorum.
7. Duygu ve düşüncelerimi ifade etmem kısıtlanıyor.
8. İstemediğim şeyleri yapmam için baskı altında kalıyorum.
9. Çeşitli durumlarda adaletsizliğe uğruyorum.
10. Tehditkar söylemlerle karşılaşıyorum.
11. Manevi olarak yıpratılıyorum.
12. Konuştuklarımızı inkar ederek yalancı durumuna düşürülüyorum.
13. Özgüvenimi olumsuz etkileyecek tavırlara maruz kalıyorum.
14. Arkadaşlarımın jest mimik ve bakışlarını aşağılayıcı buluyorum.
15. Davranışlarım taklit ediliyor.
16. Bana maddi yük getirecek olaylar yaşatılıyor.
17. İftiraya uğruyorum.
18. Maddi olarak kullanılıyorum.
19. Tehditkar davranışlarla karşılaşıyorum.
20. Konuşurken sözüm kesiliyor.
21. Boyun eğmem için gözdağı veriliyor.
22. Gözümün korkması için hafif fiziksel şiddete uğruyorum.
23. Benimle öfkeli bir ses tonuyla konuşuluyor.
24. Hakkımda bazı söylentilerin dolaştığına tanık oluyorum.
25. Sosyal ortamlarda gülünç durumlara düşürülüyorum.
26. Psikolojik sorunluymuşum gibi muamele görüyorum.
27. Özelliklerimle alay ediliyor.
28. Sürekli eleştiriliyorum.
29. Aşağılayıcı bakışları üzerimde hissediyorum.