İş Limitasyonu Ölçeği Kısa Formu

Özet

İş Limitasyonu Ölçeği Kısa Formu (Work Limitation Scale Short Form), bireylerin iş yaşamlarında karşılaştıkları kısıtlamaları ve işlevsel zorlukları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması Ramazan Şahin tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle sağlık sorunları, psikolojik durum veya çevresel faktörler nedeniyle iş performansında meydana gelen düşüşleri ve görevleri yerine getirmedeki zorlukları ölçmeyi hedefler. Kısa form olması, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında hızlı ve etkin bir şekilde uygulanabilmesine olanak tanır. Çalışma, ölçeğin Türkçe kültürüne uygunluğunu ve psikometrik özelliklerinin yeterliliğini göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

İş limitasyonu, iş performansı, mesleki sağlık, kısa form, psikometrik, uyarlama, Gazi Üniversitesi.

Yazarlar

Ramazan Şahin

[quads id=5]

Amaç

İş Limitasyonu Ölçeği Kısa Formu’nun temel amacı, bireylerin işlerini yaparken yaşadıkları kısıtlılık düzeylerini, özellikle fiziksel ve zihinsel sağlık durumlarının işlevsellik üzerindeki etkilerini tespit etmektir. Bu ölçek, iş gücü kaybının veya performans düşüşünün erken teşhisi ve rehabilitasyon programlarının etkinliğinin değerlendirilmesi için önemli bir araç sağlamaktadır.

Ramazan Şahin’in 2019 yılında gerçekleştirdiği yüksek lisans tezi kapsamındaki uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısını Türk örnekleminde koruyarak, geçerli ve güvenilir bir Türkçe ölçüm aracını bilim dünyasına kazandırmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, bireylerin iş rollerini ne ölçüde yerine getirebildiklerini gösteren çok boyutlu bir yapıyı ölçer. İş Limitasyonu kavramı, sadece fiziksel engelleri değil, aynı zamanda bilişsel yük, dikkat eksikliği, zaman yönetimi zorlukları ve kişilerarası etkileşimlerdeki kısıtlamaları da kapsar. Bu kısa formun, işlevsel kapasite, üretkenlik ve işe katılım gibi temel alt boyutları temsil etmesi beklenmektedir.

Yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin ölçtüğü yapının (iş limitasyonu) Türk kültüründeki çalışanlar bağlamında da tutarlı ve anlamlı olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Kısa formlar genellikle orijinal ölçeğin temel yapısını, madde sayısını azaltarak korur ve bu sayede ölçülen psikolojik yapının özünü yakalamayı amaçlar.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi bulunmamasına rağmen, Şahin’in 2019 tarihli yüksek lisans tezi, ölçeğin Türkçe formunun Geçerlilik analizlerini içermektedir. Bu analizler genellikle yapı geçerliliğini incelemek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemini içerir.

Uyarlama çalışmasında, İş Limitasyonu Ölçeği Kısa Formu’nun faktör yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir uyum indeksleri gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü, yani yapısal Geçerlilik kanıtlarının elde edildiğini göstermektedir. Detaylı geçerlilik katsayıları ve uyum indeksleri için tezin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin orijinal kaynağında güvenilirlik bilgisi boş bırakılmış olsa da, Ramazan Şahin’in çalışmasında ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Uyarlama çalışmalarında, bir ölçeğin farklı bir dilde tutarlı sonuçlar vermesi, yüksek bir iç tutarlılık katsayısı ile desteklenmelidir.

2019 uyarlama çalışmasının sonuçları, İş Limitasyonu Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçe versiyonunun yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (iş limitasyonunu) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin bilimsel araştırmalarda ve klinik uygulamalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının kilit aşamalarından biri olan Faktör Analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe versiyonunda da korunup korunmadığını test etmiştir. Kısa formlar genellikle orijinal ölçeğin belirlenmiş faktör yapısını temel alır.

Şahin (2019), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanarak, İş Limitasyonu Ölçeği Kısa Formu’nun orijinal ölçekte önerilen faktör yapısının Türk çalışanlar örnekleminde de geçerli olduğunu doğrulamıştır. Bu analizler, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve modelin genel olarak veriyle iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Çalışması Temelli Psikometrik Ölçek

Format: Kısa Form, Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal dili İngilizce veya başka bir dildir, ancak bu giriş Türkçe uyarlamayı ele almaktadır.)

Popülasyon Grubu: Çalışan Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Çalışan bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Uygulama genellikle kağıt-kalem veya dijital ortamda gerçekleştirilir ve bireylerin kendi iş limitasyonları hakkındaki algılarını derecelendirmeleri istenir. Derecelendirme (Likert) formatı kullanılmıştır (Ancak derecelendirme basamak sayısı orijinal kaynakta belirtilmemiştir).

Anahtar Kelimeler

İşgücü, işlevsellik, iş stresi, Geçerlilik, güvenilirlik, psikoloji, yüksek lisans tezi.

[quads id=5]

Yazarlar (Detaylı)

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ramazan Şahin, Gazi Üniversitesi, Ankara (2019 Tezi itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari kullanımı veya bilimsel araştırmalarda kullanımı için orijinal ölçek geliştiricilerinden ve uyarlama çalışmasını yapan Ramazan Şahin’den izin alınması önerilir. İletişim e-postası yukarıda belirtilmiştir.

Ücret: Kullanım ücreti bilgisi sağlanmamıştır.

Test Yılı (Uyarlama): 2019

Referanslar

Şahin, R. (2019). İş Limitasyonu Ölçeği Kısa Formu Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.

Tez bağlantısı (YÖK Ulusal Tez Merkezi): tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: is-limitasyonu-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

[quads id=5]

İş Limitasyonu Ölçeği Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(NOT: Kaynak içerikte ölçek maddeleri (Items) sağlanmadığı için, bu bölüm boş bırakılmıştır. Maddeler için yazarın tezine başvurulması gerekmektedir.)